Τσίπρας – Καρυστιανού: Η κρυφή σύγκρουση στον χώρο της κεντροαριστεράς – Το απροσδόκητο κοινό ακροατήριο των δύο νέων κομμάτων

Η δημόσια εικόνα που επιχειρούν να καλλιεργήσουν τα δύο νέα πολιτικά εγχειρήματα, η ΕΛ.Α.Σ. και η Ελπίδα για τη Δημοκρατία, είναι διαφορετική.

Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζει το νέο κόμμα ως μια οργανωμένη προσπάθεια ανασυγκρότησης της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης, με αναφορές στην κεντροαριστερά, την πολιτική οικολογία και την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία.

Η Μαρία Καρυστιανού, αντίθετα, εμφανίζεται ως φορέας μιας αντισυστημικής κοινωνικής διαμαρτυρίας που γεννήθηκε μέσα από την υπόθεση των Τεμπών και διεκδικεί να εκφράσει την απογοήτευση απέναντι στο πολιτικό σύστημα συνολικά.

Πίσω όμως από τις διαφορετικές αφηγήσεις, αρκετοί πολιτικοί αναλυτές διακρίνουν ένα κοινό πεδίο διεκδίκησης ψηφοφόρων. Και γι’ αυτό δεν θεωρούν τυχαίες τις πρώτες αιχμές που αντάλλαξαν οι δύο πλευρές.

Τα πρώτα «καρφιά»

Στην εκδήλωση του Θησείου, η Μαριάνα Τουμασάτου προκάλεσε αίσθηση με την αναφορά της στα «περιστέρια», μια φράση που ερμηνεύθηκε από πολλούς ως αιχμή προς όσους επιχειρούν να εμφανιστούν ως φορείς ηθικής ανωτερότητας χωρίς πολιτικό σχέδιο και οργανωμένη πρόταση εξουσίας – η αιχμή αναφερόταν προφανώς στο… περιστέρι με το οποίο έκανε την πρώτη αναγγελία για το κόμμα της η κυρία Καρυστιανού.

Λίγες ώρες αργότερα, από την πλευρά της Καρυστιανού ήρθαν πολύ πιο ευθείες βολές. Η πρόεδρος της Ελπίδας για Δημοκρατία επέλεξε να ασκήσει κριτική όχι μόνο στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, αλλά και στον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα, εντάσσοντάς τον ουσιαστικά στο πολιτικό σύστημα που, κατά την άποψή της, φέρει διαχρονικές ευθύνες για τις παθογένειες του κράτους.

Το γεγονός ότι οι πρώτες αναφορές έγιναν τόσο γρήγορα δεν είναι τυχαίο. Συνήθως οι πολιτικοί σχηματισμοί αποφεύγουν να ανοίξουν μέτωπα πριν καν μετρηθούν δημοσκοπικά. Εδώ όμως φαίνεται πως και οι δύο πλευρές αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν περιοχές αλληλοεπικάλυψης.

Η μεγάλη δεξαμενή των απογοητευμένων προοδευτικών

Το νέο κόμμα Τσίπρα απευθύνεται πρωτίστως σε τέσσερις κατηγορίες ψηφοφόρων:

• πρώην ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ,
• κεντροαριστερούς που βρίσκονται σήμερα στο ΠΑΣΟΚ,
• πολίτες που αυτοπροσδιορίζονται ως προοδευτικοί αλλά απέχουν,
• νεότερες ηλικίες που αναζητούν εναλλακτική απέναντι στη ΝΔ.

Από την άλλη πλευρά, η Καρυστιανού διεκδικεί:

• πολίτες με έντονη δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα,
• ανθρώπους που κινητοποιήθηκαν γύρω από τα Τέμπη,
• ψηφοφόρους που εγκατέλειψαν ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ τα τελευταία χρόνια,
• τμήματα της λεγόμενης «αντισυστημικής κεντροαριστεράς».

Αυτές οι δύο δεξαμενές δεν ταυτίζονται. Δεν είναι όμως και εντελώς ξεχωριστές.

Η μεγαλύτερη αλληλοεπικάλυψη φαίνεται να βρίσκεται στους πολίτες που αυτοπροσδιορίζονται ως προοδευτικοί αλλά έχουν απομακρυνθεί από τα παραδοσιακά κόμματα.

Πρόκειται για ένα εκλογικό κοινό που:

• θεωρεί ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη πρέπει να ηττηθεί,
• δεν εμπιστεύεται πλέον πλήρως το ΠΑΣΟΚ,
• απογοητεύτηκε από την πορεία του ΣΥΡΙΖΑ μετά το 2019, μα και το 2023
• αντιμετωπίζει με καχυποψία το πολιτικό κατεστημένο.

