GSI: Τι συνέβη και η Τουρκία εμφανίζεται ξαφνικά ευχαριστημένη από τις εξελίξεις με το καλώδιο;

Σε μυστήριο με πολλά αδιαφανή σημεία εξελίσσεται για άλλη μια φορά η μυστική διπλωματία που φαίνεται να έχει πάρει φωτιά, πίσω από την υπόθεση της πόντισης του καλωδίου GSI για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι «επιλύθηκε το ζήτημα με τις NAVTEX», ενώ η τουρκική αντι-NAVTEX παραμένει σε ισχύ και οι επαφές Παρισιού-Άγκυρας για το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo ερμηνεύονται διαφορετικά από κάθε πλευρά.

Το χρονικό των τελευταίων εξελίξεων

Στις 6 Νοεμβρίου 2026, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την ολοκλήρωση των διαδικασιών αδειοδότησης για τις εργασίες έρευνας και πόντισης του καλωδίου στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector (GSI). Η αίτηση είχε κατατεθεί από τη γαλλική NEXANS για λογαριασμό της εταιρείας GSI και η άδεια εκδόθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών, έπειτα από θετική γνωμοδότηση της διυπουργικής επιτροπής. Ακολούθησε η ελληνική NAVTEX 1411/26 από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας. Η Κύπρος εξέδωσε τη δική της NAVTEX 345/26 μέσω του σταθμού Λάρνακας, για τις έρευνες στο τμήμα της κυπριακής ΑΟΖ, με ισχύ από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027.

Το ίδιο βράδυ της Παρασκευής, η Τουρκία απάντησε με την αντι-NAVTEX 1105/26 και με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της. Η Άγκυρα χαρακτήρισε τις εργασίες «παράνομη δραστηριότητα» του γαλλικού πλοίου «με σκοπό την πόντιση καλωδίων χωρίς άδεια», υποστηρίζοντας ότι θα διεξαχθούν «εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020». Η τουρκική πλευρά επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αναφέρει ότι έχει ακυρώσει τις NAVTEX που εξέδωσαν Ελλάδα και Κύπρος και τονίζει ότι η διαδικασία λήψης της απαραίτητης συγκατάθεσης της «δεν έχει ολοκληρωθεί»

Η ανακοίνωση κλείνει με τη φράση: «Παραμένουμε απολύτως αποφασισμένοι να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσουμε να επιδιώκουμε μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό στην περιοχή».

Την ίδια ημέρα η «Καθημερινή» δημοσίευσε πληροφορίες για επαφές της Γαλλίας με την Άγκυρα και το τουρκικό μέσο TRHaber κάλυψε το θέμα.Πληροφορίες ανέφεραν στην «Καθημερινή» πως η Άγκυρα επιθυμεί η συνεννόηση να γίνει γραπτώς μέσω διπλωματικών διαύλων και στο ζήτημα αυτό γίνονται ήδη οι απαραίτητες ενέργειες και ετοιμάζονται οι διατυπώσεις, για να ενεργοποιηθούν οι αρμόδιοι μηχανισμοί της Τουρκίας.

Σύμφωνα με τα όσα ανανέφερε το ρεπορτάζ του Βασίλη Νέδου στην «Καθημερινή», «Οι ίδιες πηγές ξεκαθαρίζουν πάντως πως ήδη γίνονται επαφές. Διπλωματική πηγή κοντά στην τουρκική προεδρία ανέφερε νωρίτερα ότι «θα εκληφθεί ως αίτημα για άδεια από την τουρκική πλευρά». «Έχουμε σχεδόν συμφωνήσει ως προς τη διατύπωση, θα απαντήσουμε στη διπλωματική αλληλογραφία, εκλαμβάνοντάς την ως αίτημα για να δοθεί άδεια από την τουρκική πλευρά και θα απαντήσουμε αναλόγως. Αυτό που ζητήσαμε για το ζήτημα είναι να γίνουν όλα ομαλά μέσω των διπλωματικών οδών», ανέφερε χαρακτηριστικά στην εφημερίδα.

Στις 7 Νοεμβρίου, ο Έλληνας υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου δήλωσε ότι η άδεια ζητήθηκε και χορηγήθηκε αποκλειστικά από την Ελλάδα και ότι δεν υπήρξε συνεννόηση Αθήνας-Άγκυρας. Διευκρίνισε ότι τυχόν άτυπη ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική πλευρά δεν συνιστά αναγνώριση δικαιωμάτων ή δικαιοδοσίας τρίτης χώρας. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με την αγγλόφωνη «Καθημερινή», οι επαφές Παρισιού-Άγκυρας δεν φαίνεται να έχουν οδηγήσει σε συμφωνία αποδεκτή από την τουρκική πλευρά. Η δήλωση Φιντάν ήρθε στη συνέχεια.

Την ίδια ημέρα, σε ερώτηση του ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη, ο Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε καθησυχαστικός, δηλώνοντας χαρακτηριστικά:

«Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».

