Ιράν: Ποιοι αξιωματούχοι σκοτώθηκαν στις 19 ημέρες πολέμου – Τρεις πιθανοί διάδοχοι του Λαριτζανί

Οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν έχουν σκοτώσει αρκετούς ανώτερους πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους, πλήττοντας την κορυφαία ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς ο περιφερειακός πόλεμος διαταράσσει τις αγορές ενέργειας και τις παγκόσμιες μεταφορές.

Παρακάτω παρουσιάζονται μερικές από τις πιο εξέχουσες προσωπικότητες που σκοτώθηκαν σύμφωνα με το Reuters:

ΑΝΩΤΑΤΟΣ ΗΓΕΤΗΣ

• Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ (Ayatollah Ali Khamenei), ο οποίος ως Ανώτατος Ηγέτης από το 1989 δημιούργησε σιδερένιο έλεγχο στο Ιράν ενώ ενίσχυε την εχθρότητα προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, σκοτώθηκε σε ηλικία 86 ετών σε αεροπορική επιδρομή ΗΠΑ-Ισραήλ στην κατοικία του στις 28 Φεβρουαρίου. Η περισσότερο από τρεις δεκαετίες διακυβέρνησή του χαρακτηρίστηκε από τη συγκέντρωση εξουσίας μέσω του μηχανισμού ασφαλείας και την επέκταση της περιφερειακής επιρροής του Ιράν, ακόμα και καθώς οι εντάσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα το έφερναν επανειλημμένα σε αντιπαράθεση με τη Δύση.

ΑΝΩΤΕΡΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΟΙ

• Αλί Λαριτζανί (Ali Larijani), γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και έμπειρος πολιτικός παράγοντας, σκοτώθηκε σε ηλικία 67 ετών σε αεροπορική επιδρομή ΗΠΑ-Ισραήλ στην περιοχή Πάρντις (Pardis) στις 17 Μαρτίου, μαζί με τον γιο του και έναν από τους αναπληρωτές του, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης. Πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα, ήταν στενός σύμβουλος του δολοφονημένου Ανώτατου Ηγέτη και έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της ασφάλειας και της εξωτερικής πολιτικής του Ιράν.
• Εσμαΐλ Χατίμπ (Esmail Khatib), υπουργός Πληροφοριών του Ιράν, σκοτώθηκε σε ισραηλινή επιδρομή στις 18 Μαρτίου. Σκληροπυρηνικός κληρικός και πολιτικός, εργαζόταν στο γραφείο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και είχε λάβει καθοδήγηση από αυτόν, πριν αναλάβει την ηγεσία του πολιτικού μηχανισμού πληροφοριών τον Αύγουστο του 2021.
• Αλί Σαμχάνι (Ali Shamkhani), στενός σύμβουλος του Χαμενεΐ και βασικό πρόσωπο στη διαμόρφωση πολιτικής ασφάλειας και πυρηνικής πολιτικής του Ιράν, σκοτώθηκε σε αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ στην Τεχεράνη (Tehran) στις 28 Φεβρουαρίου.

Νωρίτερα είχε επιβιώσει από επίθεση στο σπίτι του κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου Ισραήλ-Ιράν τον Ιούνιο.

ΑΝΩΤΑΤΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΙ ΔΙΟΙΚΗΤΕΣ

• Μοχάμαντ Πακπούρ (Mohammad Pakpour), αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), της ισχυρότερης στρατιωτικής δύναμης του Ιράν, σκοτώθηκε στις επιδρομές της 28ης Φεβρουαρίου στην Τεχεράνη, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα. Αναρριχήθηκε στα ανώτερα αξιώματα για να ηγηθεί των Φρουρών της Επανάστασης μετά τη δολοφονία του προκατόχου του Χοσεΐν Σαλαμί (Hossein Salami) στον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου.
• Αζίζ Νασιρζαντέχ (Aziz Nasirzadeh), υπουργός Άμυνας του Ιράν και επαγγελματίας αξιωματικός αεροπορίας, σκοτώθηκε στο ίδιο κύμα επιδρομών που στόχευε την ανώτατη ηγεσία στην Τεχεράνη στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με πηγές. Είχε καθοριστικό ρόλο στον στρατιωτικό σχεδιασμό και την πολιτική άμυνας.
• Αμπντολραχίμ Μουσάβι (Abdolrahim Mousavi), αρχηγός του επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν, σκοτώθηκε στις επιδρομές της 28ης Φεβρουαρίου κατά τη διάρκεια συνάντησης ανώτατης ηγεσίας στην Τεχεράνη, σύμφωνα με ιρανικά μέσα. Ήταν υπεύθυνος για το συντονισμό των στρατιωτικών κλάδων του Ιράν και την επίβλεψη των συμβατικών δυνάμεων.
• Γκολάμρεζα Σολεϊμανί (Gholamreza Soleimani), διοικητής της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ (Basij) του Ιράν, σκοτώθηκε σε αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ στις 17 Μαρτίου, σύμφωνα με κρατικά ιρανικά μέσα. Ανώτερος αξιωματικός των Φρουρών της Επανάστασης, ηγήθηκε της δύναμης που ήταν κεντρική για την εσωτερική ασφάλεια και την επιβολή της κρατικής εξουσίας.

Ψάχνουν τον διάδοχο του Λαριτζανί

Η δολοφονία του Αλί Λαριτζανί (Ali Larijani), του έμπειρου αρχιτέκτονα της στρατηγικής υπομονής του Ιράν και εξέχουσας προσωπικότητας στη δομή εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έχει ρίξει την Τεχεράνη σε μια περίοδο βαθιάς αβεβαιότητας.

Όπως σημειώνει το Firstpost το ζήτημα της διαδοχής δεν είναι πλέον θέμα εσωτερικής γραφειοκρατίας αλλά ένδειξη της επόμενης παγκόσμιας κίνησης του Ιράν.

Οι υποψήφιοι: Σκληροπυρηνικοί vs Πραγματιστές

Οι εικασίες για τον διάδοχο του Λαριτζανί χωρίζονται γενικά σε δύο στρατόπεδα: τους εδραιωμένους σκληροπυρηνικούς, ευθυγραμμισμένους με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (Islamic Revolutionary Guard Corps – IRGC), και τους πιο ρεαλιστές συντηρητικούς με εμπειρία στη διπλωματία και τη διακυβέρνηση. Ένας σκληροπυρηνικός υποψήφιος πιθανότατα θα δώσει προτεραιότητα στην στρατιωτική αποτροπή και σε μια αντιπαραθετική περιφερειακή στάση, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων εντάσεων με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια τέτοια στροφή θα μπορούσε να μειώσει τον ήδη περιορισμένο χώρο για διπλωματία μέσω παρασκηνίου και να αυξήσει τον κίνδυνο κλιμάκωσης.

Από την άλλη, ένας πραγματιστής στο πρότυπο του Λαριτζανί θα μπορούσε να επιχειρήσει να ισορροπήσει τα αντίποινα με την αυτοσυγκράτηση, διατηρώντας στρατηγική ευελιξία. Ο ίδιος ο Λαριτζανί είχε ιστορικό συμμετοχής σε πυρηνικές διαπραγματεύσεις και διαχείρισης ευαίσθητων θεμάτων χωρίς να εγκαταλείπει το ιδεολογικό πλαίσιο του κράτους.

Η επιλογή, επομένως, αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη συζήτηση στην Τεχεράνη: αν θα ενισχυθεί η αντίσταση ή αν θα ανοίξουν προσεκτικά διπλωματικές οδοί.

