Η μαφία του χαλκού «ξηλώνει» τη χώρα – Από τα καλώδια του ΟΣΕ και τους μετασχηματιστές μέχρι την τραγωδία με τους έξι νεκρούς στην Πλάκα

Η έκρηξη στην Πλάκα με τους έξι νεκρούς, αποκάλυψε με τον πιο σκληρό τρόπο τις συνέπειες που μπορεί να έχει η δράση όσων αφαιρούν μέταλλα από δημόσιες και ιδιωτικές εγκαταστάσεις, χωρίς να υπολογίζουν τους κινδύνους που δημιουργούν. Τρεις άνδρες συνελήφθησαν για την υπόθεση και κατηγορούνται, μεταξύ άλλων, για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο κατά συρροή και κατά συναυτουργία, καθώς και για εμπρησμό και έκρηξη από πρόθεση. Σύμφωνα με την έρευνα των Αρχών, η προσπάθεια αφαίρεσης χάλκινων σωληνώσεων από την εγκατάσταση φυσικού αερίου του κτιρίου προκάλεσε διαρροή, η οποία οδήγησε στην έκρηξη και στον θάνατο έξι ανθρώπων.

Η υπόθεση της Πλάκας έφερε στο προσκήνιο μια εγκληματική δραστηριότητα που εδώ και χρόνια προκαλεί μεγάλες ζημιές σε κρίσιμες υποδομές της χώρας. Ο χαλκός έχει εξελιχθεί σε περιζήτητο υλικό για την παράνομη αγορά μετάλλων, με τις ομάδες που ασχολούνται με την αφαίρεσή του να βάζουν στο στόχαστρο από μετασχηματιστές και σιδηροδρομικά καλώδια μέχρι σωληνώσεις κτιρίων, εγκαταστάσεις κλιματισμού, σχολεία και νοσοκομεία. Η εμπορική του αξία, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα μεταπώλησης και επεξεργασίας του, δημιουργεί ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο, ενώ οι συνέπειες των κλοπών συχνά ξεπερνούν κατά πολύ την αξία του μετάλλου που αφαιρείται.

Η τραγωδία στην Πλάκα δεν αποτελεί μια συνηθισμένη υπόθεση κλοπής μετάλλων. Αναδεικνύει, ωστόσο, μια πλευρά του φαινομένου που αφορά άμεσα την ασφάλεια των πολιτών. Η αφαίρεση χαλκού από εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης, φυσικού αερίου ή άλλων δικτύων δεν προκαλεί μόνο υλικές ζημιές και διακοπές λειτουργίας. Μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες που θέτουν σε άμεσο κίνδυνο ανθρώπινες ζωές, όπως συνέβη εκεί.

Το πρόβλημα όμως έχει παρατηρηθεί εδώ και χρόνια σε ένα ευρύ φάσμα δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών. Στον σιδηρόδρομο, οι κλοπές αφορούν καλώδια ηλεκτροκίνησης, σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης, με αποτέλεσμα να προκαλούνται προβλήματα στη λειτουργία των γραμμών και να απαιτούνται εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης. Στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, οι μετασχηματιστές αποτελούν βασικό στόχο, καθώς περιέχουν σημαντικές ποσότητες χαλκού. Σε αγροτικές περιοχές αφαιρούνται καλώδια από γεωτρήσεις και αρδευτικές εγκαταστάσεις, ενώ σε αστικές περιοχές οι κλοπές επεκτείνονται στον δημοτικό φωτισμό, σε ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις πολυκατοικιών και σε επαγγελματικούς χώρους.

Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης σχολεία, νοσοκομεία, εγκαταστάσεις επιχειρήσεων και αεροδρόμια. Από τα κτίρια αφαιρούνται καλώδια, σωληνώσεις και μεταλλικά εξαρτήματα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι δράστες στρέφονται σε εξωτερικές μονάδες κλιματισμού και άλλον ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό. Οι κλοπές καλωδίων από τα δίκτυα φωτισμού αφήνουν ολόκληρα τμήματα δρόμων στο σκοτάδι, ενώ η αφαίρεση υλικών από εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης μπορεί να προκαλέσει διακοπές ρεύματος σε κατοικίες, επιχειρήσεις και αγροτικές εκμεταλλεύσεις.

Μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις που αποκαλύφθηκαν μέσα στο 2026 αφορά τη δράση κυκλώματος στην Καρδίτσα και τη Λάρισα. Η αστυνομική έρευνα εξάρθρωσε ομάδα η οποία είχε πραγματοποιήσει 561 κλοπές χαλκού από μετασχηματιστές του ΔΕΔΔΗΕ. Για την υπόθεση συνελήφθησαν πάνω από 20 άτομα.  Η αξία των υλικών που φέρονται να αφαιρέθηκαν υπολογίστηκε σε περίπου 890.000 ευρώ, ενώ η συνολική οικονομική ζημιά για τον διαχειριστή του δικτύου εκτιμήθηκε σε περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ. Η διαφορά ανάμεσα στην αξία του χαλκού και στο κόστος που απαιτείται για την αποκατάσταση των ζημιών αποτυπώνει το πραγματικό οικονομικό βάρος τέτοιων ενεργειών. Αντίστοιχη υπόθεση αποκαλύφθηκε στην Παιανία, όπου εξαρθρώθηκε ομάδα 13 ατόμων με  δράση στην Αττική και τη Βοιωτία. Η έρευνα αφορούσε την αφαίρεση συνολικά 25 χιλιομέτρων καλωδίων χαλκού από εγκαταστάσεις εταιρείας ηλεκτρομηχανολογικών έργων. Η ποσότητα των καλωδίων  καταδεικνύει ότι οι κλοπές δεν περιορίζονται σε μεμονωμένα περιστατικά ή μικρές ποσότητες μετάλλου, αλλά μπορεί να αφορούν εκτεταμένες εγκαταστάσεις και μεγάλες επιχειρηματικές υποδομές.

