Μία σοβαρή ναρκοαπειλή για την Ευρώπη

H «μαροκινή μαφία» είναι ένας όρος-ομπρέλα που χρησιμοποιείται για να περιγράψει το σύνολο των εγκληματικών οργανώσεων μαροκινής προέλευσης που δρουν κυρίως στην Ευρώπη. Οι οργανώσεις αυτές δραστηριοποιούνται έντονα στο εμπόριο ναρκωτικών, ιδίως της κοκαΐνης, εκμεταλλευόμενες στρατηγικά σημεία όπως το λιμάνι της Αμβέρσας. Ο βασικός τους πυρήνας αποτελείται από άτομα της μαροκινής διασποράς στην Ευρώπη, ενώ στις τάξεις τους περιλαμβάνονται και άτομα με καταγωγή από τις Ολλανδικές Αντίλλες, το Σουρινάμ και την Τουρκία.

Οι εν λόγω οργανώσεις διατηρούν συνεργασίες με διεθνή καρτέλ και λειτουργούν μέσω ευέλικτων, συχνά οικογενειακά οργανωμένων, φατριών. Επίσης, η εγκληματική τους δράση περιλαμβάνει εκτεταμένη χρήση βίας, η οποία εκδηλώνεται τόσο στο πλαίσιο εσωτερικών συγκρούσεων όσο και μέσω δολοφονιών δημοσίων προσώπων, όπως του δικηγόρου Derk Wiersum το 2019 και του δημοσιογράφου Peter de Vries το 2021.

Η ανάπτυξη των εν λόγω οργανώσεων συνδέεται εν μέρει με τη φιλελεύθερη πολιτική που είχε υιοθετήσει η Ολλανδία ως προς την κάνναβη τη δεκαετία του 1970, μέσω της οποίας δημιουργήθηκε πρόσφορο έδαφος για παράλληλες παράνομες δραστηριότητες. Κατά τη δεκαετία του 1990, άτομα μαροκινής καταγωγής με ολλανδική υπηκοότητα αξιοποίησαν τους οικογενειακούς τους δεσμούς και τις τοπικές τους διασυνδέσεις με την περιοχή Rif του Μαρόκου και με άλλες ζώνες παραγωγής κάνναβης, αναπτύσσοντας οργανωμένα δίκτυα διακίνησης.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 έως και τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι οργανώσεις της μαροκινής μαφίας που δραστηριοποιούνταν στο Μαρόκο και στην Ολλανδία αναπροσάρμοσαν τη στρατηγική τους και στράφηκαν στο εμπόριο κοκαΐνης με στόχο την αύξηση των κερδών τους. Μέσω της ανάπτυξης απευθείας διασυνδέσεων με καρτέλ της Λατινικής Αμερικής, κατέστη δυνατή η εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων κοκαΐνης στην Ευρώπη, κυρίως μέσω των λιμένων του Ρότερνταμ και της Αμβέρσας.

Η διακίνηση επιτυγχάνεται μέσω διάφορων μεθόδων λαθρεμπορίου που περιλαμβάνουν εσωτερικές διασυνδέσεις, χρηματισμό λιμενικών υπαλλήλων και την αξιοποίηση των λεγόμενων «εκφορτωτών», δηλαδή νεαρών ατόμων που εισέρχονται σε λιμενικές εγκαταστάσεις, συχνά μέσω κενών εμπορευματοκιβωτίων, με σκοπό την εξαγωγή των ναρκωτικών που είναι κρυμμένα στα νόμιμα φορτία.

Τα εκτιμώμενα έσοδα από αυτή τη δραστηριότητα ανέρχονται στα 10 δισ. δολάρια ετησίως. Η αναδιανομή των παράνομων φορτίων πραγματοποιείται σε ευρωπαϊκές αγορές όπως η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο οι επιχειρήσεις διακίνησης δεν εκτελούνται απρόσκοπτα, καθώς συχνά εκδηλώνονται αιματηρές συγκρούσεις τόσο στο εσωτερικό των οργανώσεων όσο και ανάμεσα σε αντίπαλες οργανώσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σύγκρουση που πυροδοτήθηκε το 2012 έπειτα από την κλοπή ενός φορτίου 200 κιλών κοκαΐνης στο λιμάνι της Αμβέρσας. Η σύγκρουση αυτή άνοιξε έναν κύκλο βίας ο οποίος έκλεισε το 2017 έχοντας αφήσει πίσω του δεκάδες νεκρούς σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.

