Αναβάθμιση της Τουρκίας με την ανοχή της Κυβέρνησης Μητσοτάκη

Πριν λίγες ημέρες ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, χαρακτήρισε τους διατλαντικούς δεσμούς ως στρατηγική αναγκαιότητα για την Τουρκία. Μια αναγκαιότητα όμως που πέρασε από πολλά κύματα, αφού τα τελευταία χρόνια η Τουρκία έφτασε σε ανοιχτή ρήξη με τις ΗΠΑ, σε βαθμό που να θεωρείται ότι δεν ανήκει στην «Δύση».

Το 2003, το τουρκικό κοινοβούλιο ψήφισε κατά της χρήσης τουρκικού εδάφους από τις  αμερικανικές δυνάμεις για την εισβολή στο Ιράκ. Το 2010, καταψήφισε τις αυξημένες κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν. Και το αποκορύφωμα ήταν το 2017, όταν η Άγκυρα αγόρασε τους ρωσικής κατασκευής S-400, εγείροντας φόβους ότι η δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ προσέγγιζε τον κύριο αντίπαλο της συμμαχίας.

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Η απόφαση της Τουρκίας για την αγορά των S-400 ήρθε μετά την κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας το 2015, όταν ο Ερντογάν, φοβούμενος πιθανά ρωσικά αντίποινα, προσπάθησε να αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον Ρώσο πρόεδρο. Ο Πούτιν ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης που τηλεφώνησε στον Ερντογάν μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016 και του προσέφερε στήριξη, που ενδεχομένως να του έσωσε και την ζωή. Η συγκριτικά αργή αντίδραση των νατοϊκών συμμάχων της Τουρκίας δυσαρέστησε τον Ερντογάν, ο οποίος ερμήνευσε το περιστατικό ως απόδειξη ότι το ΝΑΤΟ ήταν αναξιόπιστο, ενώ η Ρωσία ήταν ένας εταίρος με τον οποίο η Τουρκία θα μπορούσε να συνεργαστεί. Ακόμα και στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, Ρωσία και Τουρκία ήρθαν πιο κοντά. Ενδεικτικό είναι ότι το 2022 το διμερές εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών σχεδόν διπλασιάστηκε σε περισσότερα από 60 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας την Τουρκία τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ρωσίας μετά την Κίνα.

Τι κάνει λοιπόν τώρα την Τουρκία να θέλει να αλλάξει προσανατολισμό και να δεθεί, πλήρως και ίσως άνευ όρων, με το άρμα των ΗΠΑ και γενικότερα της Δύσης;

1^ον Οικονομικοί λόγοι

Το  2024 οι εμπορικές σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας έφτασαν τα 210 δισ. ευρώ, ενώ η ΕΕ είναι μακράν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας και η κύρια πηγή των άμεσων ξένων επενδύσεων. Μόνο για το μεταναστευτικό, από το 2011, η Τουρκία έλαβε από την ΕΕ για στήριξη προσφύγων συνολικά 12,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Συνεπώς τα χρήματα της ΕΕ είναι ένα βασικό κριτήριο χάραξης της Στρατηγικής της Τουρκίας, εάν αναλογισθεί κανείς την ισοτιμία ευρώ/τουρκικής λίρας η οποία σήμερα βρίσκεται στο 1/53, όταν μόλις πριν 8 χρόνια (2018) ήταν στο 1/4.

2^ον Αναβάθμιση στην ΕΕ

Ένας άλλος λόγος είναι η συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και άμυνας, με σκοπό τόσο την αποκόμιση ενός μεγάλου μεριδίου από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια των ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων, όσο και την γεωπολιτική της αναβάθμιση, αφού θα ενταχθεί στα «τραπέζια» λήψης αποφάσεων. Αυτά περίπου είπε ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν απευθυνόμενος στους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους των 32 χωρών του ΝΑΤΟ, που επισκέφθηκαν την Κωνσταντινούπολη στις 28-29 Ιουνίου. Ζήτησε άρση των περιορισμών στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, έκανε σαφές πως θα επιδιώξει να αξιοποιήσει με κάθε τρόπο την επερχόμενη Σύνοδο, προς όφελος της χώρας του, και ζήτησε η Άγκυρα να συμμετάσχει σε όλες τις πρωτοβουλίες άμυνας και ασφάλειας στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Μάλιστα σημείωσε ότι ο αποκλεισμός της Τουρκίας στον τομέα της άμυνας γίνεται λόγω στενών πολιτικών συμφερόντων, εννοώντας προφανώς την Ελλάδα και την Κύπρο.

