Ελλάδα δύο ταχυτήτων: Τα πρωτογενή πλεονάσματα και η αφαίμαξη του οικογενειακού προϋπολογισμού

Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτή επιχειρείται να φιλοτεχνηθεί μέσα από τα κυβερνητικά non papers και τις θριαμβολογίες για τα «ισχυρά» πρωτογενή πλεονάσματα, βρίσκεται σε πλήρη και κραυγαλέα αναντιστοιχία με την καθημερινότητα της κοινωνικής πλειονότητας.

Πίσω από τις μακροοικονομικές αλχημείες και τα εύσημα των διεθνών οίκων αξιολόγησης, κρύβεται μια σκληρή, αμείλικτη πραγματικότητα: η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου το ιδιωτικό χρέος διογκώνεται ανεξέλεγκτα, η αγοραστική δύναμη των πολιτών εξατμίζεται στους διαδρόμους των σούπερ μάρκετ, το κράτος λειτουργεί ως ο μεγαλύτερος συστηματικός κακοπληρωτής της αγοράς και ο πρωτογενής τομέας οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια στον αφανισμό.

Η οικονομία των αριθμών ευημερεί, αλλά η οικονομία των ανθρώπων νοσεί βαριά, εγκλωβισμένη σε ένα σπιράλ ακρίβειας, υπερχρέωσης και θεσμικής εγκατάλειψης.

Ο στασιμοπληθωρισμός και το πάρτι των 16,2 δισ. ευρώ

Η πιο ορατή αποτύπωση αυτής της στρέβλωσης εντοπίζεται στο εγχώριο λιανεμπόριο, το οποίο αποτελεί τον παραδοσιακό πνεύμονα της ελληνικής αγοράς. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα και επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο κύκλος εργασιών στο σύνολο του λιανικού εμπορίου κατέγραψε μια δραματική πτώση της τάξεως του 16% κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.

Αυτή η βουτιά μεταφράζεται σε κατακόρυφη μείωση του όγκου των πωλήσεων, καθώς ο Έλληνας καταναλωτής έχει περιορίσει τις αγορές του στα απολύτως απαραίτητα, αδυνατώντας να παρακολουθήσει το συνεχιζόμενο ράλι των ανατιμήσεων.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι τιμές συνεχίζουν την ανηφορική τους πορεία. Ενώ ο γενικός πληθωρισμός στη χώρα επιμένει στο 4,6% τον Απρίλιο με τάση προς το 4,8% για τον Μάιο, ο ειδικός πληθωρισμός στα είδη διατροφής και πρώτης ανάγκης καλπάζει στο 5,4%, γεγονός που δημιουργεί το παράδοξο φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού στην πράξη: οι επιχειρήσεις πουλάνε λιγότερα προϊόντα, αλλά σε πολύ υψηλότερες τιμές, προκειμένου να καλύψουν το δυσβάσταχτο λειτουργικό τους κόστος.

Στον αντίποδα αυτής της φθίνουσας πορείας βρίσκονται οι μεγάλοι κερδισμένοι της κρίσης, οι αλυσίδες των σούπερ μάρκετ. Εδώ η εικόνα αντιστρέφεται πλήρως, με τα οικονομικά μεγέθη να προκαλούν ίλιγγο. Σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία των μετρήσεων της NielsenIQ, ο συνολικός τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων έσπασε κάθε ιστορικό ρεκόρ, καταγράφοντας άνοδο 7,1% και αγγίζοντας το αστρονομικό ποσό των 16,2 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Αυτή η εντυπωσιακή άνοδος, όμως, δεν οφείλεται σε κάποια ξαφνική αύξηση της κατανάλωσης, αλλά είναι το άμεσο αποτέλεσμα των διαρκών ανατιμήσεων.

