Ανάλυση: Γιατί το Ιράν βομβάρδισε ξανά το Ισραήλ και προκάλεσε ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, δοκιμάζει τον Τραμπ και όχι την εκεχειρία

Το νέο χτύπημα του Ιράν μετά από 100 ημέρες πολέμου – 36 με ανταλλαγές πυραύλων, drones, κ.α και 64 μέσα σε μία εύθραυστη εκεχειρία – έρχεται να προξενήσει αρκετά ερωτήματα, ίσως περισσότερα από αυτά της 28ης Φεβρουαρίου όταν ΗΠΑ και Ισραήλ έπληξαν μαζικά στόχους στην ιρανική επικράτεια. Το βασικότερο από αυτά είναι γιατί το Ιράν που βρίσκεται σε μία ανοιχτή και στενή συζήτηση για συμφωνία με την Ουάσιγκτον να κάνει μία τόσο ακραία κίνηση και μάλιστα την δεδομένη στιγμή.

Η απάντηση σαφέστατα και δεν είναι εύκολη και δεδομένα δεν υπάρχει σε αυτό που το Ιράν προέταξε επίσημα λεπτά μετά τα νέα πυραυλικά πλήγματα μετά από καιρό προς το Βόρειο Ισραήλ. Η Τεχεράνη επικαλείται ως αιτία την επιστροφής της στα μέτωπα τα πλήγματα του Ισραήλ λίγο έξω από την Βηρυτό αλλά θα πρέπει να είναι κάτι περισσότερο από ξεκάθαρο πως και για το νέο καθεστώς του Ιράν η Χεζμπολάχ δεν είναι προτεραιότητα και δεν θα ρίσκαρε ένα «deal» που θα έβαζε τέλος στον πόλεμο και τον μετεωρισμό για τους σιίτες του Λιβάνου.

Οι «δοκιμασίες» της Τεχεράνης

Το Ιράν έχει εντάξει τρεις «δοκιμασίες» στους όρους του μνημονίου κατανόησης που διαπραγματεύεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δοκιμασίες αυτές έχουν στόχο να δώσουν στην ιρανική ηγεσία την πεποίθηση ότι ο Τραμπ – ένας συνομιλητής τον οποίο θεωρεί εξαιρετικά αναξιόπιστο – είναι έτοιμος να αναλάβει για πρώτη φορά αξιόπιστες δεσμεύσεις, ανοίγοντας έτσι έναν κανονικότερο δρόμο για περαιτέρω διπλωματία.

Πρώτον, οι Ιρανοί δοκιμάζουν την αξιοπιστία των αμερικανικών δεσμεύσεων ασφαλείας, επιμένοντας το μνημόνιο να περιλαμβάνει εκεχειρία στον Λίβανο. Δεν το κάνουν αυτό για χάρη της Χεζμπολάχ ή των σιιτών του Λιβάνου. Αντιθέτως, θέλουν να δουν εάν ο Τραμπ μπορεί να συγκρατήσει το Ισραήλ στη δική του αυλή. Εάν ο Τραμπ μπορέσει να το κάνει αυτό, τότε ίσως μπορέσει να προστατεύσει και τη δική του συμφωνία με το Ιράν από περαιτέρω ισραηλινή υπονόμευση.

Δεύτερον, το Ιράν επιμένει στην επιβολή ενός ονομαστικού τέλους για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Δεν το κάνει επειδή επιδιώκει περισσότερα έσοδα, τα οποία θα ήταν αμελητέα. Επιμένει σε αυτή τη ρύθμιση επειδή θέλει να δοκιμάσει εάν ο Τραμπ και πάλι θα εγκρίνει μια συμφωνία που περιλαμβάνει μια σαφή αποτύπωση της ιρανικής κυριαρχίας και εξουσίας, ιδίως σε ένα πεδίο όπου κάτι τέτοιο δεν υπήρχε πριν από τον πόλεμο. Το Ιράν πιστεύει στη λογική μιας συμφωνίας αμοιβαίου οφέλους. Ο Τραμπ όχι. Αναγκάζοντάς τον να αποδεχθεί ένα τέλος διέλευσης, τον αναγκάζει να δώσει στο Ιράν μια «νίκη» και να την υπερασπιστεί ως τέτοια απέναντι στα γεράκια κατά του Ιράν μέσα στον κύκλο του. Αυτό έχει πολιτική σημασία.

Τρίτον, το Ιράν επιμένει στην αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων. Τα ποσά για τα οποία γίνεται λόγος αποτελούν ένα πολύ μικρό κλάσμα του οικονομικού κόστους του πολέμου, ενώ η αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων δεν έχει την ίδια αξία με την άρση των κυρώσεων, την οποία επίσης θα επιδιώξει το Ιράν. Ωστόσο, επιμένοντας στην αποδέσμευση κεφαλαίων σε πρώιμο στάδιο των διαπραγματεύσεων, η Τεχεράνη μπορεί να δοκιμάσει εάν ευρύτερες οικονομικές δεσμεύσεις, όπως η άρση κυρώσεων, θα είναι αξιόπιστες. Το Ιράν θα θεωρήσει την υπόσχεση για άρση κυρώσεων αξιόπιστη μόνο εάν ο μηχανισμός κυρώσεων της κυβέρνησης Τραμπ επιτρέψει στην Τεχεράνη να μετακινήσει και να δαπανήσει τα δικά της χρήματα. Η ιρανική πλευρά θα επιμείνει σε συναλλαγές που θα πιέζουν την κυβέρνηση Τραμπ να δημιουργήσει νέα προηγούμενα ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να τεθεί σε πρακτική εφαρμογή η άρση κυρώσεων, ιδίως μέσω οδηγιών προς τις τράπεζες.

Για πολλούς στην Ουάσιγκτον, αυτά τα αιτήματα μοιάζουν παράλογα. Όμως αυτό ακριβώς είναι το νόημα. Η ιρανική ηγεσία δεν πρόκειται να ανεχθεί ένα είδος στενής συμφωνίας που θα επιτρέπει στους Αμερικανούς υπευθύνους χάραξης πολιτικής να αποφύγουν την επένδυση πολιτικού κεφαλαίου. Το Ιράν θέλει μια συμφωνία που να αντανακλά τον πρωτοφανή χαρακτήρα του πολέμου και της κρίσης που ακολούθησε. Για να ανταποκριθεί στη στιγμή, η διπλωματία πρέπει να είναι μετασχηματιστική.

Οι ηγέτες του Ιράν δεν εμπιστεύονται τον Τραμπ. Γι’ αυτό τον δοκιμάζουν. Μέχρι στιγμής, αποτυγχάνει σε αυτές τις δοκιμασίες αλλά δεν αποτυγχάνει μόνος… Η Τεχεράνη δεδομένα επιλέγει έχοντας δεχθεί σημαντικά πλήγματα να ρισκάρει με τον αμερικανικό τρόπο με έναν τρόπο που μελέτησε από την πρώτη βόμβα από την πρώτη επίθεση στον 12μερο πόλεμο. Σήμερα το Ιράν αιφνιδιάζει – αν το κάνει τελικά – αυτούς που δύο φορές μέσα σε έξι μήνες έχουν πράξει το ίδιο. Η Τεχεράνη επιλέγει να «παίξει» το παιχνίδι των αντιπάλων της με τους δικούς της όρους κι αν κάτι δεν πάει καλά παραμένει μάλλον εξόχως θολό το εάν έχει επίγνωση του τι διακυβεύεται.

protothema.gr