Η χώρα καίγεται και ο Πρωθυπουργός κάνει διακοπές: «Travel guide» για τους Ευρωπαίους ηγέτες από το Politico

Οι κρίσεις δεν κοιτούν ημερολόγιο. Γεωπολιτικές εντάσεις, μεταναστευτικές πιέσεις και φυσικές καταστροφές έχουν επανειλημμένα «χτυπήσει» την Ευρώπη μέσα στο καλοκαίρι, ακριβώς την περίοδο που αρκετοί πολιτικοί ηγέτες βρίσκονται σε διακοπές.

Όπως αναφέρει το Politico, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μηχανισμούς που τους επιτρέπουν να συνεχίζουν να λειτουργούν ακόμη και όταν οι πρωθυπουργοί ή οι υπουργοί τους απουσιάζουν. Όταν όμως ξεσπά μια μεγάλη κρίση, δεν έχει σημασία μόνο αν το κράτος λειτουργεί. Μετράει πολύ και η εικόνα που εκπέμπει ένας πολιτικός προς τους πολίτες.

«Τα συναισθήματα παίζουν σημαντικό ρόλο στην επικοινωνία μιας κρίσης», εξηγεί η Όλγα Άισελε, ερευνήτρια του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ με ειδίκευση στην επικοινωνία κρίσεων.

Όπως σημειώνει, οι άνθρωποι που βρίσκονται αντιμέτωποι με μια καταστροφή μπορεί να αισθάνονται ανασφάλεια, θυμό ή απόγνωση, ιδιαίτερα εάν έχουν χάσει περιουσίες ή ακόμη και δικούς τους ανθρώπους. Σε αυτές τις στιγμές θέλουν να νιώθουν ότι εκείνοι που κυβερνούν τους ακούν.

«Η φυσική παρουσία μπορεί να δείξει πολύ πιο αποτελεσματικά ότι αυτά τα συναισθήματα λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και ακούγονται», προσθέτει.

Η κρίση στη Θέουτα και οι διακοπές του Σάντσεθ

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ βρισκόταν λίγες ώρες πριν από την έναρξη των πολυήμερων καλοκαιρινών διακοπών του, όταν στις 30 Ιουλίου περίπου 72.000 μετανάστες πέρασαν στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στις ακτές της Βόρειας Αφρικής.

Ο Σάντσεθ ανέβαλε τις διακοπές του και ταξίδεψε στην περιοχή, όπου έκανε τηλεοπτικό διάγγελμα και απάντησε στην κριτική που δεχόταν από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες.

Όταν η κατάσταση θεωρήθηκε ότι είχε τεθεί υπό έλεγχο, συνέχισε τις προγραμματισμένες διακοπές του σε κρατική κατοικία στο νησί Λανθαρότε.

Η επιλογή αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στην Ισπανία, καθώς οι πολιτικές συνέπειες της κρίσης παρέμεναν έντονες. Ο Ελίας Μπεντόδο, αναπληρωτής γραμματέας του κεντροδεξιού Λαϊκού Κόμματος, κατηγόρησε τον πρωθυπουργό για «πρωτοφανή εγωισμό», υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση στη Θέουτα απέχει ακόμη πολύ από το να θεωρείται φυσιολογική.

«Ο Σάντσεθ προσβάλλει τον ισπανικό λαό παραμένοντας στις διακοπές του στην παραλία», δήλωσε.

Η ισπανική κυβέρνηση απέρριψε την κριτική, υπογραμμίζοντας ότι ο πρωθυπουργός παραμένει διαθέσιμος, συμμετέχει σε συσκέψεις από απόσταση και ότι ο κρατικός μηχανισμός λειτουργεί κανονικά.

Η φάρμα της φον ντερ Λάιεν και η πολιτική της εικόνας

Ο Σάντσεθ δεν είναι ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που προσπαθεί να συνδυάσει τις διακοπές του με τη διαχείριση μιας κρίσης.

Την ώρα που η ελεύθερη μετακίνηση χωρίς διαβατήρια έχει ανασταλεί μεταξύ Ισπανίας και Ιταλίας και οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών ανταλλάσσουν δημόσιες επικρίσεις, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βρίσκεται σε διακοπές σε άγνωστη αγροτική τοποθεσία.

