Πάλι στα αζήτητα τα ενεργειακά … όνειρα Μητσοτάκη

Παρά τις τυμπανοκρουσίες του Κυριάκου Μητσοτάκη, του υπουργού Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και βεβαίως της νέας πρέσβεως των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, ότι η Ουάσιγκτον θα μετατρέψει την Ελλάδα – και ειδικότερα την Αλεξανδρούπολη – σε κόμβο μεταφοράς αμερικανικού αερίου προς την Ουκρανία, τη Μολδαβία, κ.ο.κ., η «αγορά» στις δύο δημοπρασίες που έγιναν έως τώρα παραμένει παγερά αδιάφορη. Στην τελευταία, στις 26 Ιανουαρίου 2026, και πάλι το ενδιαφέρον ήταν μηδενικό.

Οι μηδενικές προσφορές και στη δεύτερη δοκιμαστική δημοπρασία, εγείρουν ισχυρές αμφιβολίες για το μέλλον του εγχειρήματος μεταφοράς αμερικανικού αερίου μέσω Ελλάδας σε Βαλκάνια και Ουκρανία, παρατηρεί ο δημοσιογράφος, Γιάννης Κιμπουρόπουλος, σε κείμενό του στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Παραπέμπει, δε, στις δηλώσεις Μητσοτάκη, όταν τον περασμένο Νοέμβριο υποδεχόταν στην Αθήνα τους υπουργούς Εσωτερικών και Ενέργειας των ΗΠΑ. «Ο Κάθετος Διάδρομος είναι ένα έργο μεγάλης γεωπολιτικής και οικονομικής σημασίας και είμαστε ευτυχείς που γίνεται πραγματικότητα», έλεγε. «Η Ελλάδα είναι η φυσική πύλη εισόδου του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη», τόνιζε τότε, προς μεγάλη ικανοποίηση των συνομιλητών του. Εναν μήνα μετά, υποδεχόμενος την πρόεδρο της Μολδαβίας, επαιρόταν για την Ελλάδα «που καθίσταται πάροχος ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης».

Εκτοτε, όπως σημειώνει το δημοσίευμα, έχουν μεσολαβήσει μερικές συμφωνίες για την ολοκλήρωση υποδομών, έχουν επισπευσθεί σχεδιασμοί για κατασκευή τρίτου σταθμού LNG, η ΔΕΠΑ Εμπορίας με την Aktor Energy και την αμερικανική Venture Global συμφώνησαν εισαγωγή 0,7 δισ. κυβικών μέτρων αμερικανικού αερίου από το 2030 για είκοσι χρόνια. Η ίδια συμφώνησε με την ουκρανική Naftogaz –παρουσία Ζελένσκι στην Αθήνα– την τροφοδοσία της Ουκρανίας με αέριο μέχρι τον Μάρτιο.

Ωστόσο, οι δύο πρώτες εμπορικές δοκιμασίες του Κάθετου Διαδρόμου –με δημοπρασίες δυναμικότητας αερίου μέσω των αγωγών από φορείς διανομής αερίου στις χώρες διέλευσης– κατέληξαν σε τεράστια αποτυχία, δημιουργώντας ισχυρές αμφιβολίες για την απήχηση του εγχειρήματος στους υποψήφιους «πελάτες» του. Τόσο τον Δεκέμβριο όσο και στις 26 Ιανουαρίου 2026, το ενδιαφέρον επενδυτών να δεσμεύσουν χωρητικότητα για μεταφορά αερίου μέσω Ρεβυθούσας και FSRU Αλεξανδρούπολης προς Ουκρανία (Route 1) ήταν μηδενικό.

Τι συμβαίνει

Τι ακριβώς συμβαίνει και το αέριο του Κάθετου Διαδρόμου μένει στ’ αζήτητα; Στις εξηγήσεις περιλαμβάνονται και οι εξής:

● Τα τρία προϊόντα που διατίθενται στους επενδυτές της αγοράς αερίου είναι μικρής διάρκειας. Oπως αναφέρει η επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ, Ρίτα Γκάλι, «δεν είναι δυνατό ένας χρήστης να αγοράσει δυναμικότητα τη Δευτέρα και να βρει πλοίο μεταφοράς LNG σε τρεις ημέρες». Η –απωθητική για τους αγοραστές– μηνιαία διάρκεια των δοκιμαστικών προϊόντων του Διαδρόμου λήγει τον Απρίλιο, και μέχρι τότε θα πρέπει να επανασχεδιαστούν.

● Παρότι η Ε.Ε. διακηρύσσει ως απόλυτη προτεραιότητα την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο μέχρι το 2027, δεν έχει εντάξει τον Κάθετο Διάδρομο στις «8 ενεργειακές λεωφόρους της» (ενώ έχει εντάξει την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας), δεν έχει προβλέψει κάποια χρηματοδότηση, ενώ περνάει από την κρησάρα των Κανονισμών κάθε απόφαση των πέντε χωρών της Ε.Ε. που μετέχουν στον Διάδρομο.

