Το ταξίδι στα Σκόπια με τον Μυτιληναίο, που αποτελεί σκάνδαλο για τον Αλέξη Τσίπρα και την κυβέρνησή του!

Μυτιληναίος–ΔΕΗ: Από το εδώλιο, στην κυβερνητική αποστολή Τσίπρα και, λίγους μήνες μετά, στην παραγραφή.

29 Μαρτίου 2019: Διακοπή της δίκης.

2 Απριλίου 2019: Ταξίδι με την κυβερνητική αποστολή του Αλέξη Τσίπρα.

11 Ιουλίου 2019: Παύση της δίωξης για δωροδοκία λόγω παραγραφής, μετά την εφαρμογή του νέου Ποινικού Κώδικα.

Αυτές οι τρεις ημερομηνίες συνθέτουν μια υπόθεση που αξίζει να επανεξεταστεί, όχι για να υποκατασταθεί η Δικαιοσύνη, αλλά για να δοθούν απαντήσεις σχετικά με τις επιλογές και τις πολιτικές ευθύνες της τότε κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Μια δίκη για 250.000 ευρώ και έναν πρώην επικεφαλής της ΔΕΗ

Τον Μάιο του 2018, με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, ο επιχειρηματίας Ευάγγελος Μυτιληναίος και ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, Στέργιος Νέζης, παραπέμφθηκαν σε δίκη για υπόθεση κακουργηματικής δωροδοκίας και δωροληψίας. Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρισκόταν έμβασμα 250.000 ευρώ, το οποίο, σύμφωνα με την κατηγορία, είχε μεταφερθεί το 2003 από εταιρεία συμφερόντων του ομίλου Μυτιληναίου σε εταιρεία με πραγματικό δικαιούχο τον τότε επικεφαλής της ΔΕΗ. Η κατηγορία συνέδεε τη συναλλαγή με την ανάθεση στη ΜΕΤΚΑ έργου κατασκευής μονάδας ηλεκτροπαραγωγής στο Λαύριο, συνολικού τιμήματος περίπου 194 εκατομμυρίων ευρώ. Οι δύο κατηγορούμενοι αρνήθηκαν τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι τα χρήματα αφορούσαν παλαιότερες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Η υπόθεση, ωστόσο, είχε ήδη φτάσει στο ακροατήριο του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων και εκδικαζόταν επί μήνες.

Από την αίθουσα του δικαστηρίου στα Σκόπια

Στις 29 Μαρτίου 2019, η δίκη Μυτιληναίου–Νέζη βρισκόταν σε εξέλιξη. Σύμφωνα με δικαστικό ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκε την ίδια ημέρα, η διαδικασία διακόπηκε και ορίστηκε να συνεχιστεί στις 7 Μαΐου 2019. Την ίδια ημερομηνία, 29 Μαρτίου, είχε ανακοινωθεί επισήμως και το πρόγραμμα της επίσκεψης του Αλέξη Τσίπρα στα Σκόπια.

Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 2 Απριλίου 2019, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, όντας υπόδικος,  συμμετείχε στην επιχειρηματική αποστολή που συνόδευε τον τότε πρωθυπουργό στη Βόρεια Μακεδονία. Και εδώ προκύπτει ένα κρίσιμο πολιτικό ερώτημα. Πώς αξιολόγησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τη συμμετοχή στην επίσημη αποστολή ενός επιχειρηματία που, εκείνες ακριβώς τις ημέρες, δικαζόταν για υπόθεση δωροδοκίας του πρώην επικεφαλής της ΔΕΗ; Δεν επρόκειτο για μια άγνωστη υπόθεση. Η ποινική δίωξη και η παραπομπή σε δίκη είχαν δημοσιοποιηθεί ευρέως. Ούτε επρόκειτο για έναν άγνωστο επιχειρηματία. Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος βρισκόταν και βρίσκεται επί χρόνια, στην κορυφή της ελληνικής επιχειρηματικής ζωής. Επιπλέον, στην ίδια κυβερνητική αποστολή συμμετείχε και ο τότε πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, Εμμανουήλ Παναγιωτάκης.

Ασφαλώς, κάθε κατηγορούμενος απολαμβάνει το τεκμήριο αθωότητας. Η συμμετοχή σε μια επιχειρηματική αποστολή δεν αποτελεί από μόνη της παράνομη ενέργεια, ούτε προϋποθέτει κατ’ ανάγκη λευκό ποινικό μητρώο. Όμως άλλο πράγμα η ποινική αθωότητα και άλλο η πολιτική ευθύνη για τις επιλογές που γίνονται στο πλαίσιο της εκπροσώπησης της χώρας.

Γνώριζε ο Αλέξης Τσίπρας την υπόθεση;

Είχε ενημερωθεί το κυβερνητικό επιτελείο;

Ποιος επέλεξε ή ενέκρινε τους συμμετέχοντες και με ποια κριτήρια;

Η χρονική σύμπτωση της διακοπής της δίκης με το κυβερνητικό ταξίδι είναι πραγματική. Δεν αποδεικνύει ότι η διακοπή έγινε εξαιτίας του ταξιδιού. Η ύπαρξή της, όμως, προσθέτει ένα συγκεκριμένο ερώτημα που μπορεί να εξεταστεί μέσα από τα πρακτικά της δικαστικής διαδικασίας.

Η συνέχεια: Ο νέος Ποινικός Κώδικας και η παραγραφή

Η υπόθεση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον από όσα ακολούθησαν. Στις 6 Ιουνίου 2019, η Βουλή, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ψήφισε τον νέο Ποινικό Κώδικα, με τον νόμο 4619/2019. Οι νέες διατάξεις τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2019. Μεταξύ των αλλαγών περιλαμβάνονταν τροποποιήσεις στη μεταχείριση αδικημάτων δωροδοκίας και στην ποινική έννοια του υπαλλήλου, με ιδιαίτερες συνέπειες για υποθέσεις που αφορούσαν επιχειρήσεις όπως η ΔΕΗ. Η μεταβολή αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στον νομικό κόσμο, καθώς συνδέθηκε με παραγραφές αδικημάτων σε εκκρεμείς δίκες οικονομικής διαφθοράς.

