«Πάμε κι’ όπου βγει» και στις αερομεταφορές

Τόσο η εξωφρενική ολιγωρία στον εκσυγχρονισμό του νευραλγικής σημασίας – για την ασφάλεια των επιβατών, τον τουρισμό και την οικονομία – τομέα των αερομεταφορών, όσο και η «επικοινωνιακή» διαχείριση του μπλακάουτ προ εβδομάδος, την προηγούμενη Κυριακή (4 – 1 – 2026), οπότε έγινε εμφανής η προσπάθεια συγκάλυψης των αιτιών του πρωτοφανούς συμβάντος, είναι ευθέως ανάλογη με εκείνη των Τεμπών. Το Neostrategy.gr εγκαίρως είχε προειδοποιήσει για κίνδυνο Τεμπών στον αέρα.

Για τουλάχιστον οκτώ ώρες νέκρωσαν οι επικοινωνίες με τα εκατοντάδες αεροπλάνα που πετούσαν ή επρόκειτο να πετάξουν στο ελληνικό FIR. Γεγονός που, εκτός του ότι καταρράκωσε την εικόνα της δήθεν «κανονικότητας» που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση Μητσοτάκη ότι έχει η Ελλάδα επί των ημερών της, προκάλεσε τον διεθνή διασυρμό της χώρας μας, δείχνοντας ότι τα «ψηφιακά άλματα» που ισχυρίζονται οι κυβερνητικοί παράγοντες ότι έχουν γίνει, αποτελούν φούσκα. Και μάλιστα, επικίνδυνη, όταν πρόκειται για επιβάτες.

Και πάλι, όπως και στην περίπτωση της τραγωδίας των Τεμπών, οι προπαγανδιστικές μονταζιέρες του μεγάρου Μαξίμου, αν και προσπάθησαν να αποδώσουν το πρόβλημα σε «ανθρώπινο λάθος», απέτυχαν, αφού, αφενός μεν οι κυβερνητικές ανακοινώσεις που εκδίδονταν αλληλοαναιρούνταν, αφετέρου, όπως και στα Τέμπη, υπήρχαν οι προ μηνών δημόσιες καταγγελίες των επαγγελματικών κλάδων της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) για μπάχαλο στα συστήματα της Υπηρεσίας. Τελικώς, όπως και στην περίπτωση των Τεμπών, η κυβέρνηση προσπάθησε να κλείσει όπως – όπως την υπόθεση, ισχυριζόμενη ότι οι εκκρεμότητες «θα λυθούν έως το 2028».

Τέμπη θυμίζει, όμως, και η διαδικασία διερεύνησης του μπλακάουτ. Οπως εύστοχα επισημαίνει ο δημοσιογράφος, Αρης Χατζηγεωργίου, στην «Εφημερίδα των Συντακτών», «συστάθηκε από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστο Δήμα, Ειδική Επιτροπή, κυρίως με πρόσωπα που εργάζονται για την κυβέρνηση και θα έπρεπε να έχουν ήδη λάβει μέτρα εκσυγχρονισμού των υποδομών, αντί να ασχοληθεί ο επίσημος κρατικός φορέας διερεύνησης Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών & Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων & Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ). Βασική δικαιολογία για τη σύσταση αυτής της Ειδικής Επιτροπής ήταν ότι χρειάζεται «ταχύτητα» στην έκδοση πορίσματος. Ακριβώς δηλαδή όπως συνέβη με την αντίστοιχη εξωθεσμική επιτροπή Γεραπετρίτη για τα Τέμπη».

Δραματική ολιγωρία

Ενα χρόνο πριν από το φιάσκο της περασμένης Κυριακής, αναφέρεται στο ίδιο δημοσίευμα της εφημερίδας, «η ΥΠΑ εξέδιδε ένα πανηγυρικό Δελτίο Τύπου περιγράφοντας τα κομβικά έργα για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων αεροναυτιλίας, συνολικού προϋπολογισμού 313 εκατομμυρίων ευρώ, που προχωρούν και «εκτελούνται απρόσκοπτα», «ξεπερνώντας τις αγκυλώσεις του παρελθόντος με ταχείς ρυθμούς». Τα περισσότερα από αυτά παραμένουν σήμερα σε στασιμότητα ή εξελίσσονται με βραδείς ρυθμούς, όπως απεδείχθη και στο μπλακ άουτ της 4ης Ιανουαρίου 2026».