● Οι άμεσα εμπλεκόμενοι, όπως πρόσφατα (στο Νταβός) ο επικεφαλής του AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, καλούν την Κομισιόν «αν πραγματικά θέλει απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο» να χρηματοδοτήσει υποδομές που θα κάνουν πιο λειτουργικό τον Διάδρομο, όπως έναν δεύτερο σταθμό FSRU.

● Ομως, ο Κάθετος Διάδρομος είναι μεν έργο ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, αλλά ταυτόχρονα είναι έργο… οικονομικής ασφάλειας των ΗΠΑ, αφού βασίζεται στη μεγάλη αύξηση εισαγωγών αμερικανικού LNG. Επομένως, οι Βρυξέλλες έχουν κάθε λόγο να αφήσουν στους ωφελούμενους Αμερικανούς την επενδυτική πρωτοβουλία σε υποδομές που βοηθούν τις δικές τους εξαγωγές. Εξάλλου, τα μέτωπα του γεωπολιτικού και δασμολογικού πολέμου με τις ΗΠΑ δεν έχουν κλείσει. Και με δεδομένη τη διόλου ρεαλιστική δέσμευση της Ε.Ε. να αγοράζει από φέτος 250 δισ. ευρώ αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα ετησίως, τίποτε δεν αποκλείει οι ρυθμιστικές ασάφειες για τον Κάθετο Διάδρομο να είναι ένα διαπραγματευτικό όπλο της Ε.Ε. έναντι του απρόβλεπτου υπερατλαντικού εταίρου.

Οπως παρατηρεί ο Γ. Κιμπουρόπουλος, αυτό σημαίνει για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, που βιάστηκε να πανηγυρίσει τον ενεργειακό θρίαμβό της, ότι θα βρεθεί σε δύσκολα διλήμματα ως «υπηρέτης δύο αφεντάδων». Και χωρίς την επιδεξιότητα του Τρουφαλντίνο…

Η Ουκρανία δεν «ψώνισε» … ελληνικά

Αντίστοιχες επισημάνσεις κάνει στην «Καθημερινή» η δημοσιογράφος, Χρύσα Λιάγγου, σε δημοσίευμα με τίτλο«Η αγορά αγνοεί τον Κάθετο Διάδρομο». Το αποτέλεσμα, όπως και στη δημοπρασία του προηγούμενου μήνα με τη μηδενική συμμετοχή, διαμορφώθηκε με όρους αγοράς και όχι γεωπολιτικής. Ο αγοραστής, στην προκειμένη περίπτωση η Ουκρανία, αναζήτησε στην αγορά το αέριο με τη χαμηλότερη τιμή και οι μεσάζοντες από την άλλη –traders και διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς– τις ευκαιρίες για υψηλότερα περιθώρια κέδρους που διασφάλισε η υψηλή ζήτηση στην ευρύτερη περιοχή λόγω ψύχους.

Η δημοπρασία μάλιστα διεξήχθη σε μια περίοδο που η ζήτηση στην αγορά της Ουκρανίας έχει πέσει, οδηγώντας στο παράδοξο να είναι αυτή που εξάγει στις γειτονικές χώρες –όπου οι τιμές είναι αυξημένες λόγω υψηλής ζήτησης για θέρμανση και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας που έχουν πυροδοτήσει οι εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία–, αξιοποιώντας τις χαμηλές τιμές των αποθεμάτων της στις εγκαταστάσεις αποθηκών της.

Η ζήτηση στην Ουκρανία έχει μειωθεί παρά τις χαμηλές θερμοκρασίες, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις έχουν θέσει εκτός λειτουργίας ένα μεγάλο μέρος της δυναμικότητας των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Ως αποτέλεσμα, η Ουκρανία περιορίζεται στο να εισάγει μόνο τις συμβολαιοποιημένες ποσότητες που έχει κλείσει μέσω Πολωνίας, Ουγγαρίας και Σλοβακίας.

Ο παράγοντας ζήτηση από μόνος του έστρωσε το έδαφος για την αρνητική εξέλιξη της δημοπρασίας, αφού θα κάλυπτε έκτακτες ανάγκες που δεν υπάρχουν. Ετσι, η ΔΕΠΑ Εμπορίας δεν συμμετείχε στη δημοπρασία, αφού η Naftogas, με την οποία έχει υπογράψει συμφωνία προθέσεων για την προμήθεια αερίου τους χειμερινούς μήνες (Ιανουάριος – Μάρτιος 2026), δεν χρειάστηκε επιπλέον ποσότητες, με αποτέλεσμα η σχετική συμφωνία να μείνει ανενεργή για δεύτερο μήνα και τα περιθώρια ενεργοποίησής της να περιορίζονται πλέον δυνητικά στον ένα μήνα (Μάρτιος).