Στις 11 Ιουλίου 2019, μόλις δέκα ημέρες μετά την έναρξη ισχύος του νέου Ποινικού Κώδικα, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων έπαυσε λόγω παραγραφής την ποινική δίωξη για δωροδοκία και δωροληψία στην υπόθεση Μυτιληναίου–Νέζη. Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος απαλλάχθηκε από την επίμαχη κατηγορία. Αντιθέτως, ο Στέργιος Νέζης καταδικάστηκε πρωτοδίκως σε πέντε χρόνια κάθειρξη για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα, με αναστολή μέχρι την εκδίκαση της έφεσης και στο εφετείο αθωώθηκε οριστικά, αφού ως παθητικά δωροδοκούμενος, δεν υπήρχε ο ενεργών την δωροδοκία, μιας και ο Ευάγγελος Μυτιληναίος είχε αθωωθεί. Τα δικαστικά ρεπορτάζ της εποχής συνέδεσαν την παραγραφή του Ευάγγελου Μυτιληναίου με τις αλλαγές του ποινικού πλαισίου, ενώ υπήρξαν και αναφορές ότι από την ακροαματική διαδικασία δεν είχε προκύψει ζημία για το Δημόσιο. Η διάκριση είναι ουσιώδης: η παύση της δίωξης λόγω παραγραφής δεν αποτελεί καταδίκη, αλλά ούτε και δικαστική κρίση αθωότητας επί της ουσίας της συγκεκριμένης κατηγορίας.

Η πολιτική ευθύνη που απαιτεί εξηγήσεις

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε, λοιπόν, αντιμέτωπη με δύο διαδοχικά γεγονότα. Πρώτον, τη συμμετοχή σε επίσημη κυβερνητική αποστολή ενός επιχειρηματία που δικαζόταν για υπόθεση δωροδοκίας στελέχους, κρατικά ελεγχόμενης επιχείρησης.

Δεύτερον, την ψήφιση ποινικών διατάξεων που άλλαξαν τη μεταχείριση σοβαρών υποθέσεων διαφθοράς, μεταξύ των οποίων και η συγκεκριμένη, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής. Η ύπαρξη αυτών των δύο γεγονότων δεν αποδεικνύει ότι συνδέονταν με κάποια προσυνεννόηση. Δεν απαλλάσσει, όμως, την τότε κυβέρνηση από την υποχρέωση να εξηγήσει τις επιλογές της και να απαντήσει για τις προβλέψιμες ή μη συνέπειες των νομοθετικών της αποφάσεων.

Γιατί δεν είχε προηγηθεί επαρκής αξιολόγηση των επιπτώσεων σε εκκρεμείς δίκες;

Ποιοι είχαν επισημάνει τους κινδύνους παραγραφών; Γιατί επελέγη αυτό το συγκεκριμένο ποινικό πλαίσιο και πώς αντιμετωπίστηκαν οι αντιρρήσεις των δικαστικών λειτουργών;

Και, τελικά, τι γνώριζε η πολιτική ηγεσία για την υπόθεση Μυτιληναίου–Νέζη όταν ο επιχειρηματίας συμμετείχε στο επίσημο ταξίδι;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η σιωπή

Ο σεβασμός στη Δικαιοσύνη επιβάλλει να μη μετατρέπεται μια ποινική κατηγορία σε αυθαίρετη καταδίκη. Ο ίδιος σεβασμός, όμως, επιβάλλει να εξετάζονται δημόσια οι κυβερνητικές αποφάσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν την εκπροσώπηση της χώρας και το πλαίσιο αντιμετώπισης της διαφθοράς.

Η υπόθεση Μυτιληναίου–Νέζη, το ταξίδι της 2ας Απριλίου 2019 και η παραγραφή που ακολούθησε τον Ιούλιο, συνιστούν ένα τεκμηριωμένο ιστορικό γεγονότων που δικαιολογεί συγκεκριμένες πολιτικές απαντήσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ (σήμερα ΕΛ.Α.Σ.) και τον Αλέξη Τσίπρα. Τον Αλέξη Τσίπρα του ΣΥΡΙΖΑ που εμφανίστηκε πλέον με νέο πρόσωπο της «παρθενογέννεσης» της ΕΛ.Α.Σ. Το ερώτημα δεν είναι να υποθέσουμε εκ των προτέρων μια σκοπιμότητα. Είναι να απαιτήσουμε να εξηγηθούν οι αποφάσεις, οι διαδικασίες και οι συνέπειές τους. Διότι η λογοδοσία δεν εξαντλείται στις δικαστικές αποφάσεις. Αφορά και εκείνους που διαχειρίζονται την πολιτική εξουσία. Και αυτός ο οποίος οφείλει εξηγήσεις σε όλους μας,  είναι ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος ήδη έχει κατηγορηθεί από τον αντιπρόεδρο της Ν.Δ Άδωνη-Σπύρο Γεωργιάδη ότι “τα πήρε”  για να αλλάξει τους ποινικούς κώδικες – η αλλαγή των οποίων οδήγησε και στην παραγραφή μεταξύ άλλων και της υπόθεσης Μυτιληναίου – και δεν τόλμησε καν να του υποβάλλει μήνυση, όπως κατήγγειλε από το βήμα της βουλής ο πρόεδρος της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Κυριάκος Βελόπουλος.

Στέφανος Παπαδόπουλος