Λειτουργώντας κατά τα πρότυπα των περισσότερων εγκληματικών οργανώσεων, οι οργανώσεις της μαροκινής μαφίας έχουν αναπτύξει μηχανισμούς για τη νομιμοποίηση των εσόδων τους από παράνομες δραστηριότητες. Τα κέρδη από τη διακίνηση ναρκωτικών διοχετεύονται σε επενδύσεις ακινήτων στη βόρεια Ευρώπη, στην Ισπανία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ χρησιμοποιούνται εταιρείες – βιτρίνες και νόμιμες επιχειρήσεις για την απόκρυψη της προέλευσης των κεφαλαίων. Επίσης, ο ναρκοβαρόνος Othman El Ballouti φέρεται να νομιμοποίησε ποσά που υπερβαίνουν τα 100 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ μέσω επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στην Κίνα.

Δομή

Η δομή των οργανώσεων της μαροκινής μαφίας βασίζεται στους συγγενικούς δεσμούς ή στην κοινή καταγωγή των μελών της. Οι οργανώσεις συγκροτούνται από μέλη της ίδιας οικογένειας ή άτομα που προέρχονται από την ίδια περιοχή, κάτι που ισχύει επίσης και για τα άτομα που έχουν γεννηθεί σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Κάθε οργάνωση διαθέτει μία ιδιαίτερα σύνθετη και ιεραρχημένη δομή, η οποία περιλαμβάνει άτομα όπως το δεξί χέρι του αρχηγού, υπαρχηγούς, υπεύθυνους επιμελητείας, πληροφοριοδότες, παρατηρητές, εκτελεστές, διεφθαρμένους αστυνομικούς και δικηγόρους.

Συμμαχίες και συνεργασίες

Οι οργανώσεις που εντάσσονται στη μαροκινή μαφία λειτουργούν ως ένα αυτόνομο δίκτυο εγκληματικών οργανώσεων στο διεθνές εγκληματικό περιβάλλον, που συνάπτει ευκαιριακές συνεργασίες τόσο με άλλες εγκληματικές οργανώσεις όσο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με κρατικούς φορείς.

Στον τομέα της διακίνησης ναρκωτικών συνεργάζονται στενά με λατινοαμερικανικά καρτέλ, για την εξασφάλιση μεγάλων ποσοτήτων κοκαΐνης χωρίς μεσάζοντες, καθώς και για τη διευκόλυνση της εισαγωγής ογκωδών φορτίων μέσω μεγάλων λιμανιών, όπως της Αμβέρσας. Παράλληλα, οργανώσεις της διατηρούν χαλαρές μορφές συνεργασίας με τη μαφία της Καλαβρίας Ndrangheta, κυρίως σε επίπεδο επιχειρησιακού συντονισμού, όπως η κοινή αξιοποίηση λιμενικών εγκαταστάσεων, η αποφυγή ελέγχων και η δωροδοκία προσωπικού.

Τα τελευταία χρόνια η εντατικοποίηση των ελέγχων στη Δυτική Ευρώπη έχει οδηγήσει πολλές από αυτές τις οργανώσεις στην ανάπτυξη συνεργασίας με εγκληματικά συνδικάτα των Βαλκανίων στο πλαίσιο της αξιοποίησης εναλλακτικών διαδρόμων διακίνησης.

Επίσης, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις συνεργασίας ανάμεσα σε οργανώσεις της μαροκινής μαφίας και το Ιράν. Συγκεκριμένα, το ιρανικό υπουργείο Πληροφοριών και Ασφάλειας (MOIS) φέρεται να αξιοποίησε στελέχη των εν λόγω οργανώσεων για την εξόντωση Ιρανών της διασποράς στην Ευρώπη, οι οποίοι αντιτίθεντο στο θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης.

Φατρίες και οργανώσεις

Η «μαροκινή μαφία» δεν αποτελεί ενιαία οργάνωση, αλλά ένα δίκτυο επιμέρους φατριών και εγκληματικών ομάδων, οι οποίες λειτουργούν άλλοτε συνεργατικά και άλλοτε ανταγωνιστικά. Οι ισχυρότερες εξ αυτών είναι οι εξής:

1. Η Οργάνωση Ait Soussan: Είναι μία εγκληματική οργάνωση με επικεφαλής τον Houssine Ait Soussan. Ο Ait Soussan έχει απασχολήσει κατ’ επανάληψη τις βελγικές και τις ολλανδικές αρχές, λόγω της εμπλοκής του σε πολυάριθμες δολοφονίες και απαγωγές, τις οποίες ενορχήστρωσε από την Κεντρική Αμερική.

Η οργάνωσή του είναι υπεύθυνη για τη διακίνηση φορτίων κοκαΐνης σε όλη τη Δυτική Ευρώπη.