Στη Θράκη, δύο άτομα συνελήφθησαν τον Φεβρουάριο του 2026 για έξι περιπτώσεις κλοπών χαλκού από μετασχηματιστές του ΔΕΔΔΗΕ στην Ξάνθη και μία απόπειρα στη Ροδόπη. Στο Μενίδι, σε διαφορετική υπόθεση, άγνωστοι εισέβαλαν σε επιχείρηση ανακύκλωσης και αφαίρεσαν 890 κιλά χαλκού μέσα σε περίπου τέσσερα λεπτά. Οι υποθέσεις αυτές καταγράφουν τη γεωγραφική διασπορά του φαινομένου και τη δραστηριότητα ομάδων που αναζητούν μεγάλες ποσότητες μετάλλου, είτε από δημόσιες εγκαταστάσεις είτε από χώρους όπου φυλάσσονται ήδη ανακυκλώσιμα υλικά.

Το οικονομικό κίνητρο βρίσκεται στις τιμές που έχει αποκτήσει ο χαλκός στην αγορά. Οι ενδεικτικές αποτιμήσεις για καλώδια που διατηρούν τη μόνωσή τους κυμαίνονται από 1,50 έως 3,50 ευρώ το κιλό, ενώ για τον καθαρό χαλκό οι τιμές μπορούν να φτάσουν έως και τα 10 ευρώ ανά κιλό. Η τελική αξία εξαρτάται από την καθαρότητα, την ποιότητα και τη μορφή του μετάλλου, καθώς και από τις συνθήκες της συναλλαγής.

Η διαφορά στην τιμή ανάμεσα στα καλώδια με μόνωση και στον καθαρό χαλκό εξηγεί και το ενδιαφέρον για την επεξεργασία των κλεμμένων υλικών. Μετά την αφαίρεσή τους, τα καλώδια συγκεντρώνονται και σε ορισμένες περιπτώσεις απογυμνώνονται από το πλαστικό περίβλημα, ώστε να διαχωριστεί το μέταλλο. Η διαδικασία αυτή, όταν πραγματοποιείται σε παράνομους χώρους και με ανεξέλεγκτες μεθόδους, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση, ιδιαίτερα όταν γίνεται καύση των μονωτικών υλικών.

Το επόμενο στάδιο είναι η διάθεση του χαλκού στην αγορά. Στις υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τις Αρχές, η έρευνα δεν σταματά σε όσους πραγματοποιούν τις κλοπές, αλλά επεκτείνεται στους ενδιάμεσους αγοραστές και στους χώρους συγκέντρωσης και επεξεργασίας παλαιών μετάλλων. Οι επιχειρήσεις σκραπ αποτελούν νόμιμο κομμάτι της αγοράς ανακύκλωσης, ωστόσο σε συγκεκριμένες υποθέσεις εξετάζεται εάν υλικά που έχουν αφαιρεθεί παράνομα καταλήγουν σε αυτές χωρίς να έχει εξακριβωθεί η προέλευσή τους.

Στην υπόθεση της Θεσσαλίας, ο χαλκός που προερχόταν από τις κλοπές μεταφερόταν σε επιχείρηση επεξεργασίας και ανακύκλωσης μετάλλων στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας. Η διαδρομή του υλικού μετά την αφαίρεσή του αποτελεί κρίσιμο τμήμα της έρευνας, καθώς οι Αρχές καλούνται να διαπιστώσουν ποιοι το παραλαμβάνουν, με ποια παραστατικά πραγματοποιούνται οι συναλλαγές και εάν η προέλευσή του μπορεί να δικαιολογηθεί.

Οι συνέπειες των κλοπών δεν περιορίζονται στην αξία των υλικών που χάνονται. Η αντικατάσταση ενός μετασχηματιστή, η αποκατάσταση μιας σιδηροδρομικής εγκατάστασης ή η επισκευή ενός δικτύου ηλεκτροδότησης απαιτούν σημαντικές δαπάνες. Στις περιπτώσεις δημοτικών υποδομών, οι δήμοι επιβαρύνονται με το κόστος επανατοποθέτησης καλωδίων και αποκατάστασης του φωτισμού, ενώ οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν διακοπές εργασιών και απώλειες παραγωγής. Στον σιδηρόδρομο, οι αφαιρέσεις υλικών μπορούν να επηρεάσουν την κυκλοφορία και να δημιουργήσουν πρόσθετες ανάγκες συντήρησης. Η υπόθεση της Πλάκας προσθέτει σε αυτή την ήδη μεγάλη λίστα μια τραγική διάσταση. Η προσπάθεια αφαίρεσης ενός υλικού με εμπορική αξία  οδήγησε στην κοπή σωλήνα φυσικού αερίου και στη διαρροή που προκάλεσε τη φονική έκρηξη. Οι τρεις συλληφθέντες βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με βαρύτατες ποινικές ευθύνες.

topontiki.gr