Άστεγοι και αβοήθητοι οι ασυνόδευτοι ανήλικοι πρόσφυγες που κλείνουν τα 18

Τον προαναγγελθέντα θάνατο του προγράμματος HELIOS Junior, που παρείχε υποστήριξη για το πέρασμα των ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων στην ενηλικίωση και την αυτόνομη διαβίωση, ανακοίνωσε επισήμως ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, με μήνυμα στους ωφελούμενους, ηλικίας 18-21 ετών.

Το μήνυμα που έφερε στο φως η πρωτοβουλία Solidarity With Migrants δίνει τελεσίγραφο στους περίπου 200 ωφελούμενους να αποχωρήσουν από τα καταλύμματα που τους παρέχονται το αργότερο μέχρι τις 9 Νοεμβρίου, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα τι θα απογίνουν χωρίς τα εφόδια του προγράμματος.

Το HELIOS Junior ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Οκτώβριο του 2024, με σκοπό να παρέχει συνολικά υποστήριξη σε 2.000 πρώην ασυνόδευτους ανήλικους στις ηλικίες 18-21 ετών, η οποία περιελάμβανε παροχή στέγης και ένα μηνιαίο επίδομα 150 ευρώ σε προπληρωμένη κάρτα για «την κάλυψη βασικών αναγκών σε διατροφή, ένδυση, υπόδηση, προσωπική υγιεινή, τηλεπικοινωνίες, μετακινήσεις εντός του τόπου διαμονής και βασικές σχολικές και φαρμακευτικές δαπάνες.»

Το πρόγραμμα παρείχε στέγαση για 18 μήνες και την προπληρωμένη κάρτα για 16 μήνες. Στη διάρκεια αυτού του ενάμιση χρόνου, το πρόγραμμα παρείχε στους ωφελούμενους «υπηρεσίες συμβουλευτικής και ενημέρωσης, διασύνδεσης με εκπαιδευτικούς φορείς για την παρακολούθηση προγραμμάτων εκμάθησης ελληνικών και επαγγελματικής κατάρτισης και με υπηρεσίες εύρεσης εργασίας, υποστήριξης στην πιστοποίηση γνώσεων και δεξιοτήτων συνδεόμενων με τους στόχους του ατομικού πλάνου ένταξης, παραπομπής σε σχετικές των αναγκών και του ατομικού πλάνου ένταξης υπηρεσίες.»

Πρόκειται για ενταξιακά εργαλεία για παιδιά, τα οποία δεν έχουν μεγαλώσει με την αρωγή ενός οικογενειακού περιβάλλοντος που τα συμβουλεύει και υποστηρίζει κατά τη μετάβαση στην ενηλικίωση.

Αυτή τη μεταβατική ανάγκη κάλυπτε το HELIOS Junior, το οποίο είχε εισηγηθεί πανηγυρικά η τότε υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σοφία Βούλτεψη, συστήνοντάς το ως πρωτοποριακό πρόγραμμα, το οποίο είχε στόχο τη «διευκόλυνση ένταξης στην αγορά εργασίας αυτής της ιδιαίτερα ευάλωτης ομάδας».

Μάλιστα, το σχετικό δελτίο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου υπενθύμιζε ότι το 2020 ήταν ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης που είχε προτάξει το ζήτημα της προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων, θεσπίζοντας τη σχετική Ειδική Γραμματεία.

Σε δήλωσή της στο in για το τέλος του προγράμματος, η Σοφία Βούλτεψη τονίζει ότι «για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που απέσπασε το πανευρωπαϊκό βραβείο πρόληψης εγκληματικότητας, το HELIOS Junior ήταν ένα σημαντικό πρόγραμμα για την ομαλή μετάβαση των ασυνόδευτων ανηλίκων από την ανηλικότητα στην ενηλικίωση. Η προστασία των νέων από το οργανωμένο έγκλημα και τη ριζοσπαστικοποίηση αποτελεί και προστασία της ελληνικής κοινωνίας. Γιατί ο άνθρωπος είναι η εκπαίδευσή του».

Τι έχει συμβεί

Παρότι στο μήνυμα που δέχθηκαν οι 200 ωφελούμενοι, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης επικαλούνταν τους ανεπαρκείς πόρους για τη συνέχιση του προγράμματος, οι πόροι ήταν εξασφαλισμένοι από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Μετανάστευσης και Ασύλου.

Συγκεκριμένα, περνούσαν μέσα από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) – το ταμείο του υπουργείου Μετανάστευσης που έχει στο μεταξύ μετονομαστεί σε Ταμείο Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων, φέρει το μότο «Ασφάλεια για Όλους» και το περασμένο καλοκαίρι κυκλοφόρησε ένα προκλητικό σποτάκι που δέχθηκε μεγάλη κριτική για τον ξενοφοβικό και προπαγανδιστικό του χαρακτήρα.

