Χρειαζόμαστε μέτρα κατά της ακρίβειας, όχι απλώς κατά της «αισχροκέρδειας»

Με δεδομένο ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν προκαλεί ήδη κύματα ανατιμήσεων παγκοσμίως, ο φόβος για ένα νέο κύμα ακρίβειας είναι πραγματικός. Ιδίως όταν στην Ελλάδα είχαμε σημαντική αύξηση του κόστους ζωής και πριν τον πόλεμο.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τα πρώτα μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Τα μέτρα αυτά επικεντρώνουν στον κίνδυνο αισχροκέρδειας. Δηλαδή, τον κίνδυνο οι πωλητές των προϊόντων να εκμεταλλευτούν τη γενική αύξηση του κόστους και των τιμών ώστε να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τα περιθώρια κέρδους τους.

Δηλαδή εκεί που το κόστος αυξάνεται 10%, η συνολική αύξηση να καταλήγει 15% ή 20% γιατί εκμεταλλεύονται την ευκαιρία για να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τα κέρδη τους.

Τα μέτρα της κυβέρνηση επομένως στοχεύουν σε αυτή την αιτία αύξησης των τιμών, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους σε συγκεκριμένα προϊόντα.

Σημαίνει αυτό ότι δεν θα ακριβύνουν τα καύσιμα στην αντλία και τα προϊόντα στο ράφι του σουπερμάρκετ; Όχι, σημαίνει ότι θα ακριβύνουν αλλά όχι «υπέρμετρα» καθώς δεν θα επιτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Και εδώ είναι που αρχίζουν να φαίνονται τα προβλήματα με την κυβερνητική απόφαση που επί της ουσίας δείχνει και την πραγματική πρόθεση. Ή, για να το πω πιο επιεικώς, οι περιορισμένες δυνατότητες της.

Γιατί τα κυβερνητικά μέτρα δεν θα αποτρέψουν την αύξηση γενικά των τιμών. Θα την περιορίσουν και θα αποτρέψουν την υπέρμετρη αύξηση. Όμως, αύξηση θα υπάρξει. Και αυτή μπορεί να είναι σημαντική εάν υπάρξουν μεγάλες ανατιμήσεις στα καύσιμα και άλλες πρώτες ύλες.

Η κυβέρνηση ουσιαστικά λέει: «δεν μπορώ να κάνω κάτι παραπάνω. Δεν μπορώ να ζητήσω από τη βιομηχανία και το εμπόριο να μην έχουν κέρδη, ούτε να ‘απορροφήσουν’ τις αυξήσεις σε βάρος τους, δηλαδή ως καθαρή αύξηση του κόστους».

Όντως, σε μια οικονομία της αγοράς δεν μπορείς να ζητάς από τις επιχειρήσεις απλώς να «απορροφήσουν» μια σημαντική αύξηση του κόστους, από ένα σημείο και μετά – παρότι, μεταξύ μας, κάποιοι κλάδοι που είχαν πολύ υψηλή κερδοφορία τα προηγούμενα χρόνια έχουν μεγάλα περιθώρια ευελιξίας προς τα κάτω ως προς την τιμολόγηση.

Όμως, μπορείς να κάνεις άλλα πράγματα για να συγκρατήσεις τις τιμές. Μπορείς να δεις εάν υπάρχουν περιθώρια να βελτιώσεις τον ανταγωνισμό και την αποφυγή μονοπωλιακών καταστάσεων και βεβαίως μπορείς να δεις την κατάσταση με τους κοινωνικά άδικα έμμεσους φόρους. Ιδίως στο θέμα των έμμεσων φόρων έχεις μεγάλα περιθώρια παρέμβασης και μείωσης των τιμών για τους τελικούς καταναλωτές, ιδίως σε μια φάση που η χώρα «τρέχει» με δημοσιονομικά πλεονάσματα.

Και εδώ είναι που αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί σε όλη τη μέχρι τώρα ανοδική πορεία του κόστους ζωής, που έχει ήδη καταφέρει να υπερκαλύψει τις αυξήσεις των ονομαστικών μισθών, η κυβέρνηση έχει αποτύχει. Άλλωστε, αυτός είναι ο λόγος που έχουμε κρίση κόστους ζωής. Δεν έχει συγκρατήσει τιμές και έχει αρνηθεί πεισματικά να παρέμβει στους έμμεσους φόρους και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, επικαλούμενη μάλιστα το καινοφανές επιχείρημα ότι αυτό δεν θα έχει κοινωνικό αποτύπωμα. Για να μην αναφερθώ στην αποτυχία των διαφόρων «καλαθιών» που διαφήμισε αλλά δεν συγκράτησαν τις αυξήσεις στα είδη πρώτης ανάγκης.

Αυτό σημαίνει ότι το πιθανότερο είναι και αυτά τα μέτρα να αποβούν ανεπαρκή. Γιατί δεν χτυπούν στον πυρήνα του προβλήματος της ακρίβειας και γιατί δεν καλύπτουν το σύνολο των προϊόντων που μπορούν να επηρεαστούν. Αλλά και γιατί έρχονται από μια κυβέρνηση που πεισματικά αρνείται να «παρέμβει στην αγορά» ακόμη και όταν οι καταστάσεις το απαιτούν.

Γιατί, δυστυχώς, έχουμε να αντιμετωπίσουμε έκτακτες καταστάσεις. Από αυτές που η απλή εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της αγοράς δεν μπορεί να απαντήσει. Από αυτές που απαιτούν ένα ισχυρό κράτος αποφασισμένο να παρέμβει με κριτήριο το κοινωνικό συμφέρον, και όχι ένα «επιτελικό κράτος» συνηθισμένο απλώς να διευκολύνει συμφέροντα και να ποντάρει στο «καλό οικονομικό κλίμα» και δομικά ανίκανο να έχει σχέδιο για περιστάσεις σαν κι αυτές που ζούμε. Και που απαιτούν πολύ περισσότερα από απλώς κάποια μέτρα «αποφυγής της αισχροκέρδειας».

in.gr