ΕΕ: Καλή η διεύρυνση, αλλά τα νέα μέλη «δεν πρέπει» να έχουν ούτε δικαίωμα ψήφου, ούτε δικαίωμα βέτο

Την ώρα που προχωρούν οι ενταξιακές διαδικασίες στην ΕΕ για μια σειρά από χώρες, πέντε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προτείνουν ένα μέτρο, που κατά τη γνώμη τους θα περιορίσει τους πολιτικούς κινδύνους από τη διεύρυνση. Κινδύνους που προέκυψαν όταν αναδείχθηκε στην εξουσία, στην Ουγγαρία, ο Βίκτορ Όρμπαν, παραδείγματος χάριν.

Γαλλία, Γερμανία και Benelux (Βέλγιο, Ολλανδία και Λουξεμβούργο), σε έγγραφο που κατέθεσαν στις Βρυξέλλες, υποστηρίζουν ότι τα νέα μέλη, έστω προσωρινά, θα πρέπει να υφίστανται περιορισμούς δικαιωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα μπορούν να ψηφίζουν για αποφάσεις σχετικά με τον προϋπολογισμό της ΕΕ, την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.

Η πρόταση –αν εγκριθεί- έρχεται να προσθέσει ουσιαστικά νέους όρους στην εισδοχή νέων μελών στην ΕΕ. Και ήδη, τα πρότυπα είναι αυστηρά, καθώς οι υποψήφιες χώρες πρέπει να πληρούν μια σειρά από κριτήρια για να γίνουν δεκτές. Επίσης, πριν από τη σύνταξη της συμφωνίας ένταξης, ελέγχονται ανά τακτά διαστήματα αν εκπλήρωσαν τους όρους των κεφαλαίων ένταξης.

«Προσωρινό μέτρο»

Σύμφωνα με το έγγραφο που είδαν τα Euractiv και Euronews, η πρόταση είναι διατυπωμένη ως «προσωρινό» και «μεταβατικό» μέτρο. Ωστόσο, αν υιοθετηθεί, η απαγόρευση της ψήφου θα μπορούσε να επηρεάσει το Μαυροβούνιο και την Αλβανία, που προπορεύονται στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Επίσης, τις Ουκρανία και Μολδαβία, που ελπίζουν σε ένταξη στην ΕΕ.

Σημαίες χωρών-μελών της ΕΕ

Το έγγραφο προτείνει επίσης μια ανανεωμένη, πιο μακροπρόθεσμη «ρήτρα διασφάλισης». Αυτή θα επιτρέπει στην ΕΕ να λαμβάνει προστατευτικά μέτρα, εάν τα νέα μέλη υποχωρήσουν όσον αφορά τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου ή την ελευθερία του Τύπου.

Ακόμη μία αναφορά, αν και συγκαλυμμένη, προφανώς έχει ως παράδειγμα την Ουγγαρία και την άρνηση του πρώην πρωθυπουργού, Όρμπαν, να υποστηρίξει το δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία. Το έγγραφο προτείνει την εισαγωγή διασφαλίσεων κατά «συμπεριφοράς που αντίκειται στην αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας».

Το πρόβλημα Όρμπαν

Ο Βίκτορ Όρμπαν θεωρήθηκε στην ΕΕ πολύ κακή εμπειρία. Επανειλημμένα αντιτάχθηκε σε πολιτικές της ΕΕ με απανωτά βέτο –και όχι μόνο για το δάνειο στην Ουκρανία. Επίσης, η πολιτική που ακολούθησε, για να ελέγξει τη δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ, προκάλεσαν σημαντικές συγκρούσεις για θέματα δημοκρατίας.

Οι «μεταρρυθμίσεις» του Βίκτορ Όρμπαν οδήγησαν σε πολυάριθμες αγωγές ενώ η ΕΕ πάγωσε δισεκατομμύρια σε κονδύλια για τη Βουδαπέστη.

Το έγγραφο επιμένει στην ανάγκη της «ειλικρινούς συνεργασίας» εντός της ΕΕ. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας έχει κατηγορηθεί ότι την παραβίασε πολλές φορές. Ειδικά στην περίπτωση του δανείου για την Ουκρανία, κατηγορήθηκε επιπλέον για «απιστία» και «εκβιασμό».