Η υλοποίηση του Σχεδίου αυτού ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025 με στόχο ολοκλήρωσης τον Δεκέμβριο του 2028, όπως ανέφερε ο υπουργός Χρίστος Δήμας μετά τα όσα συνέβησαν την περασμένη Κυριακή. «Η εξέλιξη των έργων εκσυγχρονισμού στα συστήματα που επιτηρούν τους ελληνικούς ουρανούς θυμίζει πολύ έντονα όσα μάθαμε για τα έργα στον ελληνικό σιδηρόδρομο μετά το «έγκλημα των Τεμπών». Συμβάσεις που ξεκινούν και σέρνονται επί χρόνια, τιμήματα που φουσκώνουν χωρίς αποτέλεσμα, απευθείας αναθέσεις, δικαστικές εμπλοκές, έργα που δεν συμβασιοποιούνται επί σειρά ετών».

Μάλιστα, αναφέρει η «Εφσυν», «η Κομισιόν έχει προχωρήσει και σε παραπομπές κατά της Ελλάδας για τα έργα που δεν προχωρούν σε τρεις περιπτώσεις. Για τις διαδικασίες ΡΒΝ, που αφορούν την πλοήγηση των αεροσκαφών βάσει επιδόσεων (Performance Based Navigation), τις Υπηρεσίες Σύνδεσης Δεδομένων (Data Link Services/DLS) και την ατομική αναγνώριση αεροσκαφών (Mode S) που δίνει διέξοδο σε έκτακτες περιπτώσεις όπως αυτή στο FIR Αθηνών».

»Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση είχε πιστέψει πως με το Action Plan έχει καλύψει τα νώτα της. Ομως, η παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις διαδικασίες PBN, που ανακοινώθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2025, έδειξε πως υπάρχει δυσαρέσκεια. Δυσαρέσκεια που μπορεί να διογκωθεί μετά τον διασυρμό της περασμένης Κυριακής. Γι’ αυτόν τον λόγο, επικρατεί αρκετή αγωνία καθώς μέσα στην επόμενη εβδομάδα αναμένεται να βρεθεί στις Βρυξέλλες η ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, μαζί με τον διοικητή της ΥΠΑ, Γ. Σαουνάτσο, και τον διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, Χρήστο Τσίτουρα. Θεωρείται δεδομένο ότι ο Επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, θα προσπαθήσει να προστατεύσει την κυβέρνηση από επιπλήξεις για τον εκσυγχρονισμό που δεν προχωρά. Όμως, αυτό δεν θα είναι εύκολο καθώς στην αεροπορική βιομηχανία εκτός από ζωές διακυβεύονται και συμφέροντα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ».

Ορισμένα από τα έργα που εξαγγέλλονται επί χρόνια χωρίς να προχωρούν

Αναλυτικά, στο δημοσίευμα της εφημερίδας, παρατίθενται τα εξής έργα:

Κεντρικό σύστημα ραντάρ: Πρόκειται για το εμβληματικότερο και μεγαλύτερο σε αξία έργο καθώς μέσα από αυτό επιτηρείται ο ελληνικός εναέριος χώρος και εκδίδονται τα σχέδια πτήσεως, αλλά πάσχει από συνεχή διόγκωση κόστους καθώς ξεκίνησε από τα 27 εκατομμύρια ευρώ το 2018 και επί ημερών της κυβέρνησης Μητσοτάκη ήδη φθάνει στα 150 εκατομμύρια, χωρίς ακόμη να υπάρχει σύμβαση. Προ ετών η κυβέρνηση προώθησε την απευθείας ανάθεση στην Thales με την προοπτική το σύστημα να παραδοθεί τον Φεβρουάριο του 2024. Αντ’ αυτού, όμως, τον Μάρτιο του 2024 το μόνο που υπάρχει, είναι η απόφαση με την οποία το Ελεγκτικό Συνέδριο (Ζ’ Κλιμάκιο) δεν εγκρίνει την υπογραφή της σύμβασης.

Πομποδέκτες VHF: Ρεσιτάλ γκάφας περιλαμβάνεται στην προμήθεια για τους πομποδέκτες που χρησιμοποιεί η ΥΠΑ για να αναμεταβιβάζει το σήμα ώστε να επικοινωνούν οι αεροελεγκτές με τα αεροσκάφη, δηλαδή το σύστημα που μπλόκαρε την περασμένη Κυριακή. Το έργο προκηρύχθηκε το 2021 αλλά το 2025 διαπιστώθηκε πως δεν υπήρχε εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Η συγκεκριμένη προμήθεια είναι μία από εκείνες για τις οποίες είχαν διαμαρτυρηθεί οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ όταν έβγαλαν ανακοίνωση λίγες μέρες μετά τα Τέμπη, τον Μάρτιο του 2023.

