Το ΝΑΤΟ, η «κατάντια» και οι λάθος χειρισμοί

Αποτελεί «κατάντια» για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ να νιώθουν ότι διαλύεται η Βορειοατλαντική Συμμαχία επειδή ένα κράτος – μέλος, το ισχυρότερο, αποφασίζει να αποσύρει 5.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς από τη Γερμανία, αναδρομολογώντας την κατανομή των δυνάμεών του στην Ευρώπη.

Η ένταση των δηλώσεων του Ντόναλντ Τουσκ δεν συμβάλλει στις συνομιλίες που πραγματοποιούνται στο ΝΑΤΟ για τη νέα δομή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, κυρίως μετά τις τοποθετήσεις των ΗΠΑ αναφορικά και με την ανάληψη των οικονομικών βαρών μεταξύ όλων των άλλων υποχρεώσεων που έχει κάθε σύμμαχος επωφελούμενος από το Ατλαντικό Σύμφωνο.

Κατά την άποψη της Ουάσιγκτον, δεν εκπληρώνονταν οι υποχρεώσεις από την πλειονότητα των μελών για πολλά χρόνια. Την απογοήτευσή τους, δικαιολογημένη ή υπερβολική, εξέφρασαν οι ΗΠΑ με αφορμή την αδυναμία διαμόρφωσης κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση αυταρχικών κυβερνήσεων, όπως το Ιράν, όταν το Ισραήλ χρειάστηκε τη «συμμαχική» αλληλεγγύη.

Την ώρα που οι απαιτήσεις για συνδιαμόρφωση πολιτικών έπρεπε να συμπεριλαμβάνονται ως προτεραιότητα των συνομιλιών των συμμάχων, μεταξύ τους αλλά και με τους Άραβες, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., οι ευρωπαϊκές χώρες επιλέγουν πεισματικά την «ομφαλοσκόπηση» αντί να προβάλλουν προτάσεις διεξόδου και να ενισχύουν τη διεθνή παρουσία της Ε.Ε. ακόμη και στο πλαίσιο του Βορειοατλαντικού Συμφώνου.

Οι επιλογές των ευρωπαϊκών χωρών φαίνεται να αποπροσανατολίζουν τη συζήτηση για επιστροφή στην κανονικότητα και επιβεβαιώνουν την αδυναμία της Ε.Ε. να αντιληφθεί με αμεσότητα την επικινδυνότητα των παρατεταμένων προκλήσεων. Η Ε.Ε. διαθέτει τα οικονομικά μέσα, την τεχνολογία, τις παραγωγικές δομές και τις σχέσεις με τον αραβικό κόσμο, προκειμένου να διαμορφωθούν πολιτικές που επιθυμούν ΟΗΕ, Ε.Ε., Άραβες, ακυρώνοντας τον αυταρχισμό και την επιθετικότητα υπερδυνάμεων και περιφερειακών δρώντων, όπως το Ιράν, η Άγκυρα, η Χεζμπολάχ, η Χαμάς, οι Χούθι και οι ανά τον κόσμο τρομοκρατικές οργανώσεις που εμπνέουν και μισθοδοτούν «μοναχικούς λύκους» βίας και τρομοκρατίας.

Πολλές χαμένες ευκαιρίες

Η επίσκεψη του εμίρη του Κατάρ στην Αθήνα, για να εκφράσει την ικανοποίησή του προσωπικά στον Έλληνα πρωθυπουργό και τον ελληνικό λαό για τις επιλογές του και την υποστήριξη πρωτοβουλιών προς τη σταθερότητα, σηματοδοτεί με τον καλύτερο τρόπο επιλογές των Αράβων προς την αποκατάσταση της κανονικότητας.

Χάθηκαν πολλές ευκαιρίες για εξελιγμένες σχέσεις με όλα τα κράτη του Κόλπου, ακόμη και όταν το Ισραήλ αποδέχθηκε σε συμφωνία με την Ντόχα να αναλάβει το Κατάρ τη μισθοδοσία των υπαλλήλων της Παλαιστινιακής Αρχής που ζούσαν στη Γάζα.

Το Κατάρ πολλές φορές προσέγγισε την Ελλάδα την τελευταία δεκαπενταετία για να διαμορφωθούν σταθεροί όροι συνεργασίας σε πολλούς τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως οικονομία, επενδύσεις, εμπόριο, τουρισμός, διατροφική αλυσίδα, πολιτιστικές σχέσεις, διαχείριση του νερού – πολύ σημαντικός τομέας για το Κατάρ και τα κράτη του Κόλπου.

Ένα επιζήμιο στερεότυπο

Για πληρέστερη και ουσιαστική ενημέρωση της κοινής γνώμης υποβάλαμε δύο σύντομα ερωτήματα στον πρώην γενικό γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών για θέματα Αναπτυξιακής Πολιτικής και Ανθρωπιστικής Βοήθειας Παναγιώτη Μίχαλο, που συνέβαλε στην εξομάλυνση της επικοινωνίας με το Κατάρ και συνεχίζει να έχει σημαντική διεθνή παρουσία κάθε χρόνο στο Φόρουμ της Ντόχα με τους «Nisyros Dialogues»® και το Ίδρυμα Γεώργ. Μ. Μίχαλος.