Μάλιστα, ενώ η αντιπαράθεση για το μεταναστευτικό συνεχιζόταν, ανέβασε στο Instagram ένα βίντεο ζητώντας από τους ακολούθους της να προτείνουν ονόματα για δύο νεοσσούς που γέννησε η κότα της, Chickeletta.

Εκπρόσωπος της Κομισιόν ξεκαθάρισε, πάντως, ότι η φον ντερ Λάιεν παρακολουθεί συνεχώς τις εξελίξεις και «παραμένει σε συνεχή επαφή με την ομάδα της στις Βρυξέλλες και το Κολέγιό της».

«Παρότι ο χρόνος με την οικογένεια είναι σημαντικός, παρακολουθεί πάντα στενά όλα τα κρίσιμα ζητήματα, παραμένει πλήρως ενεργή και παρεμβαίνει άμεσα όποτε χρειάζεται», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η πρόεδρός της βρισκόταν σε καθημερινή επικοινωνία με τους τρεις επιτρόπους που ασχολούνται άμεσα με την κρίση στη Θέουτα.

Η Κομισιόν επισημαίνει επίσης ότι παραμένει σε πλήρη λειτουργία καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, με επιτρόπους υπηρεσίας ώστε να υπάρχει πάντα διαθέσιμο μέλος της Επιτροπής στις Βρυξέλλες.

Αντίστοιχο μοντέλο ακολουθούν και εθνικές κυβερνήσεις. Στη Φινλανδία, για παράδειγμα, ανακοινώνεται δημόσια πότε ένας υπουργός βρίσκεται σε άδεια και ποιος αναλαμβάνει τις αρμοδιότητές του κατά την απουσία του.

Όταν οι διακοπές κοστίζουν πολιτικά

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι πάντα αν υπάρχει κάποιος που μπορεί να πάρει τις απαραίτητες αποφάσεις. Ένας πολιτικός που συνεχίζει τις διακοπές του ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη μια μεγάλη καταστροφή μπορεί να δώσει την εικόνα αδιαφορίας.

Στη Γερμανία υπάρχουν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το 2022, η υπουργός Περιβάλλοντος της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Ούρσουλα Χάινεν-Έσερ, αναγκάστηκε να παραιτηθεί όταν έγινε γνωστό ότι είχε επιστρέψει στις διακοπές της στη Μαγιόρκα λίγες ημέρες μετά τις καταστροφικές πλημμύρες που είχαν στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 180 ανθρώπους στη δυτική Γερμανία.

Για παρόμοιο λόγο παραιτήθηκε και η ομοσπονδιακή υπουργός Οικογένειας Αν Σπίγκελ, η οποία είχε κάνει διακοπές τεσσάρων εβδομάδων στη Γαλλία μετά την καταστροφή.

Η Ευαγγελίνα Πετρίδου, ειδικός στη διαχείριση κρίσεων και καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Mid Sweden University, εξηγεί ότι η πολιτική ζημιά εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Μεταξύ αυτών είναι το κατά πόσο η αντιπολίτευση θα εκμεταλλευτεί πολιτικά το περιστατικό, η κοινοβουλευτική δύναμη της κυβέρνησης, αλλά και το αν υπάρχει κάποιος θεσμός που μπορεί να αναλάβει αποτελεσματικά τη διαχείριση της κρίσης.

Ρόλο παίζει ακόμη και η εποχή. Το καλοκαίρι υπάρχει συχνά ειδησεογραφική «ξηρασία», με αποτέλεσμα μια υπόθεση που υπό διαφορετικές συνθήκες θα περνούσε σχετικά απαρατήρητη να μετατρέπεται σε μεγάλο πολιτικό θέμα.

Η φυσική παρουσία ενός ηγέτη παραμένει σημαντική, ωστόσο, όπως επισημαίνει η Άισελε, ακόμη και από απόσταση μπορεί να καθησυχάσει τους πολίτες, εφόσον τους πείσει ότι η κατάσταση βρίσκεται πράγματι υπό έλεγχο.