Στο ίδιο πνεύμα, τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι το πρόβλημα που είχε ανακύψει με τις NAVTEX για τις εργασίες που συνδέονται με το υποθαλάσσιο καλώδιο έχει πλέον επιλυθεί, χωρίς, ωστόσο, να δώσουν περαιτέρω διευκρινίσεις για το τι ακριβώς μεσολάβησε ή ποια είναι η βάση αυτής της εκτίμησης.

Οι γαλλοτουρκικές επαφές και το «αίτημα άδειας»

Το TRHaber τιτλοφόρησε το θέμα του «Το ηλεκτρικό σχέδιο της Ελλάδας προσέκρουσε στην Τουρκία: Η Γαλλία στην πόρτα της Άγκυρας». Αναφέρεται στην επαφή της Γαλλίδας πρέσβειρας Isabelle Dumont με τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών Mehmet Kemal Bozay και στην απαίτηση για προηγούμενη γραπτή ενημέρωση. Επαναφέρει επίσης τη θέση του Φιντάν ότι η Τουρκία δεν αντιτίθεται κατ’ αρχήν στη διασύνδεση, αλλά ζητά ενημέρωση και συντονισμό. Ο Φιντάν έχει προτείνει την Τουρκία ως εναλλακτική ενεργειακή διαδρομή, με μεταφορά ρεύματος από το τουρκικό έδαφος αντί για δαπανηρές υποθαλάσσιες διασυνδέσεις.

Σύμφωνα με σημερινό πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της «Εστίας», καθίσταται σαφές ότι η επίσκεψη της Γαλλίδας πρέσβειρας στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, λίγες ώρες προτού εκδοθεί η ελληνική NAVTEX, είχε ως κύριο αντικείμενο τις εργασίες για το GSI και την αποφυγή εμπλοκών με την Τουρκία.

Η ανάλυση του Θεόδωρου Ατματζίδη

Ο υποστράτηγος ε.α. και στρατηγικός αναλυτής Θεόδωρος Ατματζίδης θέτει, σε άρθρο του στο Geopolitico.gr, σειρά ερωτημάτων στην κυβέρνηση: τι ακριβώς επιλύθηκε και με ποιους όρους, και αν υπήρξε απλή ενημέρωση ή συνεννόηση που επέτρεψε στην Άγκυρα να εμφανιστεί ως παράγοντας που έδωσε τη συγκατάθεσή του. Εκτιμά ότι η Τουρκία επιδιώκει να επιβάλει την αντίληψη ότι σημαντικές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο περνούν από τη δική της έγκριση.

Κατά τον ίδιο, άλλο πράγμα είναι η διπλωματική ενημέρωση για την αποφυγή επεισοδίων και άλλο η αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας να εγκρίνει ή να απορρίπτει εργασίες. Αν η Αθήνα, έστω μέσω Γαλλίας, ζήτησε τουρκική άδεια, θα δημιουργούσε προηγούμενο που η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί στο μέλλον. Περιγράφει τρεις πιθανές ερμηνείες. Στην πρώτη, η Γαλλία ενημέρωσε την Τουρκία χωρίς να ζητήσει άδεια ή να αναγνωρίσει αρμοδιότητα, οπότε δεν υπάρχει ελληνική υποχώρηση. Στη δεύτερη, υπήρξε συνεννόηση για την αποφυγή παρεμπόδισης των ερευνών, χωρίς αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων και υπό τον όρο ότι δεν δεσμεύει το μέλλον. Στην τρίτη, μια εμπλεκόμενη πλευρά αποδέχθηκε, έστω έμμεσα, ότι οι έρευνες προϋποθέτουν τουρκική συναίνεση, κάτι που θα ήταν «εξαιρετικά σοβαρή εξέλιξη». Σημειώνει ότι δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία για καμία από τις τρεις και ότι η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει το περιεχόμενο των επαφών.

Ανάγκη σαφών διευκρινήσεων

Η αλλαγή στάσης του τουρκικού υπογείου εξωτερικών μέσα σε λίγες ώρες δημιουργεί σαφέστατα ερωτήματα. Από εκεί που απειλούσε ότι δεν θα αφήσει να υπάρξει καμία ενέργεια του γαλλικού σκάφους χωρίς προηγούμενη αδειοδότησή του και απαιτούσε γραπτή ενημέρωση, σήμερα εμφανίζεται ικανοποιημένο από τις εξελίξεις με τον Χακάν Φιντάν να αναφέρει ότι πήγαν «όλα καλά».

Για να μη κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να διευκρινίσει με την γαλλική, αν υπήρξε και ποια ακριβώς ήταν η ανταλλαγή διπλωματικής αλληλογραφίας με το τουρκικό ΥΠΕΞ, για εργασίες που θα λάβουν χώρα εντός επίσημα οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ. Κι αφού διευκρινιστεί τι ακριβώς ζήτησε η Γαλλία από την Τουρκία, να ενημερώσει το κοινοβούλιο και τον ελληνικό λαό.

newsbreak.gr