– Κύριε Μίχαλε, σήμερα, ως πρόεδρος του Ιδρύματος Γεωρ. Μίχαλος, αλλά και κατά τη διάρκεια της επιτυχημένης θητείας σας στο υπουργείο Εξωτερικών, την περίοδο διακυβέρνησης Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ, εξασφαλίσατε για την Ελλάδα σημαντικές συμφωνίες, σταθερές προσωπικές φιλικές σχέσεις υψηλού επιπέδου, που διευκόλυναν το έργο της χώρας, ακόμη και κατά τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Το σύνολο των δραστηριοτήτων σας μάλλον προδιέγραψε και την πρόσφατη εξέλιξη της συνάντησης Αλ Θάνι – Μητσοτάκη. Με προσωπική σας πρωτοβουλία και διαμεσολάβηση ο νυν πρωθυπουργός, τον Μάρτιο του 2018, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, συναντήθηκε με την ηγεσία και τον εμίρη του Κατάρ, παρότι οι χώρες του Κόλπου, επειδή δεν διαθέτουν αντιπολιτεύσεις, δέχονται συναντήσεις μόνο με ηγέτες και αξιωματούχους της κυβέρνησης του κράτους που συνομιλούν. Με τη διαχρονική εμπειρία σας και την εποικοδομητική συμμετοχή του Ιδρύματός σας στο Φόρουμ της Ντόχα πώς αξιολογείτε την επικοινωνία των δύο ηγετών που πραγματοποιήθηκε πριν από μία εβδομάδα στην Αθήνα;

– Η επικοινωνία σας με το ίδρυμά μας και εμένα προσωπικώς αναδεικνύει την ευαισθησία σας στην ευρύτερη και ορθολογική ενημέρωση της κοινής γνώμης στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς. Οι προσωπικές μου σχέσεις στις χώρες του Κόλπου διαμορφώθηκαν πολύ πριν μου ανατεθούν τα καθήκοντα του γενικού γραμματέα. Όπως έχει αναφέρει και ο νυν πρωθυπουργός, στη διαμόρφωση των διεθνών σχέσεων οι προσωπικές σχέσεις αποτελούν κεφάλαιο, αλλά και μέσο διευκόλυνσης των επικοινωνιών ακόμη και σε υψηλότατο επίπεδο της ηγεσίας.

Ήδη από το 2013 αξιοποιήθηκε από την Ελλάδα κάθε δυνατότητα που διαθέταμε με το Κατάρ. Τον Ιανουάριο του 2013 υπογράψαμε Memorandum of Understanding (MOU) κατά τη διάρκεια πρωθυπουργικής επίσκεψης στην Ντόχα για επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2 δισ. ευρώ, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση για τη συμμετοχή της χώρας μας.

Από τότε μέχρι και την πρόσφατη συνάντηση της Αθήνας, χωρίς ουσιαστικό λόγο, σημαντικές οικονομικές και επενδυτικές πρωτοβουλίες, που αφορούν τις σχέσεις με το Κατάρ και το Κουβέιτ, χαρακτηρίζονται από μεγάλες καθυστερήσεις. Κυριαρχεί ακόμη, διακομματικά, αλλά και στο υπουργείο Εξωτερικών, το στερεότυπο «ο φίλος του εχθρού μου (Τουρκία – Κατάρ) θεωρείται εχθρός μου».

Η Ντόχα και ο εμίρης της χώρας σε πολλές ευκαιρίες δεν φείδονται καλών λόγων και κινήσεων δημιουργικής διπλωματίας με την Αθήνα. Η πρόσφατη επίσκεψη του εμίρη του κράτους του Κατάρ προήλθε από καταρινή πρωτοβουλία για να εκφραστούν αυτοπροσώπως οι ευχαριστίες του Αλ Θάνι και η ικανοποίησή του για τη συνεργασία Ελλάδας – Κατάρ την περίοδο των πολεμικών επιχειρήσεων.

Η σταθερότητα του λεκτικού που χρησιμοποιήθηκε και η προβολή των επενδυτικών ευκαιριών ύψους 1 δισ. ευρώ επιβεβαιώνει τη σταθερή πολιτική προτίμηση του Κατάρ προς τη χώρα μας, αλλά και την αναγνώριση του διευρυμένου γεωστρατηγικού ρόλου της Ελλάδας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και στην περιοχή ΜΕΝΑ.