Το «λόμπι» της Κεντρικής – Ανατολικής Ευρώπης

Η μη προσέλκυση, ωστόσο, ουσιαστικού εμπορικού ενδιαφέροντος του Κάθετου Διαδρόμου δεν είναι συγκυριακή, όπως φάνηκε και από τα αποτελέσματα των προηγούμενων δημοπρασιών. Ο Κάθετος Διάδρομος, παρά τη μείωση στα τέλη διέλευσης από τους διαχειριστές των εμπλεκόμενων χωρών, εξακολουθεί να μην είναι ανταγωνιστικός έναντι άλλων διαδρόμων της Κεντρικής Ευρώπης που καταλήγουν στην Ουκρανία μέσω Πολωνίας, Ουγγαρίας και Σλοβακίας.

Η γεωγραφική εγγύτητα αυτών των χωρών με την Ουκρανία σε συνδυασμό με το μείγμα αερίου που διαθέτουν διαμορφώνουν μια τιμή πολύ χαμηλότερη από το κόστος για τη μεταφορά αερίου από τους τερματικούς σταθμούς της Ελλάδας μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, σύμφωνα με την αγορά πάνω από 5 ευρώ/ μεγαβατώρα.

Η Ουγγαρία αποτέλεσε το 2025 τον κύριο προμηθευτή της Ουκρανίας, καλύπτοντας το 45,5% των συνολικών εισαγωγών αερίου. Η Πολωνία κάλυψε το 32,5% και η Σλοβακία το 20,5%.

Η δυναμική αυτή δεν οφείλεται μόνο στη γεωγραφία, αλλά και στο χαμηλό κόστος του μείγματος αερίου στις εσωτερικές τους αγορές. Αποτελεί κοινό ευρωπαϊκό μυστικό ότι μεγάλο μέρος αυτών των εξαγωγών βασίζεται σε ρωσικό αέριο είτε άμεσα –στην περίπτωση της Ουγγαρίας– είτε μέσω εμπορικών αναμείξεων – στην περίπτωση της Σλοβακίας.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι υπουργοί των χωρών της Ε.Ε. ενέκριναν το σχέδιο της Επιτροπής για τον τερματισμό των ροών ρωσικού αερίου έως τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2027, με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να το καταψηφίζουν και την πρώτη μάλιστα να δηλώνει ότι θα παραπέμψει την υπόθεση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Μέσω αυτών των διαδρομών διοχετεύονται ποσότητες αερίου και από χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία με χαμηλότερα κόστη αεριοποίησης του LNG, ενισχύοντας το οικονομικό πλεονέκτημα έναντι του Κάθετου Διαδρόμου, που με όρους αγοράς αποτελεί ανταγωνιστική διαδρομή, όπως αντιστοίχως και το αέριο που εισάγεται μέσω των ελληνικών υποδομών.

Η ΕΕ δεν στηρίζει

Στον ανταγωνισμό από τον άξονα των δυτικών χωρών αποδίδεται, αν όχι επισήμως από την ελληνική πλευρά, η «αμφίσημη», όπως τη χαρακτηρίζουν αρμόδια κυβερνητικά στελέχη, στάση της Ε.Ε

Η Ε.Ε., παρά την απόφασή της να βάλει τέλος στις εισαγωγές του ρωσικού αερίου και την ένταξη του Κάθετου Διαδρόμου στις οκτώ ενεργειακές λεωφόρους που προτεραιοποιεί για την ενεργειακή της ασφάλεια, δεν προχωράει σε έμπρακτη στήριξη. Αντιθέτως, διερευνά το κατά πόσο τα προϊόντα των δημοπρασιών για τη μεταφορά αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου παραβιάζουν το ρυθμιστικό ευρωπαϊκό πλαίσιο, έπειτα από σχετικές καταγγελίες traders, πίσω από τις οποίες η ελληνική αγορά «βλέπει» τον ανταγωνισμό των διαδρόμων της Κεντρικής Ευρώπης, που θα χάσουν μερίδια στην περίπτωση που ο Κάθετος Διάδρομος καταστεί ανταγωνιστικός.

Είναι κοινή η εκτίμηση κυβέρνησης και αγοράς στην Ελλάδα ότι ο Κάθετος Διάδρομος χωρίς επιδοτήσεις δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστικός όσο υπάρχει το ρωσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά. Θα παραμείνει λιγότερο ανταγωνιστικός σε σχέση με τους άλλους διαδρόμους προς την Ουκρανία, αλλά απαραίτητος και συμπληρωματικός μετά το 2027, όπως εξηγούν παράγοντες της αγοράς, γιατί η δυναμικότητα των άλλων οδεύσεων δεν επαρκεί και υπό αυτή την έννοια διαθέτει όλη τη δυναμική για να εξελιχθεί σε βασική διαδρομή μεταφοράς LNG, αναβαθμίζοντας τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας.

neostrategy.gr