Ο στόχος είναι η εργασία στο Δημόσιο να γίνει τιμωρία;

Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάνθηκε ότι η περικοπή των δώρων στο Δημόσιο δεν είναι αντίθετη ούτε προς το Σύνταγμα, ούτε προς το Ευρωπαϊκό Δίκαιο. Πράγμα που σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο θα συνεχίσουν να αμείβονται με 12 μισθούς το χρόνο και οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα με 14 μισθούς.

Η αδικία, με κριτήρια κοινωνικής δικαιοσύνης, της συγκεκριμένης συνθήκης είναι προφανής. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι τα δικαστήρια, όπως το ΣτΕ, κρίνουν τη νομιμότητα των αποφάσεων του κράτους και όχι εάν είναι δίκαιες με κριτήρια ηθικά και πολιτικά.

Όμως, η απόφαση του ΣτΕ δεν κλείνει τη συζήτηση. Και αυτή δεν αφορά στενά τα δώρα. Αφορά τη συστηματική φτωχοποίηση των ανθρώπων που εργάζονται στον δημόσιο τομέα και στηρίζουν τη διοίκηση, τα υπουργεία, τα σχολεία, τα νοσοκομεία. Αφορά την υλική και ηθική αναγνώριση των ανθρώπων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του κράτους, διασφαλίζουν ότι οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε δημόσια αγαθά, και από τους οποίους απαιτούμε αποτελεσματικότητα, συνέπεια, προσήλωση στο καθήκον, και προφανώς εντιμότητα και ακεραιότητα.

Όμως, την ίδια στιγμή τους προσφέρουμε μισθούς εντυπωσιακά χαμηλούς. Κοιτάζει κανείς τον μισθό ενός νεοδιόριστου καθηγητή στην εκπαίδευση – δηλαδή με όρους αγοράς εργασίας ενός εργαζομένου υψηλής μόρφωσης και υψηλής ειδίκευσης – και αναρωτιέται πώς μπορεί να επιβιώσει, ιδίως εάν αναλογιστούμε ότι οι πρώτες του τοποθετήσεις θα είναι κάπου μακριά από τον τόπο καταγωγής του. Συζητάς με ένα γιατρό και όταν συνειδητοποιείς ποιες είναι οι απολαβές του ακόμη και όταν έχει αρκετά χρόνια εμπειρίας σε δημόσιο νοσοκομείο, κάνεις τη σύγκριση με το τι θα έβγαζε στον ιδιωτικό τομέα – πόσω μάλλον πόσα θα έβγαζε στο εξωτερικό – και η αυθόρμητη αντίδρασή σου είναι να του πεις «γιατί δεν τα παρατάς να φύγεις;». Μιλάς με πανεπιστημιακούς καθηγητές και σου λένε ότι οι συνάδελφοί τους στο εξωτερικό γελούν όταν ακούν τις αποδοχές τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται το φαινόμενο να υποχωρεί η ζήτηση για ορισμένες θέσεις στο δημόσιο ή άνθρωποι να αρνούνται να αναλάβουν υπηρεσία ακόμη και εάν τους έρθει διορισμός. Προφανώς σε μικρή κλίμακα, αλλά κάτι σημαίνει και αυτό.

Σαφώς, το γεγονός ότι το δημόσιο υπόσχεται μόνιμη και σταθερή απασχόληση, εξακολουθεί να αποτελεί ένα σημαντικό κίνητρο. Αν και βέβαια ακόμη και η μονιμότητα έχει μπει στο στόχαστρο της κυβέρνησης. Παρ’ όλα αυτά σίγουρα το γεγονός ότι στο Δημόσιο δεν υπάρχει η εργασιακή επισφάλεια που επικρατεί στον ιδιωτικό τομέα, παραμένει σοβαρός λόγος για να διεκδικήσει κανείς να εργαστεί στο Δημόσιο.