Όπως σχολιάζει στο in ο διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, Λευτέρης Παπαγιαννάκης, το κλείσιμο του HELIOS Junior που έδινε στα ασυνόδευτα ανήλικα μια ευκαιρία προσαρμογής στην ενήλικη ζωή εντάσσεται στο ίδιο πλαίσιο με την «σκληρή αλλά δίκαιη πολιτική» που υποστήριξε η κυβέρνηση από την πρώτη μέρα στο ζήτημα της μετανάστευσης.

«Αυτή η γραμμή εκφράστηκε μέσω μιας πολιτικής αποτροπής», λέει ο κ. Παπαγιαννάκης. «Επαναπροωθήσεις, de facto κράτηση, ποινικοποίηση της παράνομης παραμονής, περιορισμός παροχής υπηρεσιών, κλείσιμο δομών για ασυνόδευτα δήθεν λόγω κόστους κτλ.»

Εκτιμάται ότι από τα 2.000 παιδιά που είχε σχεδιαστεί να περάσουν από το πρόγραμμα, τελικά υποστήριξη δέχθηκαν μόλις λίγα περισσότερα από 400. Μεταξύ αυτών είναι και τα 200 που τώρα υφίστανται την πρόωρη έξωση και παύση της υποστήριξης, κάποια εκ των οποίων ξεκίνησαν να ωφελούνται από το πρόγραμμα μόλις πριν δύο μήνες.

Η συνέλευση Solidarity With Migrants που ανέδειξε με ανακοινώσεις της στα μέσα Οκτωβρίου τη φήμη για τον επικείμενο ξαφνικό θάνατο του προγράμματος και τα μηνύματα που έλαβαν οι περίπου 200 τωρινοί ωφελούμενοι, αποδίδει την απόφαση σε συνομιλίες μεταξύ του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.

Σε κάθε περίπτωση, ανοιχτό παραμένει το ερώτημα γιατί ένα πρόγραμμα με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, που υπάγεται στη διαχείριση ενός ζητήματος που διαφημίσε ως σημαντικό προ ετών ο ίδιος ο πρωθυπουργός και το οποίο είχε χρονικό περιθώριο να συνεχίσει, επιλέγει να λήξει πρόωρα και ξαφνικά, ενώ έχει πιάσει μόλις το ⅕ του διακηρυγμένου στόχου του.

Εκτός από τη διάσταση που αφορά το προσφυγικό και μεταναστευτικό, η τωρινή απόφαση για κατάργηση (δια της μη-ανανέωσης της χρηματοδότησης) του HELIOS Junior αποτελεί ακόμα έναν κρίκο στην αλυσίδα των οδυνηρών κυβερνητικών αποτυχιών στον τομέα της παιδικής προστασίας.

Υπενθυμίζεται ότι όπως ανέδειξε το in πρόσφατα, σημαντικές αποτυχίες σημειώθηκαν και στο πρόγραμμα ημιαυτόνομης διαβίωσης για τα παιδιά αντίστοιχων ηλικιών με του HELIOS Junior που διαβιούσαν σε ιδρύματα και νοσοκομεία, όπως και στα υπόλοιπα έργα παιδικής προστασίας που η κυβέρνηση είχε εντάξει στο Ταμείο Ανάκαμψης.

Το in ρώτησε το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου γιατί το πρόγραμμα καταργείται, ενώ έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, και τι θα γίνει με τα παιδιά που δεν έχουν οικογένειες να τα καθοδηγήσουν στην ομαλή ένταξη στην ενηλικότητα.

Αποφεύγοντας να δώσει συγκεκριμένη απάντηση στα ερωτήματα του in, το υπουργείο απέστειλε την ακόλουθη συνοπτική δήλωση:

«Όπως είχε προαναγγείλει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, περιορίζονται όλα τα προγράμματα που αφορούν την επιδότηση στέγασης μεταναστών. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής, ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα Helios Junior, όπως και τα υπόλοιπα προγράμματα στέγασης. Παράλληλα, μειώνονται οι δομές φιλοξενίας και τα διαμερίσματα, με έμφαση στο κέντρο της Αθήνας, όπου συνολικά 30 δομές και διαμερίσματα έχουν ήδη κλείσει ή πρόκειται να κλείσουν έως το τέλος του έτους. Η πολιτική ένταξης στρέφεται πλέον στην απόκτηση εργασιακής εμπειρίας και στην εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, αντί της επιδότησης στέγασης.»

Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης δεν απάντησε στα ερωτήματά μας.

in.gr