2. Η Φατρία της Χελώνας: Η Φατρία της Χελώνας (γνωστή και ως «Οι Χελώνες» ή ως «Εγκληματική Οικογένεια El Yousfi») εδρεύει στην Αμβέρσα και έχει αναπτύξει εγκληματική δραστηριότητα από το 2010. Η οργάνωση έχει ως πυρήνα την οικογένεια El Yousfi, η οποία κατάγεται από το Nador του Μαρόκου και εδρεύει στο Borgerhout της Αμβέρσας.

Θεωρείται μία από τις πέντε μαροκινές φατρίες ναρκωτικών που ελέγχουν το εμπόριο κοκαΐνης στο λιμάνι της Αμβέρσας. Αρκετά μέλη της φατρίας ήταν υπεύθυνα για την κλοπή 200 κιλών κοκαΐνης από εκεί το 2012, τα οποία προορίζονταν για τον Benaouf A., το δεξί χέρι του Houssine Ait Soussan. Αυτή η κλοπή αποτέλεσε την αφορμή για το ξέσπασμα του γνωστού «Πολέμου της Μαροκινής Μαφίας».

3. Η Φατρία των Mixers: Οι Mixers (γνωστοί και ως «Εγκληματική Οικογένεια Sebabti») είναι μία μαροκινή εγκληματική οικογένεια που αποτελείται από πέντε αδέλφια, τα οποία γεννήθηκαν στο Borgerhout της Αμβέρσας και κατάγονται από το Berkane του βορειοανατολικού  Μαρόκου.

Οι Mixers έχουν κατηγορηθεί για συνεργασία με κολομβιανά καρτέλ και για τη διακίνηση ναρκωτικών μέσω του λιμανιού της Αμβέρσας στην ευρωπαϊκή αγορά. Η οργάνωση εμφανίστηκε στο προσκήνιο του οργανωμένου εγκλήματος στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και θεωρείται το παλαιότερο δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών στην Αμβέρσα.

4. Η Φατρία El Ballouti: Αυτή η εγκληματική οργάνωση, που εδρεύει στην Αμβέρσα, έχει ως επικεφαλής τον ναρκοβαρόνο Othman El Ballouti. Η δράση της επικεντρώνεται στο εμπόριο κοκαΐνης, του οποίου ο συντονισμός πραγματοποιείται από το Dubai, όπου βρίσκεται το κρησφύγετο του El Ballouti.

5. Η Φατρία των Ιχθυοπωλών: Η Φατρία των Ιχθυοπωλών διευθύνεται από τους ιδιοκτήτες του γνωστού ιχθυοπωλείου «De Antwerpse Visser» («Ο Ψαράς της Αμβέρσας») που βρίσκεται στην Αμβέρσα. Ηγέτες της οργάνωσης είναι οι αδελφοί Mohamed A., Rachid A. και Hassan A., οι οποίοι σύντομα εδραίωσαν τον ρόλο τους ως βασικοί παίκτες στο διεθνές εμπόριο κοκαΐνης.

Ίδρυσαν την οργάνωση στις αρχές της δεκαετίας του 2010 και ανέλαβαν τον έλεγχο του εμπορίου κοκαΐνης σε ολόκληρη τη Φλάνδρα. Δεκάδες φορτία ναρκωτικών από κολομβιανά καρτέλ έχουν διακινηθεί στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω της Φατρίας των Ιχθυοπωλών.

Επιχειρησιακά Κέντρα

Το Ρότερνταμ αποτελεί μία από τις βασικότερες πύλες εισόδου ναρκωτικών στην Ευρώπη, λόγω του μεγέθους και της ιδιαίτερης εμπορικής του αξίας. Αντίστοιχα, το λιμάνι της Αμβέρσας συνιστά έναν ακόμη στρατηγικής σημασίας κόμβο διακίνησης κοκαΐνης, όπου οργανώσεις της μαροκινής μαφίας έχουν εδραιωμένη ισχυρή παρουσία.

Πέραν των λιμενικών εγκαταστάσεων, σε μεγάλα αστικά κέντρα, όπως το Άμστερνταμ και η Αμβέρσα, εντοπίζονται σημαντικά σημεία νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ιδιαίτερα η Αμβέρσα, με τις ανεπτυγμένες αγορές διαμαντιών και κοσμημάτων που διαθέτει, αποτελεί πρόσφορο έδαφος για την ενσωμάτωση παράνομων κεφαλαίων στη νόμιμη οικονομία.