Μαζί φυσικά με κάτι ακόμη που πολλές φορές το ξεχνάμε: η εργασία στο δημόσιο δεν είναι ποτέ απλώς μια μόνιμη και σταθερή εργασία. Είναι, ταυτόχρονα, και μια εργασία που έχει το στοιχείο της κοινωνικής προσφοράς. Και ευτυχώς υπάρχουν ακόμη αρκετοί άνθρωποι που θεωρούν το στοιχείο της προσφοράς στον συνάνθρωπο και στο κοινωνικό σύνολο αναγκαία διάσταση της εργασίας τους.

Όμως, ας αναλογιστούμε τι σημαίνει μια κοινωνία να γυρίζει να λέει σε αυτούς τους ανθρώπους: «εάν θες μόνιμη εργασία και να μπορείς να προσφέρεις στην κοινωνία, τότε θα πρέπει να αποδεχτείς και χαμηλές αμοιβές». Από πότε η φτωχοποίηση είναι το απαραίτητο τίμημα της κοινωνικής προφοράς;

Και βέβαια, υπάρχει και η αντίστροφη διάσταση. Μέχρι ποιο βαθμό η ευσυνειδησία θα μπορεί να αντέχει μέσα στην εργασιακή πίεση; Με αυτό δεν θέλω να πω ότι υπάρχουν άνθρωποι, που λένε «αφού δεν με πληρώνουν καλά, εγώ δεν θα κάνω καλά τη δουλειά μου». Όμως, και η φτώχεια κάποια στιγμή κουράζει, φθείρει τον όποιο ενθουσιασμό, ρίχνει ρυθμούς και οδηγεί σε μια διεκπεραιωτική αντιμετώπιση της εργασίας. Όμως, όπως και να το δει κανείς, το Δημόσιο δεν μπορεί να λειτουργεί με το κριτήριο «τόσο, όσο».

Όλα αυτά έχουν να κάνουν με τον τρόπο που το Δημόσιο αντιμετωπίστηκε ως απλό «δημοσιονομικό κόστος», άρα και ως το βασικό πεδίο όπου μπορεί να εφαρμοστεί λιτότητα και περικοπές.

Μόνο που αυτό που κάνουν οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι γιατροί, οι δάσκαλοι, οι αρχαιολόγοι, οι υπάλληλοι στα υπουργεία, δεν είναι απλώς κόστος. Η αμοιβή τους δεν είναι λεφτά που αναγκαστικά τους τα δίνουμε και εάν μπορούσαμε, θα τους τα κόβαμε και άλλο.

Η μισθοδοσία στο ευρύτερο προσωπικό του δημοσίου – συμπεριλαμβανομένων και των σωμάτων ασφαλείας – είναι επένδυση στο παρόν και στο μέλλον του τόπου. Γιατί όσο δυναμισμό και εάν έχει η αγορά, όσο και εάν μπορεί να παράγει καινοτομίες, να κινητοποιεί πόρους, να φέρνει κοντά αυτούς που έχουν να προσφέρουν κάτι και αυτούς που έχουν μια ανάγκη, δεν μπορεί ούτε τις αναγκαίες καθολικές υποδομές να διαμορφώσει, ούτε καθολική πρόσβαση στο σύστημα υγείας να προσφέρει, ούτε την άμυνα και την ασφάλεια να αναλάβει, ούτε το κόστος της εκπαίδευσης και κατάρτισης να καλύψει, ούτε συντάξεις και κοινωνική προστασία να εγγυηθεί. Όλα αυτά, που είναι οι βάσεις της ανάπτυξης αλλά και οι πυλώνες της κοινωνικής συνοχής, τα εξασφαλίζει το δημόσιο.

Και δεν τα εξασφαλίζει μόνο παρέχοντας πόρους, αλλά έχοντας και ανθρώπους που εργάζονται, σχεδιάζουν, επιβλέπουν, διδάσκουν, θεραπεύουν, εργάζονται στην καθαριότητα, κάνουν περιπολίες, σβήνουν φωτιές. Ανθρώπους που δεν θα τους αντικαταστήσει καμία τεχνητή νοημοσύνη.

Ανθρώπους που πρέπει κάποτε να πάρουμε την απόφαση να τους αμείβουμε αξιοπρεπώς και να τους αντιμετωπίζουμε με τον σεβασμό που αναλογεί στο λειτούργημά τους.

in.gr