«Βασιζόμενοι στα διδάγματα που αντλήθηκαν από προηγούμενους γύρους διεύρυνσης, χρειαζόμαστε μια νέα προοπτική για τις συνθήκες προσχώρησης. Μια αντιγραφή-επικόλληση προηγούμενων συνθηκών προσχώρησης δεν θα είναι αρκετή», λένε οι πέντε χώρες. «Όλες οι επιλογές θα πρέπει να βρίσκονται στο τραπέζι».

Το κράτος δικαίου, επίσης, είναι κεντρικό στοιχείο στο έγγραφο είναι το κράτος δικαίου. Πέρα από την Ουγγαρία, αντίστοιχα προβλήματα αντιμετώπισαν και η Πολωνία και η Σλοβακία.

Στρατηγικό εργαλείο

Η κίνηση έχει πολλαπλούς στόχους. Μιλώντας στο Euractiv, ο υπουργός Εξωτερικών της Ολλανδίας, Τομ Μπέρεντσεν, είπε:

«Η διεύρυνση είναι ένα στρατηγικό εργαλείο, αλλά μόνο εάν κάνει την ΕΕ ισχυρότερη, όχι ασθενέστερη. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι έχει έρθει η ώρα για σοβαρές συζητήσεις σχετικά με το πώς πρέπει να μοιάζει μια διευρυμένη Ένωση. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στην ίδια τη διεύρυνση να υπονομεύσει την ικανότητα δράσης της ΕΕ».

Από τη δική του πλευρά, ο Στίβεν Μπλόκμανς, ειδικός σε θέματα διεύρυνσης στο Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής, χαρακτήρισε «εντυπωσιακή νέα ιδέα» να καταστεί νομικά δεσμευτική μια ρήτρα μη υποχώρησης. Δηλαδή, οποιαδήποτε οπισθοδρόμηση στις «αξίες της ΕΕ» ή στα δημοκρατικά πρότυπα θα μπορούσε να οδηγήσει σε νομικές ενέργειες από τις Βρυξέλλες.

Κατά τον Μπλόκμανς, το Benelux εκμεταλλεύεται την ευκαιρία της συμφωνίας προσχώρησης του Μαυροβουνίου για να προτείνει τις αλλαγές. Και λέει ότι αυτό δεν αποτελεί έκπληξη, «δεδομένων των παραπόνων για σοβαρή οπισθοδρόμηση σε αυτές τις αρχές στις περιπτώσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, και του δυσλειτουργικού “μηχανισμού συνεργασίας και επαλήθευσης” μετά την ένταξη για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία».

Η ΕΕ βρίσκεται στα αρχικά στάδια της σύνταξης της συνθήκης προσχώρησης του Μαυροβουνίου, που είναι πρώτο στη λίστα αναμονής. Επίσης, εκτός από τις Αλβανία, Ουκρανία και Μολδαβία, ενταξιακό διάλογο έχουν ξεκινήσει η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία.

Και η ΚΑΠ

Βέβαια, πέρα από θέματα όπως η άμυνα, η εξωτερική πολιτική και ο προϋπολογισμός, υπάρχουν και πιο στενά συμφέροντα. Οι πέντε χώρες, χωρίς να κάνουν ρητή αναφορά σε συγκεκριμένες χώρες, θέτουν όρους και για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την Πολιτική Συνοχής. Δηλαδή, πολιτικές που δίνουν πόρους στον αγροτικό τομέα και στις πιο αδύναμες περιφέρειες της ΕΕ.

Δεν είναι κρυφό ότι πολλές χώρες ανησυχούν για τα φθηνά και άφθονα αγροτικά προϊόντα από την Ουκρανία.

Το έγγραφο προτείνει επίσης «ενισχυμένες» μεταβατικές περιόδους για την ΚΑΠ. Ενώ σε άλλο σημείο αναφέρεται ότι η ΕΕ πρέπει να εξετάσει και άλλες πιθανές διαταραχές. Όπως αυτές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στην αγορά εργασίας, το βιοτικό επίπεδο και η στέγαση.

in.gr