Ακρίβεια: Γιατί το σημερινό ραντεβού στο Μαξίμου για «συμφωνία κυρίων» δεν θα βγάλει ειδήσεις

Η σημερινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου για την αντιμετώπιση της ακρίβειας ξεκινά με υψηλές προσδοκίες από την κυβέρνηση. Ωστόσο, οι πιθανότητες να οδηγήσει σε ουσιαστικά και άμεσα αποτελέσματα εμφανίζονται περιορισμένες. Παρά τον έντονο συμβολισμό της συνάντησης και τη συμμετοχή κορυφαίων εκπροσώπων της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου, οι αντικειμενικές συνθήκες της αγοράς, οι διαφορετικές επιδιώξεις των εμπλεκόμενων πλευρών και η ίδια η φύση του προβλήματος καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη μιας αποτελεσματικής συμφωνίας.

Κατ’ αρχάς, η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν αποτελεί ένα φαινόμενο που μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια «συμφωνία κυρίων» ή με εθελοντικές μειώσεις τιμών σε έναν περιορισμένο αριθμό προϊόντων. Ο πληθωρισμός στη χώρα τροφοδοτείται από βαθύτερους και περισσότερο διαρθρωτικούς παράγοντες, όπως η ισχυρή κατανάλωση, οι περιορισμένες παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας, οι στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και η υψηλή συγκέντρωση σε ορισμένες αγορές.

Πρόκειται για προβλήματα που απαιτούν μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις και όχι προσωρινές συνεννοήσεις μεταξύ κυβέρνησης και επιχειρήσεων.

Ακρίβεια και εκτεταμένες μειώσεις

Επιπλέον, η ίδια η αγορά εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι στο εγχείρημα. Οι επιχειρήσεις μπορεί να αποδέχονται την ανάγκη να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση των τιμών, δύσκολα όμως θα συναινέσουν σε εκτεταμένες μειώσεις που θα επηρεάσουν ουσιωδώς τα περιθώρια κέρδους τους, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένα λειτουργικά κόστη, αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές και πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Παράλληλα, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας και των σούπερ μάρκετ έχουν διαφορετική προσέγγιση από την κυβέρνηση ως προς τον χρόνο εφαρμογής οποιασδήποτε συμφωνίας. Πολλοί παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η υλοποίηση μέτρων μέσα στο καλοκαίρι έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα και υποστηρίζουν ότι οι όποιες παρεμβάσεις θα απέδιδαν περισσότερο από τον Σεπτέμβριο. Αυτή η διαφοροποίηση ως προς το χρονοδιάγραμμα καθιστά ακόμη δυσκολότερη την επίτευξη άμεσων αποτελεσμάτων.

Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση φαίνεται να χρησιμοποιεί ως διαπραγματευτικό εργαλείο την παράταση ή μη του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Ωστόσο, μια συμφωνία που βασίζεται περισσότερο στην πίεση παρά στη σύγκλιση συμφερόντων δύσκολα μπορεί να έχει διάρκεια ή να οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στη λειτουργία της αγοράς.

Ακρίβεια και ενεργειακό κόστος

Ένας ακόμη παράγοντας που περιορίζει τις πιθανότητες επιτυχίας της σημερινής πρωτοβουλίας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος, το οποίο εξακολουθεί να επιβαρύνει σημαντικά τη βιομηχανία, τη μεταποίηση, τις μεταφορές και το λιανεμπόριο. Παρά την πρόσφατη αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν με ενεργειακό κόστος υψηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα, γεγονός που συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και περιορίζει τη δυνατότητα για γενικευμένες μειώσεις τιμών. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι εταιρείες εμφανίζονται απρόθυμες να αναλάβουν μακροχρόνιες δεσμεύσεις, καθώς οποιαδήποτε νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα μπορούσε να ανατρέψει εκ νέου τα δεδομένα και να οδηγήσει σε νέες ανατιμήσεις.

Υπάρχει επίσης το ζήτημα της αποτελεσματικότητας. Ακόμη και αν επιτευχθεί μια συμφωνία και υπάρξουν μειώσεις σε ορισμένους κωδικούς προϊόντων, το συνολικό αποτύπωμά τους στον πληθωρισμό και στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών είναι πιθανό να αποδειχθεί περιορισμένο. Η εμπειρία προηγούμενων παρεμβάσεων δείχνει ότι οι στοχευμένες μειώσεις σε επιμέρους προϊόντα δεν αρκούν για να αναστρέψουν τη γενικευμένη αίσθηση ακρίβειας που βιώνουν οι καταναλωτές.

Τέλος, δεν μπορεί να αγνοηθεί η πολιτική διάσταση της πρωτοβουλίας. Καθώς η χώρα εισέρχεται σταδιακά σε προεκλογική τροχιά, η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να δείξει ότι αναλαμβάνει δράση απέναντι στο μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα τα νοικοκυριά.