Καταδιώξεις χωρίς όριο: όταν η «τάξη» γίνεται απειλή ζωής

Αστυνομικοί και πολίτες σε θανάσιμο κίνδυνο για μια παράβαση ταχύτητας — η ευθύνη όσων επιτρέπουν την επικίνδυνη πρακτική δεν μπορεί να αγνοείται.

Οι πρόσφατες εικόνες καταδιώξεων σε αστικές και περιαστικές αρτηρίες, όπως στον Κηφισό και την Αρτέμιδα, με Video τραβηγμένα μέσα από τα περιπολικά, αναδεικνύουν με τον πιο έντονο τρόπο ένα διαχρονικό και κρίσιμο δίλημμα: μέχρι ποιο σημείο μπορεί να φτάσει η επιβολή του νόμου όταν τίθεται σε άμεσο κίνδυνο η ανθρώπινη ζωή;

Η καταδίωξη οχημάτων που κινούνται με υπερβολική ταχύτητα μέσα σε κυκλοφορία δεν αποτελεί απλώς μια επιχειρησιακή πρόκληση, αποτελεί μια εξαιρετικά επικίνδυνη πρακτική με πολλαπλούς αποδέκτες κινδύνου. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι αστυνομικοί, οι οποίοι καλούνται να λάβουν αποφάσεις σε κλάσματα δευτερολέπτου, οδηγώντας υπό πίεση, συχνά σε συνθήκες που υπερβαίνουν τα όρια ασφάλειας. Από την άλλη, οι ανυποψίαστοι πολίτες —οδηγοί και επιβάτες— που βρίσκονται τυχαία στο ίδιο οδικό περιβάλλον, μετατρέπονται χωρίς τη θέλησή τους σε δυνητικά θύματα.

Η δυναμική μιας καταδίωξης είναι εκ φύσεως ανεξέλεγκτη. Όσο αυξάνεται η ταχύτητα, τόσο μειώνεται η δυνατότητα αντίδρασης, τόσο των εμπλεκομένων όσο και των τρίτων. Ένα λάθος, μια απότομη αλλαγή λωρίδας, ένα φρενάρισμα της στιγμής μπορεί να οδηγήσει σε αλυσιδωτές συγκρούσεις με τραγικές συνέπειες. Οι αστυνομικοί δεν είναι άτρωτοι, αντιθέτως, εκτίθενται σε ακραίο κίνδυνο, καθώς επιχειρούν να διαχειριστούν μια κατάσταση που εξελίσσεται ταχύτατα και απρόβλεπτα.

Η διεθνής εμπειρία, αλλά και περιστατικά στην Ελλάδα, έχουν καταγράψει τραυματισμούς και απώλειες αστυνομικών κατά τη διάρκεια καταδιώξεων. Σε αρκετές περιπτώσεις, περιπολικά έχουν εμπλακεί σε θανατηφόρα τροχαία, είτε λόγω απώλειας ελέγχου είτε λόγω σύγκρουσης με άλλα οχήματα.

2023: Νεκρός αστυνομικός σε καταδίωξη: Ποιος ήταν ο 29χρονος

2025: Καταδίωξη στην Αθήνα: Η στιγμή που ο πλούσιος γόνος εμβολίζει τον αστυνομικό

2026:Επεισοδιακή καταδίωξη 16χρονου με κλεμμένη μοτοσυκλέτα στην Αθήνα – Τραυματίστηκε αστυνομικός

2026:Ξάνθη: Τραυματισμός αστυνομικού σε καταδίωξη κλεμμένης μηχανής

Παράλληλα, δεν είναι λίγες οι φορές που πολίτες έχουν τραυματιστεί ή χάσει τη ζωή τους επειδή βρέθηκαν στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή. Αυτά τα περιστατικά δεν αποτελούν «παράπλευρες απώλειες», είναι το άμεσο αποτέλεσμα μιας πρακτικής υψηλού ρίσκου.

2013:Τραυματισμός πολίτη σε καταδίωξη διαρρηκτών στην Ηλιούπολη

2013:Ελεύθεροι οι αστυνομικοί για την καταδίωξη με τους τραυματισμούς

Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει είναι αν η καταδίωξη για τροχαίες παραβάσεις, όπως η υπερβολική ταχύτητα, δικαιολογεί αυτό το επίπεδο κινδύνου. Η απάντηση, υπό το πρίσμα της διαχείρισης κρίσεων και της αξίας της ανθρώπινης ζωής, οφείλει να είναι αρνητική. Η αναλογικότητα μεταξύ πράξης και αντίδρασης είναι βασική αρχή σε κάθε σύγχρονο σύστημα αστυνόμευσης. Όταν το πιθανό αποτέλεσμα μιας καταδίωξης είναι ο θάνατος ή ο σοβαρός τραυματισμός, τότε το επιχειρησιακό όφελος τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση.

Εδώ αναδεικνύεται και η ευθύνη της πολιτικής και διοικητικής ηγεσίας. Οι κατευθυντήριες γραμμές, τα πρωτόκολλα και η κουλτούρα επιχειρησιακής δράσης δεν διαμορφώνονται στο πεδίο. Kαθορίζονται από εκείνους που έχουν την εξουσία να θέτουν όρια και προτεραιότητες. Η ανοχή ή και η ενθάρρυνση καταδιώξεων σε περιβάλλοντα υψηλής κυκλοφορίας συνιστά επιλογή — και κάθε επιλογή έχει συνέπειες.

Η προστασία της ζωής των αστυνομικών πρέπει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Υπάρχουν πίσω τους, οι οικογένειές τους που τους περιμένουν να επιστρέψουν από την εργασία τους. Δεν μπορεί να ζητείται από τους ίδιους να λειτουργούν ως «αναλώσιμοι» στο όνομα επικοινωνιακής κυβερνητικής  πολιτικής ή της επιβολής του νόμου για παραβάσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν με εναλλακτικά μέσα: τεχνολογία καταγραφής, στοχευμένες επιχειρήσεις, ταυτοποίηση και σύλληψη σε δεύτερο χρόνο. Η σύγχρονη αστυνόμευση διαθέτει εργαλεία που μειώνουν την ανάγκη για άμεση και επικίνδυνη εμπλοκή.

Κλείνοντας, είναι απαραίτητο να ειπωθεί ξεκάθαρα: το κόστος μιας ανθρώπινης ζωής —είτε πρόκειται για αστυνομικό είτε για πολίτη— είναι ασύγκριτα μεγαλύτερο από οποιαδήποτε ποινή επιβάλλεται σε έναν οδηγό για υπερβολική ταχύτητα. Καμία διοικητική ή πολιτική επιλογή δεν μπορεί να δικαιολογήσει την απώλεια ζωής για μια τέτοια αιτία. Η αναθεώρηση των πρακτικών καταδίωξης δεν είναι απλώς ζήτημα αποτελεσματικότητας, είναι ζήτημα ηθικής ευθύνης και σεβασμού προς την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη.

Άγγελος Αγραφιώτης

Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων

Πολιτευτής ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Μαγνησίας