Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Κυβερνητική αμηχανία για την «υποχώρηση» Συρίγου και νέες απαιτήσεις από την Τουρκία

Διπλό προβληματισμό προκαλούν στην κυβέρνηση η συνεχιζόμενη αδιαλλαξία της Τουρκίας αναφορικά με την υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Κύπρο, αλλά και εσωτερικές «παραφωνίες» σχετικά με τους χειρισμούς της Αθήνας όσον αφορά στο συνολικό project.

Αρχίζοντας από τα «εσωτερικά», η κυβέρνηση δέχθηκε πυρά από την αντιπολίτευση για δήλωση του πρώην υφυπουργού και καθηγητή Διεθνούς Δικαίου, Άγγελου Συρίγου, ο οποίος περιέγραψε τη στάση της Ελλάδας τον Ιούλιο και τον Νοέμβριο του 2024 ως «υποχώρηση», όταν πολεμικά πλοία της Τουρκίας απαγόρευσαν τον διάπλου του ερευνητικού σκάφους Ievoli Relume από την περιοχή της Κάσου, καθώς η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι περνούσε από την υφαλοκρηπίδα της.

Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο Ά. Συρίγος υποστήριξε ότι «και στα δύο επεισόδια υποχωρήσαμε, δεν προχωρήσαμε στη συνέχεια των ερευνών βυθού, […] διότι θεωρήσαμε ότι θα μπορούσε να επιλυθεί το θέμα μέσα από τον διάλογο και τις διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου, που προβλέπουν τι γίνεται για την πόντιση καλωδίων», αν και σημείωσε ότι «διαπιστώσαμε, όμως, ότι από τουρκικής πλευράς δεν υπάρχει κανένα περιθώριο συνεννόησης, σε αντίθεση με την πρακτική που ακολουθήθηκε από το 2003 μέχρι το 2023, όπου ποντίστηκαν επτά καλώδια χωρίς πρόβλημα. Θεωρήσαμε ότι με αυτή τη λογική θα προχωρούσε».

Οι δηλώσεις Συρίγου υποχρέωσαν τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη, να τον «αδειάσει», λέγοντας ότι «οι τοποθετήσεις αυτές στην πραγματικότητα συνιστούν προσωπικές εκτιμήσεις του κ. Συρίγου, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη κάποια πραγματικά δεδομένα» και προσθέτοντας ότι «καμία υποχώρηση δεν υπήρξε σε σχέση με την έρευνα και την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου», ωστόσο η εκπρόσωπος της ΕΛΑΣ, Θεώνη Κουφονικολάκου, επέμεινε και σημείωσε ότι «τίποτα δεν μπορεί να μείνει κρυφό για πάντα… Ποιος λέει την αλήθεια και ποιος προσβάλλει ποιον; Ο κ. Συρίγος που σε μια κρίση ειλικρίνειας παραδέχθηκε το αυτονόητο ή ο κ. Μητσοτάκης που προσπαθεί να πείσει όλες και όλους εμάς ότι δεν καταλάβαμε τίποτα; Σε κάθε περίπτωση η χώρα χρειάζεται μια νέα εθνική πυξίδα. Η εξωτερική πολιτική Μητσοτάκη οδηγεί σε υποχωρήσεις και σε αδιέξοδο».

Η κυβέρνηση επιχειρεί να υποβαθμίσει τη δήλωση του Ά. Συρίγου, σε μια περίοδο κατά την οποία το έργο του GSI φαίνεται ότι παίρνει νέα «πνοή», μετά την εμπλοκή της γαλλικής Meridiam στο project – και την ελπίδα της Αθήνας ότι, αν υπάρξει νέα εμπλοκή με την Τουρκία, το Παρίσι θα έχει δυνατότητα και διάθεση παρέμβασης (υπενθυμίζεται ότι άλλη μια γαλλική εταιρεία, η Nexans, συμμετέχει ως κατασκευαστής του καλωδίου που θα συνδέσει υποθαλασσίως Ελλάδα και Κύπρο). Από την άλλη, λένε «γαλάζιες» πηγές, τέτοιες δηλώσεις δίνουν «αέρα» στα πανιά κομμάτων στα δεξιά της ΝΔ, τα οποία και ασκούν δριμεία κριτική στην κυβέρνηση για τους χειρισμούς της στα ελληνοτουρκικά.