Τον Σεπτέμβριο του 2024 και αφού είχαν περάσει μήνες με την ΥΠΑ ακέφαλη, η διοίκηση της Υπηρεσίας αναγγέλλει «μια σημαντική αναβάθμιση εξοπλισμού με νέα συστήματα επικοινωνιών για τους τηλεπικοινωνιακούς σταθμούς αεροναυτιλίας και τα αεροδρόμια, που υπεγράφη στις 4 Σεπτεμβρίου 2024 από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών κ. Χρήστο Σταϊκούρα». Ο διοικητής της ΥΠΑ, Γιώργος Σαουνάτσος, αναγγέλλει ότι η σύμβαση θα υπογραφεί το πρώτο τρίμηνο του 2025 με κόστος 4,2 εκατομμύρια «και θα αναβαθμίσει σημαντικά τις υπηρεσίες επικοινωνιών αεροναυτιλίας»…

Εναντίον της σύμβασης έχουν κατατεθεί προσφυγές και το Ελεγκτικό Συνέδριο τον Οκτώβριο του 2024 δηλώνει πως δεν μπορεί να πάρει απόφαση καθώς «το αναθέτον υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δεν έχει υποβάλει ενώπιόν του την απόφαση ένταξης της πράξης για χρηματοδότηση και την απόφαση έγκρισης της δέσμευσης του ποσού από τον προϋπολογισμό». Τελικά η σύμβαση υπογράφεται τον Οκτώβριο του 2025.

Μετεγκατάσταση από το Ελληνικό στα Σπάτα: Ενα από τα έργα που εκκρεμούν αφορά τη μετεγκατάσταση των υπηρεσιών που παραμένουν στο πρώην αεροδρόμιο Ελληνικού. Ο πύργος των ραντάρ συνεχίζει να στεγάζει κομβικές υπηρεσίες (FIR, Προσέγγιση Αθήνας), ενώ έχει λήξει ακόμη και η σύμβαση για τη συντήρηση του ασανσέρ και 260 αεροελεγκτές αναγκάζονται να ανεβαίνουν με τα πόδια, κάποιοι έως τον 6ο όροφο. Το έργο για τη μετεγκατάσταση κατακυρώθηκε το 2024 με κόστος 4 εκατομμύρια ευρώ. Ομως και σε αυτήν την περίπτωση διαπιστώνεται τον Φεβρουάριο του 2025 πως δεν έχουν γίνει οι ενέργειες για να ενταχθεί το έργο σε χρηματοδότηση.

Συστήματα επικοινωνίας φωνής VCRS: Ενα από τα συστήματα που έδειξαν την ευαλωτότητά τους την περασμένη Κυριακή ήταν το VCRS για το οποίο υπάρχει σύμβαση ύψους 4,7 εκατομμυρίων ευρώ από τον Μάρτιο του 2019!… Η σύμβαση αυτή δεν προχώρησε ποτέ καθώς η ΥΠΑ ζητούσε να γίνουν τροποποιήσεις, το υπουργείο δεν τις ενέκρινε και απλώς υπήρχε ένας φάκελος που πηγαινοερχόταν ανάμεσα στις υπηρεσίες.

Διαδικασίες πλοήγησης ΡΒΝ: Σύμφωνα με την ΥΠΑ και τις ανακοινώσεις της από την αρχή του 2025, η σύμβαση για τις διαδικασίες ΡΒΝ «εξελίσσονταν απρόσκοπτα», ενώ η Κομισιόν είχε μέσα στο 2024 απειλήσει με παραπομπή της Ελλάδας. Τελικά, τον Δεκέμβριο φάνηκε πως οι Βρυξέλλες δεν είχαν πειστεί και παρέπεμψαν την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Ποια ήταν η αντίδραση; Ο διοικητής ΥΠΑ «με εντολή υπουργού» υπέγραψε απευθείας ανάθεση 300.000 ευρώ για να συνταχθούν οι 5 εκθέσεις προόδου επί του έργου που απαιτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

neostrategy.gr