Τρεις οι επικρατέστεροι υποψήφιοι

Τρία ονόματα που εμφανίζονται ως βασικοί υποψήφιοι:

• Σαΐντ Τζαλίλι (Saeed Jalili): Αγαπημένος του «Βαθέος Κράτους» (Deep State) και πρώην διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα, ο Τζαλίλι είναι γνωστός για την άρνησή του να συμβιβαστεί με τη Δύση. Ένα Συμβούλιο Ασφαλείας υπό την ηγεσία του Τζαλίλι θα σήμαινε ότι η Τεχεράνη έχει εγκαταλείψει τη διπλωματική αποκλιμάκωση υπέρ μιας ανεξέλεγκτης «οικονομίας αντίστασης» και της εντατικοποίησης του πολέμου δια αντιπροσώπων στη Δυτική Ασία.
• Σαντέκ Λαριτζανί (Sadeq Larijani): Ο πρώην Αρχηγός Δικαιοσύνης και νυν επικεφαλής του Συμβουλίου Επιχειρησιακής Συντονισμού (Expediency Council) αποτελεί ισχυρό αντίπαλο. Η τοποθέτησή του θα αντιπροσώπευε «συνέχεια» για την παλιά φρουρά. Ωστόσο, η φήμη του είναι ακόμη πιο σκληροπυρηνική από αυτή του αδελφού του και η άνοδός του θα υποδήλωνε ότι το καθεστώς κλείνει γύρω από τις πιο πιστές και εδραιωμένες οικογένειες για να αποτρέψει πλήρη κατάρρευση.
• Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλίμπαφ (Mohammad Bagher Ghalibaf): Ο νυν Πρόεδρος του Κοινοβουλίου προσφέρει έναν συνδυασμό στρατιωτικής εμπειρίας και διοικητικής διακυβέρνησης. Ως πρώην διοικητής των IRGC, έχει την εμπιστοσύνη των δυνάμεων ασφαλείας, αλλά ως «πραγματιστής» σκληροπυρηνικός, μπορεί να θεωρηθεί ο μόνος ικανός να κρατήσει το ιρανικό κράτος λειτουργικό ενώ η κορυφαία ηγεσία παραμένει στο παρασκήνιο.

Γιατί η επιλογή έχει σημασία

Η επιλογή του διαδόχου του Λαριτζανί (Larijani) θα λειτουργήσει ως βαρόμετρο για τη στρατηγική επιβίωσης του Ιράν. Αν το καθεστώς επιλέξει έναν πιστό ιδεολόγο σκληροπυρηνικό, η διεθνής κοινότητα μπορεί να περιμένει μια «στρατηγική καμένης γης» στην περιφερειακή ασφάλεια, πιθανώς με αύξηση του εμπλουτισμού ουρανίου και ανεξέλεγκτες επιθέσεις μέσω του «Άξονα Αντίστασης» (Axis of Resistance).

Αντιθέτως, αν επιλεγεί ένας «σιωπηλός πραγματιστής», αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι το καθεστώς επιδιώκει να ανασυγκροτηθεί και να διαφυλάξει την επιβίωσή του, εν μέσω αναφορών για εσωτερική αστάθεια και κενά ηγεσίας στην κορυφή. Με την παρουσία του Ανώτατου Ηγέτη (Supreme Leader) να αποτελούν αντικείμενο έντονης παγκόσμιας παρακολούθησης, ο νέος επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (SNSC) θα γίνει ουσιαστικά η de facto «προσωπικότητα» της ιρανικής κυριαρχίας.

Στο υψηλού ρίσκου παιχνίδι πόκερ της γεωπολιτικής της Δυτικής Ασίας, ο διάδοχος του Λαριτζανί δεν είναι απλώς ένα νέο όνομα σε μια πόρτα· είναι η καθοριστική απάντηση στο ερώτημα αν το Ιράν θα επιλέξει να ενισχύσει τη σύγκρουση ή να στραφεί προς μια απελπισμένη, αμυντική σταθερότητα, καταλήγει το Firstpost.

ieidiseis.gr

AP Photo / Vahid Salemi