3^ον Στρατιωτική αναβάθμιση

Ήδη έχει δημοσιοποιηθεί η συγκρότηση δύο νέων Στρατηγείων στην Τουρκία.

Το πρώτο είναι μια Ναυτική Διοίκηση (Maritime Component Command) στην περιοχή Beykoz της Κωνσταντινούπολης στον Βόσπορο, με αποστολή τον σχεδιασμό και τη διοίκηση επιχειρήσεων θαλάσσιας ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα. Μέχρι τώρα 14 χώρες έχουν δηλώσει την πρόθεσή τους να συμμετέχουν με προσωπικό στο Επιτελείο, αν και η συμμετοχή σε θαλάσσιες επιχειρήσεις θα περιοριστεί στα παράκτια κράτη της Μαύρης Θάλασσας. Το Στρατηγείο θα λειτουργεί στο πλαίσιο του «Συνασπισμού των Προθύμων για την Ουκρανία», μιας ομάδας 33 χωρών (στην οποία ανήκει και η Ελλάδα) που έχει έδρα το Παρίσι.

Το δεύτερο, είναι ένα νέο πολυεθνικό Σώμα Στρατού, (MNC-TUR) στα Άδανα με βάση το 6^ο Τουρκικό Σώμα Στρατού, θα φιλοξενεί στρατεύματα από διάφορα κράτη μέλη, και θα  καλύπτει τη Μεσόγειο, τον Νότιο Καύκασο, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βόρεια Αφρική. Αναμένεται να είναι έτοιμο το 2028.

Επίσης στο πακέτο των δώρων για την αναβάθμιση της Τουρκίας εξετάζεται από τις ΗΠΑ η πώληση όχι μόνο των αεροσκαφών F-35 αλλά και η πώληση κινητήρων για το υπό εξέλιξη μαχητικό αεροσκάφος της Τουρκίας το ΚΑΑΝ. Μάλιστα έχει ξεκινήσει μία νομική διερεύνηση του θέματος προκειμένου να παρακαμφθούν οι προβλέψεις του αμερικάνικου νόμου CAATSA με τον οποία επιβάλλονται κυρώσεις σε όσες χώρες αγοράζουν αμυντικό υλικό από Ρωσία, Ιράν και Βόρειο Κορέα.

Δικαιούται όμως η Τουρκία αυτής της αναβάθμισης και ποια πρέπει να είναι η στάση της Ελλάδος;

Η Τουρκία κατέχει από το 1974 παράνομα το 37% της Κύπρου, απειλεί με πόλεμο (casus belli) την Ελλάδα, διεκδικεί τον έλεγχο και την εκμετάλλευση του μισού Αιγαίου, αμφισβητεί την κυριαρχία ελληνικών νησιών και τελευταία προτίθεται να κάνει νόμο τις φαντασιώσεις της για την Γαλάζια Πατρίδα. Αυτά αφορούν μόνο τα δικά μας.

Στην τελευταία έκθεση της ΕΕ για την Τουρκία (17 Ιουνίου 2026) αναφέρεται ότι «η συμμόρφωση της Τουρκίας με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ έχει φτάσει στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο του 4 % το 2025 έναντι 6% το 2024».

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι:

–  Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου για το 2025 τοποθετεί την Τουρκία στην 159^η  θέση μεταξύ 180 χωρών όσον αφορά την ελευθερία του Τύπου. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι ο αυταρχισμός κερδίζει έδαφος στην Τουρκία, η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης τίθεται υπό αμφισβήτηση και χρησιμοποιούνται όλα τα δυνατά μέσα για την υπονόμευση των επικριτών.

–  Στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας έχουν υποβληθεί περίπου 800 φάκελοι με τους οποίους ζητείται η άρση της κοινοβουλευτικής ασυλίας εν ενεργεία βουλευτών (στην συντριπτική πλειοψηφία από κόμματα της αντιπολίτευσης).

–  Από τις τοπικές εκλογές του Μαρτίου του 2024 τουλάχιστον 39 δήμαρχοι από κόμματα της αντιπολίτευσης συνελήφθησαν και απομακρύνθηκαν από τα καθήκοντά τους και σε 13 περιπτώσεις, οι δήμαρχοι αντικαταστάθηκαν από εντολοδόχους που διορίστηκαν από την κυβέρνηση.

