FIR Αθηνών: Περιπλέκεται το μυστήριο – Δεν ήταν μόνο οι ραδιοσυχνότητες το πρόβλημα

Περιπλέκεται το μυστήριο με το σοβαρό πρόβλημα που προκλήθηκε την Κυριακή 4 Ιανουαρίου στις ραδιοεπικοινωνίες μεταξύ των αεροσκαφών και των πύργων ελέγχου στο FIR Αθηνών, με αποτέλεσμα την καθήλωση όλων των πτήσεων για αρκετές ώρες.

Κι αυτό διότι, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του Newsbomb, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο ο διαρκής βόμβος που ακουγόταν στις ραδιοσυχνότητες με τις οποίες επικοινωνούν οι πιλότοι με τους πύργους ελέγχου, που καθιστούσε τη συνομιλία αδύνατη.

Ταυτόχρονα, παρουσιάστηκαν προβλήματα δυσλειτουργίας και σε άλλα τεχνολογικά συστήματα των υποδομών της αεροναυτιλίας, τα οποία μάλιστα δεν συνδέονται μεταξύ τους και είναι διαφορετικής τεχνολογικής φύσης!

Συγκεκριμένα, παράλληλα με τον βόμβο στις συχνότητες, επηρεάστηκαν και οι επικοινωνίες εδάφους-εδάφους, δηλαδή διάφορες τηλεφωνικές γραμμές, όπως και οι γραμμές μεταφοράς δεδομένων (data). Τα συστήματα αυτά άλλα είναι ψηφιακά κι άλλα αναλογικά, κι έτσι όπως προκύπτει η δυσλειτουργία του ενός δεν επηρεάζει άμεσα και το άλλο.

Ωστόσο αυτό που συνέβη ήταν ο συνδυασμός αυτός των προβλημάτων, γεγονός που θα εξεταστεί ενδελεχώς από την αρμόδια επιτροπή που θεσπίστηκε για να ρίξει φως στα αίτια του πρωτοφανούς περιστατικού, με την απάντηση ίσως να είναι πιο περίπλοκη από ότι αναμένεται.

Πάντως, πηγές από την ΥΠΑ ξεκαθαρίζουν ότι το ενδεχόμενο των εξωτερικών παρεμβολών στις συχνότητες έχει απομακρυνθεί, παρά την αρχική εκτίμηση, ωστόσο υπογραμμίζουν ότι όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά κι ότι ελπίζουν σύντομα να καταλήξουν σε απαντήσεις.

Ποια μέτρα λαμβάνει η κυβέρνηση

Την ίδια ώρα, μέτρα λαμβάνει η ελληνική κυβέρνηση μετά το πρωτοφανές μπλακ άουτ. Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ανακοίνωσε τη συγκρότηση μίας πενταμελούς Ειδικής Επιτροπής που θα διερευνήσει σε πρώτο χρόνο τα αίτια που οδήγησαν στο σοβαρό αυτό πρόβλημα και σε δεύτερο χρόνο την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης για τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Στο πλαίσιο αυτό, η πενταμελής επιτροπή που θα διερευνήσει σε βάθος το πρόβλημα που προέκυψε διαμορφώθηκε με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ΥΠΑ, του ΓΕΕΘΑ, του EUROCONTROL αλλά και της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας.

Συγκεκριμένα, στην Επιτροπή συμμετέχουν:

• ο Διοικητής της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας Χρήστος Τσίτουρας
• ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλης Μπλέτσας,
• ο συνταγματάρχης Δημήτριος Ζαμπακόλας, Μηχανικός Επικοινωνιών και επιτελικό στέλεχος του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ),
• ο υποδιευθυντής Εποπτείας Φάσματος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), Νίκος Ηγουμενίδης,
• καθώς και εκπρόσωπος του ευρωπαϊκού οργανισμού EUROCONTROL.

Εισαγγελική έρευνα για το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών

Σημειώνεται ότι για το περιστατικό ο προϊστάμενος της εισαγγελίας της Αθήνας Αριστείδης Κορέας έχει διατάξει τη διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής έρευνας, προς αναζήτηση απαντήσεων.