Ακριβώς σε αυτό το ακροατήριο απευθύνονται και οι δύο. Ο Τσίπρας προσφέρει πολιτική εμπειρία, κυβερνητική προοπτική και σχέδιο εξουσίας.

Η Καρυστιανού προσφέρει ηθικό πλεονέκτημα, κοινωνική νομιμοποίηση και μια εικόνα αυθεντικής σύγκρουσης με το σύστημα.

Η μία πρόταση είναι περισσότερο πολιτική. Η άλλη περισσότερο συμβολική και κινηματική. Αλλά με την ΕΛΑΣ να ξεκινάει από ποσοστά που δεν εγγυώνται τη διαμόρφωση μίας εναλλακτικής που μπορεί να νικήσει τη ΝΔ, η Καρυστιανού είναι μία αρκετά δελεαστική επιλογή, εάν πρόκειται να σταλεί έντονο μήνυμα απόρριψης του παλαιού πολιτικού συστήματος.

Η Καρυστιανού δεν έχει βέβαια (και δεν θέλει) κεντροαριστερό πολιτικό και ιδεολογικό στίγμα – οι θέσεις της ακουμπούν και στο συντηρητικό πεδίο, ου μην και στη μασίφ δεξιά. Αλλά αυτό έχει σημασία μόνο ως ένα βαθμό, ή και καθόλου όταν μιλάμε για κοινά τα οποία δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην καταδίκη και το ανακάτεμα της σημερινής κατάστασης, παρά σε αρχέγονα κριτήρια αξιολόγησης στο πολιτικό φάσμα.

Η βασική διαφορά

Υπάρχει λοιπόν μια κρίσιμη διαφοροποίηση. Ο Τσίπρας χρειάζεται να πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει ξανά. Επομένως είναι υποχρεωμένος να κινηθεί προς το κέντρο και να αναζητήσει ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες.

Η Καρυστιανού δεν έχει, τουλάχιστον προς το παρόν, αυτή την ανάγκη. Το πολιτικό της κεφάλαιο προέρχεται από τη σύγκρουση με το σύστημα. Όσο πιο αντισυστημική εμφανίζεται, τόσο περισσότερο ενισχύει το βασικό της αφήγημα.

Αυτό σημαίνει ότι η Καρυστιανού μπορεί ευκολότερα να ασκήσει σκληρή κριτική στον Τσίπρα ως μέρος του παλιού πολιτικού κόσμου, ενώ ο Τσίπρας δυσκολεύεται να επιτεθεί με την ίδια ένταση σε μια προσωπικότητα που έχει ταυτιστεί με την τραγωδία των Τεμπών και διαθέτει ισχυρό κοινωνικό συμβολισμό.

Ο πραγματικός αντίπαλος

Παρά τη φαινομενική ή επί μέρους σύγκρουση για το κεντροαριστερό κοινό, οι δύο σχηματισμοί δεν διεκδικούν ακριβώς το ίδιο ακροατήριο.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του Τσίπρα φαίνεται να είναι το ΠΑΣΟΚ, καθώς εκεί βρίσκεται η κρίσιμη μάζα των κεντροαριστερών ψηφοφόρων που χρειάζεται για να αναδειχθεί σε βασικό πόλο απέναντι στη ΝΔ.

Για την Καρυστιανού, αντίθετα, ο βασικός στόχος είναι η απορρόφηση της ψήφου διαμαρτυρίας που σήμερα κατευθύνεται προς την αποχή ή διαχέεται σε μικρότερους σχηματισμούς.

Ωστόσο, όσο το κόμμα της αποκτά πιο σαφή πολιτικά χαρακτηριστικά και διεκδικεί παρουσία στον χώρο της κεντροαριστεράς, τόσο πιο αναπόφευκτη θα γίνεται η σύγκρουση με τον Τσίπρα.

Γι’ αυτό και οι πρώτες βολές δεν ήταν πιθανότατα συγκυριακές.

Ήταν ίσως το πρώτο επεισόδιο μιας αντιπαράθεσης που μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους πιο ενδιαφέροντες ανταγωνισμούς της επόμενης πολιτικής περιόδου: τη μάχη ανάμεσα σε μια πρόταση πολιτικής επανεκκίνησης και μια πρόταση κοινωνικής αμφισβήτησης, οι οποίες, έστω και από διαφορετικούς δρόμους, αναζητούν ψηφοφόρους στην ίδια ευρύτερη προοδευτική δεξαμενή.

topontiki.gr