Τα τελευταία χρόνια, η Γερμανία έχει αναδειχθεί σε δευτερεύον πεδίο δραστηριοποίησης. Οργανώσεις της μαροκινής μαφίας που προέρχονται από την Ολλανδία και το Βέλγιο έχουν αναπτύξει έντονη δράση σε πόλεις όπως η Κολωνία, το Ντούισμπουργκ και η Φρανκφούρτη.

Επιπρόσθετα, σημαντικές ποσότητες ναρκωτικών διοχετεύονται στην Ευρώπη μέσω δύο βασικών λιμανιών του Μαρόκου, της Ταγγέρης και της Καζαμπλάνκα, πριν καταλήξουν στην Ισπανία, η οποία λειτουργεί ως ενδιάμεσος κόμβος μεταφοράς. Επίσης, το Μαρόκο αποτελεί σημαντικό σημείο μεταφόρτωσης της κοκαΐνης των λατινοαμερικανικών καρτέλ και της αφγανικής ηρωίνης, που προορίζονται για τις ευρωπαϊκές αγορές. Παράλληλα, έχει αναφερθεί ότι στη χώρα λειτουργεί το πρώτο εργαστήριο επεξεργασίας κοκαΐνης στην Αφρική.

Αξίζει να σημειωθεί πως, παρότι η εγχώρια αγορά ναρκωτικών είναι περιορισμένη και αποτελείται κυρίως από άτομα της μαροκινής ελίτ, αλλοδαπούς και τουρίστες, καταγράφεται αυξητική τάση στην κατανάλωση κοκαΐνης. Τέλος, στους δρόμους παρατηρείται ευρεία διάδοση ναρκωτικών ουσιών όπως του MDMA (ecstasy), της κρυσταλλικής μεθαμφεταμίνης και του Karkoubi, που αποτελεί ένα μείγμα κάνναβης, αντιεπιληπτικών και αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.

Η αντιμετώπιση της μαροκινής μαφίας

Την τελευταία δεκαετία οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν αποδυθεί σε προσπάθειες καταπολέμησης των οργανώσεων της μαροκινής μαφίας. Κύριοι εκφραστές των προσπαθειών αυτών είναι οι ολλανδικές και οι βελγικές αρχές, οι οποίες δρουν άλλοτε αυτόνομα και άλλοτε συντονισμένα.

Συγκεκριμένα, η Δίκη Marengo, η οποία έλαβε την ονομασία της από την ομώνυμη αστυνομική επιχείρηση για την εξάρθρωση των οργανώσεων της μαροκινής μαφίας, αποτέλεσε μία από τις ιστορικότερες ποινικές διαδικασίες στην Ολλανδία.

Μέσω της δίκης, που ολοκληρώθηκε έπειτα από έξι χρόνια και 142 συνεδριάσεις, ήρθαν στο φως στοιχεία που αφορούσαν τη δράση εγκληματικών οργανώσεων που εμπλέκονταν σε δολοφονίες, διακίνηση ναρκωτικών και ξέπλυμα βρόμικου χρήματος. Ηγετικά στελέχη, όπως ο Ridouan Taghi και ο Saïd Razzouki, καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη, ενώ σε άλλα μέλη επιβλήθηκαν ποινές πολυετούς φυλάκισης.

Οι ολλανδικές και βελγικές αρχές ένωσαν τις δυνάμεις τους στο πλαίσιο της Επιχείρησης Sky, μίας εκ των μεγαλύτερων επιχειρήσεων ψηφιακής παρακολούθησης οργανωμένου εγκλήματος στην Ευρώπη. Οι αρχές κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση στην κρυπτογραφημένη πλατφόρμα επικοινωνίας που χρησιμοποιούσαν οι οργανώσεις της μαροκινής μαφίας στην Ευρώπη και να αποκαλύψουν χιλιάδες συνομιλίες που σχετίζονταν με διακίνηση κοκαΐνης, συμβόλαια θανάτου και διεθνείς συνεργασίες.

Μέσα από αυτή την επιχείρηση οι αρχές απέκτησαν μία σαφή εικόνα της εσωτερικής λειτουργίας των οργανώσεων της μαροκινής μαφίας, πράγμα που συνέβαλε καθοριστικά στον εντοπισμό και στη σύλληψη βασικών στελεχών της.

Τέλος, η Ομάδα KALI («KALI Team»), που είναι επιφορτισμένη με την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος στην Αμβέρσα, κατόρθωσε να εντοπίσει και να εξαρθρώσει τα δίκτυα τροφοδοσίας κοκαΐνης, πλήττοντας ουσιαστικά την αλυσίδα εφοδιασμού των οργανώσεων της μαροκινής μαφίας.

topontiki.gr