Διπλό «χτύπημα» από την Άγκυρα

Πάντως, στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, τα πράγματα μοιάζουν… ίδια και απαράλλαχτα, καθώς η Άγκυρα επιμένει στην απαίτησή της η Αθήνα να την ενημερώνει (ουσιαστικά να ζητάει άδεια) για ό,τι κάνει σχετικά με το καλώδιο. Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, αντιναύαρχος Ζεκί Ακτούρκ, «σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, οποιαδήποτε δραστηριότητα τοποθέτησης καλωδίων/αγωγών ή επιστημονικής έρευνας που πρόκειται να πραγματοποιηθεί στην υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας, η οποία είναι παράκτιο κράτος».

Μάλιστα, ο Ακτούρκ επαναδιατύπωσε τη θέση της Άγκυρας περί υφαλοκρηπίδας, υπογραμμίζοντας ότι «η χώρα μας, στο πλαίσιο των δικαιωμάτων και των εξουσιών της που απορρέουν από την ιδιότητά της ως παράκτιο κράτος στην υφαλοκρηπίδα, η οποία διαμορφώθηκε από τις Συμφωνίες Θαλάσσιας Οριοθέτησης που συνήφθησαν με την “ΤΔΒΚ” και τη Λιβύη στην Ανατολική Μεσόγειο και τις οποίες δηλώσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020, δεν θα επιτρέψει καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα μας».

Σχολιάζοντας τις δηλώσεις Ακτούρκ ο Π. Μαρινάκης απάντησε ότι «δεν τίθεται ζήτημα άδειας. Το έργο θα προχωρήσει κανονικά με βάση τον αρχικό προγραμματισμό και τίποτα περισσότερο δεν χρειάζεται να ειπωθεί πέραν όσων έχουμε πει μέχρι τώρα και ισχύουν στο ακέραιο. Δεν πρόκειται να ζητηθεί καμία άδεια για ένα τέτοιο έργο». Ωστόσο, η Αθήνα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις νέες κινήσεις της Άγκυρας, η οποία εξέδωσε NAVTEX με ισχύ ως τις 25 Οκτωβρίου για νέα έξοδο στην ανατολική Μεσόγειο του ερευνητικού σκάφους Oruc Reis, έξοδος που φαίνεται ότι σχετίζεται με το σχέδιο για αγωγό φυσικού αερίου που θα συνδέει την Τουρκία με τα Κατεχόμενα στην Κύπρο.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η επανεμφάνιση του διαβόητου πλοίου αποτελεί ένα είδος αντιποίνων της Τουρκίας προς την Ελλάδα για την επανεκκίνηση του έργου του καλωδίου, ωστόσο οι ίδιες πηγές επισήμαναν ότι «η ενέργεια αυτή συνιστά μία ακόμη προκλητική μονομερή ενέργεια», προσθέτοντας ότι «σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ευρύτερη περιοχή, ανάλογες ενέργειες επιτείνουν τις εντάσεις, υπονομεύουν την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και λειτουργούν εις βάρος της περιφερειακής σταθερότητας».

Από την άλλη, πρέπει να σημειωθεί ότι στο πρόσφατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Τουρκίας δεν έγινε καμία αναφορά στα ελληνοτουρκικά και ευρύτερα στην Ανατολική Μεσόγειο, στάση που ερμηνεύεται ως κίνηση στην κατεύθυνση της εκτόνωσης της έντασης που σοβεί εδώ και μήνες στις σχέσεις Άγκυρας και Αθήνας. Πάντως, η «γραμμή» της κυβέρνησης παραμένει σταθερή, δηλαδή, ναι στους ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, ναι στη συνεννόηση, ξεκάθαρο όχι σε οιαδήποτε συζήτηση άπτεται των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.

topontiki.gr