Είναι νόμιμη η σύλληψη του Μαδούρο από τις ΗΠΑ; Τι λένε αμερικανικό και διεθνές δίκαιο

Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ και η μεταφορά του σε αμερικανικό έδαφος για να δικαστεί με κατηγορίες που αφορούν τρομοκρατία, ναρκωτικά και όπλα έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση γύρω από τη νομιμότητα της επιχείρησης, τόσο με βάση το αμερικανικό όσο και το διεθνές δίκαιο.

Σε εθνικό επίπεδο, μόνο το Κογκρέσο έχει την αρμοδιότητα να κηρύξει πόλεμο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο παραδέχθηκε ότι το Κογκρέσο δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για την επιχείρηση. Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων και, διαχρονικά, κυβερνήσεις και των δύο κομμάτων έχουν δικαιολογήσει περιορισμένες στρατιωτικές ενέργειες όταν αυτές κρίνονται απαραίτητες για το εθνικό συμφέρον.

Στο επίπεδο του διεθνούς δικαίου, η χρήση βίας απαγορεύεται στις διεθνείς σχέσεις, εκτός αν υπάρχει έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ή αν συντρέχουν λόγοι αυτοάμυνας. Νομικοί που μίλησαν στο Reuters επισημαίνουν ότι η διακίνηση ναρκωτικών και η δράση εγκληματικών συμμοριών δεν θεωρούνται συνήθως ένοπλη σύγκρουση που θα δικαιολογούσε στρατιωτική επέμβαση. Όπως ανέφερε ο καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια Μάθιου Γουάξμαν, «μια ποινική δίωξη από μόνη της δεν παρέχει εξουσιοδότηση για χρήση στρατιωτικής ισχύος με στόχο την ανατροπή ξένης κυβέρνησης».

Υπάρχουν πάντως προηγούμενα αμερικανικών συλλήψεων υπόπτων σε ξένες χώρες, συνήθως με τη συναίνεση των τοπικών αρχών. Η πιο κοντινή ιστορικά θεωρείται η σύλληψη του στρατηγού Μανουέλ Νοριέγα στο Παναμάς το 1989, όταν η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι δεν ήταν νόμιμος πρόεδρος και επικαλέστηκε την προστασία Αμερικανών πολιτών.

Όσον αφορά τις πιθανές συνέπειες, ειδικοί εκτιμούν ότι ακόμη και αν η επιχείρηση κριθεί παράνομη, είναι δύσκολο να υπάρξει πρακτική λογοδοσία για τις ΗΠΑ, λόγω της απουσίας αποτελεσματικών μηχανισμών διεθνούς επιβολής. Όπως σχολίασε ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Τζέρεμι Πολ, «είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς κάποιο νομικό όργανο θα μπορούσε να επιβάλει ουσιαστικές κυρώσεις στην αμερικανική κυβέρνηση».