Όπως αποτυπώνουν οι έρευνες του ΙΕΛΚΑ, ο εσωτερικός πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ παραμένει σταθερά σε υψηλά επίπεδα (στο 2,40% τον Μάρτιο και στο 2,23% τον Απρίλιο), επιβεβαιώνοντας ότι ο πολίτης δεν αγοράζει περισσότερα τρόφιμα, αλλά πληρώνει απλώς πολύ περισσότερα χρήματα για να γεμίσει το ίδιο καλάθι.

Η αύξηση των 16,2 δισ. ευρώ αποτελεί την καθαρή αποτύπωση της αφαίμαξης του οικογενειακού προϋπολογισμού, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα κατευθύνεται αναγκαστικά και σχεδόν αποκλειστικά στη διατροφή, στερώντας πολύτιμη ρευστότητα από οποιονδήποτε άλλον κλάδο.

Στάση πληρωμών από το κράτος και βόμβα 51,87 δισ. στον ΕΦΚΑ

Αυτή η παρατεταμένη πίεση στα εισοδήματα αντανακλάται με γεωμετρική πρόοδο στην έκρηξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών των πολιτών. Η αδυναμία των φορολογουμένων να αντεπεξέλθουν στις τρέχουσες υποχρεώσεις τους προκαλεί μια συνεχή αύξηση των χρεών προς την εφορία. Οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν φορολογικό μηχανισμό που εισπράττει υπερέσοδα μέσω του ΦΠΑ και των έμμεσων φόρων – λόγω της ακρίβειας – αλλά την ίδια στιγμή αδυνατεί να κατανοήσει ότι η φοροδοτική ικανότητα της κοινωνίας έχει εξαντληθεί προ πολλού.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας νέας γενιάς οφειλετών, οι οποίοι βλέπουν τα χρέη τους να συσσωρεύονται και να βεβαιώνονται μήνα με τον μήνα, υπό την απειλή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και κατασχέσεων.

Όμως, το πλέον προκλητικό στοιχείο της παρούσας οικονομικής συγκυρίας είναι η συμπεριφορά του ίδιου του κράτους, το οποίο επιδεικνύει μια πρωτοφανή ασυνέπεια. Ενώ απαιτεί από τους πολίτες απόλυτη φορολογική πειθαρχία, το ίδιο το Δημόσιο αναδεικνύεται σε έναν ασύδοτο κακοπληρωτή. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του κράτους προς τους ιδιώτες προμηθευτές και τους φορολογουμένους έχουν εκτοξευθεί στο αστρονομικό ποσό των 3,87 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Με βασικούς «πρωταγωνιστές» της στάσης πληρωμών τα δημόσια νοσοκομεία, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, το κράτος στερεί από την αγορά ζωτική ρευστότητα, οδηγώντας σε οικονομική ασφυξία εκατοντάδες επιχειρήσεις που περιμένουν μάταια να εισπράξουν τα δεδουλευμένα τους. Πρόκειται για μια βαθιά αντικοινωνική πολιτική: το κράτος «παγώνει» τις πληρωμές του για να εμφανίζει τεχνητά, διογκωμένα πλεονάσματα.

Την ίδια στιγμή, η πορεία των χρεών προς το ασφαλιστικό σύστημα έχει λάβει χαρακτηριστικά πλήρους απασφάλισης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Εισφορών (ΚΕΑΟ), οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον ΕΦΚΑ κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους άγγιξαν το ιλιγγιώδες νούμερο των 51,87 δισ. ευρώ.

Η ανεξέλεγκτη αυτή διόγκωση, η οποία αυξάνεται με ρυθμούς εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, αποδεικνύει ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες έχουν θέσει σε δεύτερη μοίρα την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών, επιλέγοντας να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες επιβίωσης. Το γεγονός ότι ένα τεράστιο μέρος αυτών των οφειλών θεωρείται πλέον από την ίδια τη διοίκηση ως «μη εισπράξιμο», καταδεικνύει την απόλυτη αποτυχία των μέχρι τώρα ρυθμίσεων.

