«Άμυνα λεωφορείο» για τα χειρότερα του πολέμου

Ανάμεσα στα πολλά που έχουν κατά καιρούς προσάψει οι αντίπαλοί του στον γνωστό προπονητή Ζοζέ Μουρίνιο, ίσως η πιο βαριά κατηγορία είναι ότι όταν οι ομάδες του δυσκολεύονται, παίζει το σύστημα «άμυνα λεωφορείο», δηλαδή γυρίζει όλους τους παίκτες του στη δική του περιοχή, με στόχο να καταστρέψει τις επιθετικές προσπάθειες του αντιπάλου.

Το σύστημα αυτό θεωρείται – και είναι – «αντιτουριστικό», καθόλου θεαματικό, αλλά ενίοτε είναι άκρως αποτελεσματικό: υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που οι ομάδες του Μουρίνιο πήραν κρίσιμες νίκες με… μισό – μηδέν, παίζοντας μόνο άμυνα και βάζοντας ένα γκολ από το πουθενά, αξιοποιώντας ένα λάθος του αντιπάλου.

Κρατώντας δυνάμεις

Δεν είναι γνωστό αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης – γνωστός ποδοσφαιρόφιλος – έχει μελετήσει τις αμυντικές τακτικές του Πορτογάλου τεχνικού, ωστόσο, αν κρίνει κάποιος από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τη νέα – και κατά τα φαινόμενα, μεγάλη – κρίση που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει ότι ο πρωθυπουργός και το επιτελείο του έχουν αποφασίσει να παίξουν άμυνα για όσο χρειαστεί.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι κατά την παρουσίαση των πρώτων μέτρων για την άμβλυνση των συνεπειών του πολέμου στην ελληνική οικονομία (από το πλαφόν στα κέρδη μέχρι το fuel pass και την επιδότηση στα λιπάσματα), αυτό που τονίζεται διαρκώς είναι ότι η κυβέρνηση δεν χρησιμοποιεί όλα τα δημοσιονομικά της όπλα διά μίας, αλλά κρατά δυνάμεις και για τη συνέχεια, δηλαδή και για νέες παρεμβάσεις αν χρειαστούν.

Η τακτική αυτή, αν και προφανώς αμυντική, είναι επίσης προφανώς η ενδεδειγμένη για μια κρίση που κανείς δεν γνωρίζει ούτε τη διάρκειά της, ούτε το πραγματικό μέγεθος των συνεπειών της, ούτε καν… τι του ξημερώνει: ενδεικτικά να αναφερθεί ότι την ίδια στιγμή που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει ότι εξελίσσονται συνομιλίες με το Ιράν για κατάπαυση του πυρός, αμερικανικά ΜΜΕ ανακινούν το σενάριο της χερσαίας επιχείρησης σε ιρανικό έδαφος – με απλά λόγια, μύλος!

Οι τρεις παράγοντες

Υπό αυτές τις συνθήκες, τρεις είναι οι παράγοντες που καθορίζουν τις αποφάσεις της κυβέρνησης για την ακολουθούμενη πολιτική:

● Ο πόλεμος αυτός καθαυτός, η διάρκειά του, οι συνέπειες στις αλυσίδες εφοδιασμού, κυρίως σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο και ο χρόνος που θα χρειαστεί για εξομάλυνση των προβλημάτων.

● Η πορεία των τιμών στα καύσιμα και στο φυσικό αέριο (βασικό προϊόν για την παραγωγή ενέργειας) και η επίδρασή τους συνολικά στις τιμές όλων των προϊόντων.

● Η πολιτική της Ε.Ε. που, μέχρι στιγμής είναι αντικείμενο… αναζήτησης, καθώς οι Βρυξέλλες αδυνατούν ακόμα να καταλήξουν σε ένα πλαίσιο, παρά τις αναφορές στις «εργαλειοθήκες» που είχαν αναπτυχθεί επί Covid-19.