Διαβάστε ακόμη:Οχι δε χαλά τις διακοπές του! Οι πολίτες απελπισμένοι βλέπουν τα καμένα σπίτια τους, και τον πρωθυπουργό να διακοπάρει με τη σύζυγό του!

Από την Καμπούλ στις ταραχές της Βρετανίας

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα καταγράφηκε τον Αύγουστο του 2021, όταν οι Ταλιμπάν προέλαυναν προς την Καμπούλ.

Ανώτατοι Βρετανοί στρατιωτικοί κατηγόρησαν τότε τον πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον για «παράλειψη καθήκοντος», επειδή είχε φύγει για διακοπές στο Σόμερσετ. Ακόμη μεγαλύτερη κριτική δέχθηκε ο τότε υπουργός Εξωτερικών Ντόμινικ Ράαμπ, ο οποίος παρέμεινε στην Κρήτη μέχρι και μετά την πτώση της αφγανικής πρωτεύουσας, ενώ οι βρετανικές δυνάμεις προσπαθούσαν να απομακρύνουν πολίτες.

Την ίδια περίοδο σε διακοπές βρισκόταν και ο Εμανουέλ Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος, όμως, απέφυγε αντίστοιχη πολιτική φθορά. Από το Fort de Brégançon, την παραθαλάσσια προεδρική κατοικία, απηύθυνε τηλεοπτικό διάγγελμα στους Γάλλους, δίνοντας την εικόνα ότι παρακολουθεί στενά την κατάσταση και ότι η κυβέρνησή του εργάζεται για την επιστροφή των πολιτών στη χώρα.

Ο φόβος μιας αντίστοιχης πολιτικής ζημιάς οδηγεί αρκετούς ηγέτες στην ακύρωση των διακοπών τους. Ο Κιρ Στάρμερ ακύρωσε οικογενειακό ταξίδι τον Αύγουστο του 2024, όταν ξέσπασαν ακροδεξιές ταραχές στην Αγγλία. Το ίδιο έκανε και ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Λουίς Μοντενέγκρο, όταν μεγάλες δασικές πυρκαγιές έπληξαν τη χώρα.

Οι πολίτες δεν ζητούν από τους ηγέτες να μην κάνουν διακοπές

Παρά τις αντιδράσεις που προκαλούν τέτοιες περιπτώσεις, οι Ευρωπαίοι δεν φαίνεται να απαιτούν από τους πολιτικούς να εγκαταλείπουν τις διακοπές τους κάθε φορά που εμφανίζεται ένα πρόβλημα.

Δημοσκόπηση της Ipsos τον Ιούλιο του 2025 έδειξε ότι το 46% των Βρετανών θεωρεί σημαντικό να κάνει διακοπές ο πρωθυπουργός, ενώ το 44% πιστεύει ότι θα πρέπει να παίρνει περίπου όσες ημέρες άδειας παίρνει και ο μέσος εργαζόμενος.

Υπάρχει όμως μία βασική απαίτηση: να μπορεί να βρεθεί άμεσα. Το 78% των ερωτηθέντων θεωρεί σημαντικό ο πρωθυπουργός να είναι εύκολα προσβάσιμος ακόμη και όταν βρίσκεται σε διακοπές.

Στην Ευρώπη, άλλωστε, η άδεια αντιμετωπίζεται σε μεγάλο βαθμό ως εργασιακό δικαίωμα. Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι δικαιούνται περισσότερες ημέρες πληρωμένης ετήσιας άδειας από τους εργαζόμενους σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή του κόσμου, ενώ οι έρευνες δείχνουν ότι δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Τελικά, το πολιτικό κόστος των διακοπών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την εικόνα που είχε ήδη ένας ηγέτης πριν ξεσπάσει η κρίση.

«Εάν ένας ηγέτης έχει ισχυρή υποστήριξη, τότε μπορεί να του συγχωρεθεί το γεγονός ότι δεν εμφανίστηκε αμέσως», εξηγεί η Άισελε. Αν όμως η δημοτικότητά του βρίσκεται ήδη σε πτώση, τότε μια κρίση μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε αφορμή για να τεθεί υπό αμφισβήτηση η ικανότητά του να κυβερνήσει.

ieidiseis.gr

(AP Photo/Emma Da Silva)