Απώλειες πολιτικού χρόνου

– Κύριε Μίχαλε, στο Ντόχα Φόρουμ 2025 επιτύχατε τη θεσμοθετημένη συμμετοχή των «Διαλόγων της Νισύρου» και για το 2026. Στο διεθνές Φόρουμ του Κατάρ πραγματοποιήσατε με διαπιστωμένη επιτυχία, όπως ισχυρίζονται οι προσωπικότητες που συμμετείχαν στους Διαλόγους, αλλά και οι εκπρόσωποι των ΜΜΕ που παρακολούθησαν όλες τις εργασίες, έναν διάλογο για τη γεφύρωση των διαφορών στη διεθνή κοινότητα. Επίσης εξασφαλίσατε τη συνομιλία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών με γνωστό Αμερικανό δημοσιογράφο που συμμετέχει στη διαμόρφωση της πολιτικής στις ΗΠΑ. Πριν από λίγες ημέρες στον ίδιο δημοσιογράφο, που συνομίλησε και με την πρέσβη των ΗΠΑ στο πλαίσιο των «Διαλόγων της Νισύρου Αθήνα 2026» για την ενέργεια, παραχώρησε συνέντευξη ο πρωθυπουργός ανανεώνοντας το καθαρό μήνυμα της χώρας μας προς τις ΗΠΑ, αλλά και τη διεθνή κοινή γνώμη. Αναζητώντας τη σημασία του συντονισμού όλων των δράσεων, κυβερνητικών και ιδιωτικής πρωτοβουλίας, όπως η δική σας, θεωρούμε ότι συνεχής ροή αμφίδρομων πληροφοριών προωθεί τους εθνικούς στόχους και την ασκούμενη διπλωματία. Η Ελλάδα εντάσσεται στον πυρήνα των συνομιλίων Ε.Ε. – χωρών του Κόλπου και συμπεραίνουμε ότι αναγνωρίζεται πλέον η συμβολή και το συνολικό έργο σας από το υπουργείο Εξωτερικών και το στρατηγικό κράτος. Ερωτούμε: Ενισχύονται με συγκεκριμένες ενέργειες οι κοινές στρατηγικές, που επιλέγουν και διαμορφώνουν οι φορείς του κράτους και των ιδιωτών προς όφελος της χώρας και της δημόσιας διπλωματίας;

– Σίγουρα μπορώ να αναφερθώ στις δράσεις που αναπτύσσουν ιδιωτικά ιδρύματα και ινστιτούτα προς όφελος του κράτους, πάντοτε με ενημέρωση της κυβέρνησης, των υπουργείων και του στρατηγικού κράτους. Η ανατροφοδότηση των ιδιωτών από την πλευρά του κράτους διαχρονικά υστερεί, με αποτέλεσμα να καταγράφονται απώλειες πολιτικού χρόνου και σημαντικότατες ακυρώσεις προγραμμάτων, αλλά και συνεργειών που θα μπορούσαν να προσφέρουν πολιτικά, επενδυτικά, ευρύτερα εμπορικά, οικονομικά και πολιτιστικά πλεονεκτήματα στη χώρα μας.

Επειδή αφορμή της επικοινωνίας μας αποτέλεσε η συνάντηση Αλ Θάνι – Μητσοτάκη σε μία περίοδο αυξημένων προκλήσεων, εκφράζω την ελπίδα, μάλλον βεβαιότητα, ότι ο πρωθυπουργός θα αξιοποιήσει τη σχέση που αναπτύσσει με τον εμίρη του Κατάρ ήδη από το 2018, αλλά και τη γεωστρατηγική υπεραξία που απολαμβάνει η χώρα στην περιοχή ΜΕΝΑ με αναγνώριση του ρόλου της από την Ε.Ε., το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ, στις χώρες του Κόλπου στην καμπή της διεθνούς εξέλιξης.

Επιτυγχάνοντας ευρύτερες συγκλίσεις, ιδιωτικός τομέας και κράτος προσθέτουν σημαντικούς δρώντες στις συνεργασίες και στρατηγικές συμμαχίες, όπως αυτές οικοδομούνται την τελευταία δεκαπενταετία από την Αθήνα στην ευρύτερη περιοχή μας.

Ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής

Η σύντομη συνομιλία μας με τον Π. Μίχαλο αναδεικνύει την αποτελεσματικότητα της πολιτικής όταν το πολιτικό προσωπικό αποφασίζει να εξυπηρετήσει τον κοινά αποδεκτό ελάχιστο παρονομαστή των εθνικών επιδιώξεων. Μοιραζόμαστε, κατά την επικοινωνία μας με όσους κατά καιρούς επέλεξαν να υπηρετήσουν αποτελεσματικά στη δημόσια διοίκηση, κοινές εμπειρίες, που αποδεικνύονται μικρά βήματα διπλωματικών επιτυχιών.

Σίγουρα ο αυστηρότερος συντονισμός πρωτοβουλιών και δράσεων, σε όλα τα επίπεδα, που επιτυγχάνει ο Γ. Γεραπετρίτης, σε αντίθεση με προκατόχους του, εξυπηρετεί αποτελεσματικότερα τους στόχους της Ελλάδας, κατά την προσωπική άποψη του συντάκτη.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

topontiki.gr