Όλα αυτά φαίνεται ότι δεν απασχολούν ιδιαίτερα την ηγεσία της ΕΕ και για το λόγο αυτό η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας, η οποία βρέθηκε στην Άγκυρα στις 29 Ιουνίου, χαρακτήρισε την Τουρκία ως «βασικό εταίρο» σε θέματα ασφάλειας, μετανάστευσης και ενέργειας και σε συναντήσεις με Τούρκους αξιωματούχους θα επιδιώξει την ενίσχυση των δεσμών με την υποψήφια χώρα. Πλήρης αμνήστευση δηλαδή των πράξεων και της συμπεριφοράς της Τουρκίας.

Ούτε φαίνεται να απασχολούν και τις ΗΠΑ, οι οποίες πρόσφατα έδωσαν ένα ακόμα δώρο στην Τουρκία, αφού με απόφαση του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ απορρίφθηκε η ποινική υπόθεση εναντίον της Halkbank. Μιας τουρκικής κρατικής τράπεζας η οποία κατηγορήθηκε κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ ότι βοήθησε το Ιράν να παρακάμψει τις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις και μετέφερε κρυφά 20 δισεκατομμύρια δολάρια από δεσμευμένα κεφάλαια, μετέτρεψε τα έσοδα από το πετρέλαιο σε χρυσό και μετρητά προς όφελος των ιρανικών συμφερόντων και κατέγραψε πλαστές αποστολές τροφίμων για να δικαιολογήσει τις μεταφορές εσόδων από πετρέλαιο.

Σε όλα αυτά οι δυνατότητες της Ελληνικής Κυβέρνησης είναι πολύ περιορισμένες, όχι τόσο λόγω μη ευνοϊκών γεωπολιτικών συνθηκών, όσο κυρίως λόγω εσωκομματικών στοχεύσεων. Μια Κυβέρνηση που ταλανίζεται από πρωτοφανή σκάνδαλα (ΤΕΜΠΗ, Υποκλοπές, ΟΚΕΠΕΠΕ, πολεοδομίες, Katargate, mails αποδήμων κλπ) επιδιώκει την στήριξη τόσο της ΕΕ όσο και των ΗΠΑ για να μπορέσει να αντέξει ή να υπερκεράσει την δυσκολία και να μην καταρρεύσει. Αυτό το γνωρίζουν οι «σύμμαχοι» μας και φυσικά το εκμεταλλεύονται για τα δικά τους συμφέροντα. Σε αυτό το πλαίσιο η Κυβέρνηση ακολουθεί μια πολιτική συμβιβασμών και υποχωρήσεων η οποία όμως είναι σε βάρος των εθνικών μας συμφερόντων και της Εθνικής Κυριαρχίας. Συνεπώς από πλευράς της Κυβέρνησης αναμένεται μία εκκωφαντική αφωνία κατά τη διάρκεια της Συνόδου, διότι σε καμιά περίπτωση δεν επιθυμεί να έρθει σε ρήξη με τον «απρόβλεπτο» Τράμπ.

Όταν υπάρχει Έλληνας υφυπουργός Εξωτερικών που ισχυρίζεται δημόσια ότι είναι ανέφικτο να επεκτείνουμε τα Χωρικά μας Ύδατα στα 12 μίλια, γιατί θα μπούμε μέσα στην ξηρά της Τουρκίας.

Όταν υπάρχει Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας ο οποίος δεν γνωρίζει με ποιόν συνομιλεί στο τηλέφωνο και ανταλλάσσει ευαίσθητες και εμπιστευτικές πληροφορίες.

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Όταν το αφήγημα των «ήρεμων νερών» γίνεται στρατηγική η οποία επηρεάζει αρνητικά τα κυριαρχικά μας δικαιώματα (πχ. παράνομη αλιεία τούρκων ψαράδων), τότε έχουμε βάσιμους λόγους να φοβόμαστε ότι στην προσεχή Σύνοδο του ΝΑΤΟ μέλημα του Πρωθυπουργού θα είναι περισσότερο μία εγκάρδια χειραψία με τον Πρόεδρο Τράμπ, παρά η σθεναρή απαίτηση του για συμμόρφωση της Τουρκίας με το Διεθνές Δίκαιο, πριν της δοθεί οποιοσδήποτε αναβαθμισμένος ρόλος.

Εξάλλου η λέξη VETO έχει διαγραφεί πλήρως από το λεξιλόγιο της εξωτερικής μας πολιτικής και δεν υπάρχει ούτε ως σκέψη.

—————————–

Του Ιωάννη Ιντζέ *

* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια». Είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.

militaire.gr