Όπως εύκολα προκύπτει από τα παραπάνω, το κυρίαρχο στοιχείο είναι η αβεβαιότητα και η απουσία σαφήνειας ή έστω μιας κάποιας απτής προοπτικής. Αντιθέτως, όπως επισημαίνουν κυβερνητικοί παράγοντες στο «Ποντίκι», ένα κακό σενάριο (π.χ. επέκταση του πολέμου, καταστροφή κρίσιμων ενεργειακών υποδομών κ.λπ.) θα μπορούσε να οδηγήσει σε φαινόμενο ντόμινο, που θα πέταγε στα σκουπίδια κάθε σχεδιασμό και θα εκτροχίαζε πλήρως την οικονομία.

Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν ότι ο δημοσιονομικός χώρος για παρεμβάσεις δεν είναι άπειρος, ούτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά το δοκούν, από τη στιγμή που οι Βρυξέλλες δεν έχουν πάρει κάποια ουσιαστική απόφαση για μεγαλύτερη ευελιξία – π.χ. ενεργοποιώντας τη ρήτρα διαφυγής – αλλά μοιάζουν να εμμένουν προς το παρόν στους συμφωνηθέντες δημοσιονομικούς κανόνες, δίνοντας απλώς οδηγίες, για παράδειγμα, για… στοκάρισμα LNG.

Διπλή ανησυχία

Η βασική ανησυχία της κυβέρνησης είναι ότι, ακόμα κι αν ο πόλεμος δεν κρατήσει πολύ ακόμα, η επιστροφή στο status quo ante θα είναι αργή και βασανιστική και ότι οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα παραμένουν για πολύ καιρό στα ύψη, συμπαρασύροντας συνολικά το κόστος ζωής και επιδρόντας πληθωριστικά στα πάντα – από τις τιμές των τροφίμων μέχρι τα τιμολόγια του ρεύματος και από το κόστος των καυσίμων μέχρι την αγροτική παραγωγή.

Μια τέτοια εξέλιξη, λένε κυβερνητικές πηγές, θα χρειαστεί σοβαρές και μακροχρόνιες παρεμβάσεις, προκειμένου να μην υπάρξει – κι άλλη, μετά τα μνημονιακά χρόνια – υποβάθμιση του επιπέδου ζωής των πολιτών. Εξ ου και η απόφαση για σταδιακή ανάπτυξη των μέτρων ελάφρυνσης, ώστε να υπάρχουν δημοσιονομικά «πυρομαχικά» στο διηνεκές ή, εν πάση περιπτώσει, μέχρι να υπάρξει κεντρική πολιτική απόφαση για την αντιμετώπιση της κρίσης από την Ε.Ε.

Από την άλλη, πάντως, αναγνωρίζεται ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί ώς τώρα εύκολα μπορούν να δεχθούν κριτική ως… τσιγγούνικα και να αυξήσουν τη δυσφορία των πολιτών, οι οποίοι βλέπουν την ακρίβεια να ροκανίζει ακόμα περισσότερο τα εισοδήματά τους. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν ότι το πρόσφατο «πακέτο» μέτρων ήλθε χρονικά πιο μπροστά, ακριβώς για να αποτραπεί κύμα δυσαρέσκειας, π.χ. από την τιμή της αμόλυβδης που ξεπέρασε τα 2 ευρώ το λίτρο.

Πάντως, για την ώρα η κυβέρνηση εκτιμά ότι διαθέτει τις αντοχές και την ανοχή του κόσμου, κάτι που καταγράφεται σε όλες τις δημοσκοπήσεις, ώστε να συνεχίσει την πολιτική που έχει επιλέξει για την αντιμετώπιση (σε κάποιο βαθμό) των συνεπειών της κρίσης λόγω του πολέμου στον Περσικό. Αν, ωστόσο, διαφανεί φθορά, τότε ο σχεδιασμός θα αλλάξει και θα προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, πάντα με το βλέμμα στραμμένο στη Μέση Ανατολή, αλλά και το μυαλό στις επερχόμενες εθνικές κάλπες.

topontiki.gr