Πληθωρισμός διαρκείας και «ψαλίδα» αφανισμού στην ύπαιθρο

Το σκηνικό της κοινωνικής απελπισίας συμπληρώνεται από τις δυσοίωνες προβλέψεις για το μέλλον. Οι οικονομικοί αναλυτές και οι ειδικοί της αγοράς προειδοποιούν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα καθεστώς πληθωρισμού διαρκείας, ο οποίος θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί την ελληνική οικονομία τουλάχιστον για τα επόμενα δύο έτη.

Η εκτίμηση αυτή γκρεμίζει το κυβερνητικό αφήγημα περί «παροδικού φαινομένου» και σημαίνει πρακτικά ότι η ακρίβεια δεν είναι μια καταιγίδα που περνάει, αλλά μια νέα, μόνιμη πραγματικότητα χαμηλής αγοραστικής δύναμης, η οποία διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες και σπρώχνει ακόμη μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού κάτω από το όριο της φτώχειας.

Στο επίκεντρο αυτής της πολυεπίπεδης κρίσης, ο πρωτογενής τομέας της χώρας εκπέμπει σήμα κινδύνου για την ίδια του την επιβίωση, με τους Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφους να βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτης απόγνωσης.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τους δείκτες εισροών – εκροών στη γεωργία αποτυπώνουν το μέγεθος του αδιεξόδου: το κόστος παραγωγής (δείκτης εισροών) συνεχίζει την ανηφορική του τροχιά καταγράφοντας νέα ετήσια αύξηση 1,1%, την ώρα που οι τιμές των αγροτικών εφοδίων, των ζωοτροφών, των λιπασμάτων και του αγροτικού πετρελαίου παραμένουν σε δυσθεώρητα ύψη, έχοντας ενσωματώσει τις τεράστιες αυξήσεις των προηγούμενων ετών.

Αντίθετα, οι τιμές που απολαμβάνουν οι παραγωγοί για τα προϊόντα τους στην εγχώρια αγορά (δείκτης εκροών) παρουσιάζουν μια μακροπρόθεσμη πτωτική τάση, με τον μέσο δείκτη δωδεκαμήνου να καταγράφει μείωση 2,1%. Αυτή η «ψαλίδα» καθιστά την καλλιέργεια της γης και την εκτροφή ζώων μια ξεκάθαρα παθητική και οικονομικά ασύμφορη δραστηριότητα. Όταν ο παραγωγός εγκαταλείπει το χωράφι και τον στάβλο επειδή αδυνατεί να καλύψει τα έξοδά του, η εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές θα ενταθεί, τροφοδοτώντας εκ νέου τον πληθωρισμό και την ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ.

Η κοινωνία λυγίζει υπό το βάρος των αριθμών

Το συμπέρασμα που προκύπτει από την ακτινογραφία της ελληνικής οικονομίας είναι αμείλικτο. Η πολιτική της βίαιης δημοσιονομικής προσαρμογής και των πλεονασμάτων, η οποία εφαρμόζεται με δογματική προσήλωση, συντηρείται πάνω στις πλάτες μιας κοινωνίας που λυγίζει.

Τα 16,2 δισ. ευρώ του τζίρου των σούπερ μάρκετ, τα 3,87 δισ. ευρώ των χρεών του Δημοσίου, τα 51,87 δισ. ευρώ των απλήρωτων εισφορών στον ΕΦΚΑ και η πτώση κατά 16% στο λιανεμπόριο συνθέτουν το μωσαϊκό μιας οικονομίας που βρίσκεται σε οριακό σημείο. Η ανάγκη για μια ριζική αλλαγή πλεύσης, με έμφαση στην πραγματική ανακούφιση των πολιτών, τη διοχέτευση ρευστότητας στην αγορά και τη στήριξη της εγχώριας παραγωγής, δεν αποτελεί πλέον μια ιδεολογική επιλογή, αλλά μια κατεπείγουσα συνθήκη για την κοινωνική και οικονομική συνοχή της χώρας.

topontiki.gr