Κατά την έρευνα που θα διενεργήσει το τμήμα ηλεκτρονικού εγκλήματος, θα διερευνηθεί εάν έχει τελεστεί το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών και από πού προήλθαν οι παρεμβολές σε όλες σχεδόν τις συχνότητες του FIR Αθηνών.

Με φόντο τις ανησυχίες που έχουν προκύψει, το Υπουργείο Μεταφορών τονίζει πως βρίσκεται σε εξέλιξη σχέδιο επτά σημείων που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εναέριας κυκλοφορίας.

Επτά ερωτήσεις και απαντήσεις για το Σχέδιο Δράσης

Όπως αναφέρεται, το «Σχέδιο Δράσης (Action Plan) για τις Παραβάσεις (infringements) και τη Συμμόρφωση με το Ενωσιακό Δίκαιο στον τομέα της Διαχείρισης Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM)» έχει ξεκινήσει να υλοποιείται από το καλοκαίρι του 2025, με ορίζοντα το 2028.

Τι είναι το Σχέδιο Δράσης για τη Διαχείριση Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM);

Το Σχέδιο Δράσης για τη Συμμόρφωση με το Δίκαιο της ΕΕ στον Τομέα της Διαχείρισης Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM), το οποίο υλοποιείται με πρωτοβουλία του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών κ. Χρίστου Δήμα, αποτελεί μια κρίσιμη στρατηγική και ρυθμιστική παρέμβαση για την Ελλάδα. Απαντά σε επίσημες διαδικασίες παραβάσεων (infringements) και, ταυτόχρονα, λειτουργεί ως οδικός χάρτης για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εναέριας κυκλοφορίας, την αναβάθμιση βασικών υποδομών και την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας.

Ποια είναι η βασική δομή και το χρονοδιάγραμμα του Σχεδίου και ποια η πρόοδος στον πυλώνα του συντονισμού και της παρακολούθησης;

Το Σχέδιο περιλαμβάνει 364 δράσεις, οργανωμένες σε επτά διακριτούς πυλώνες, με συγκεκριμένα ορόσημα και μηχανισμό παρακολούθησης. Προβλέπεται η υποβολή έκθεσης προόδου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάθε έξι εβδομάδες. Επί του παρόντος έχει ήδη υποβληθεί η 5η Έκθεση Προόδου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 31 Δεκεμβρίου.

Η υλοποίηση ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025 και ολοκληρώνεται τον Δεκέμβριο του 2028. Το Σχέδιο σχεδιάστηκε σε συνεννόηση με τη DG MOVE, την EASA και τον EUROCONTROL.

Ποια είναι η πρόοδος στην ανάπτυξη των υπηρεσιών Data Link;

Έχει επιταχυνθεί η υλοποίηση του έργου με παράλληλες εργασίες σε τρεις απομακρυσμένες τοποθεσίες (Μερέντα, Μουστάκος, Ακαρνανικά), καθώς και στην αίθουσα εξοπλισμού του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), όπου οι εργασίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Εργασίες έχουν επίσης ξεκινήσει στη Λήμνο και στο Μάρε.

Σε σχέση με τη Σύμβαση VCS (03/2019), που αφορά στο σύστημα επικοινωνίας και καταγραφής φωνής, έχει κατατεθεί προσφυγή ενώπιον του έβδομου τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά της αρνητικής Πράξης 300/2025 του ΣΤ’ Κλιμακίου. Η απόφαση αναμένεται εντός Ιανουαρίου 2026 και, σε περίπτωση θετικής έκβασης, η υπογραφή της τροποποίησης της Σύμβασης και οι εργασίες θα ξεκινήσουν άμεσα.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η αναβάθμιση του συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας (TopSky ATC One);

Μετά την έγκριση της ΕΑΔΗΣΥ για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού με την THALES LAS France, ενεργοποιήθηκαν οι διαδικασίες επιτάχυνσης της έναρξης του έργου. Τον Ιανουάριο 2026 θα αποσταλεί η επίσημη πρόσκληση για διαπραγμάτευση στην εταιρεία, με στόχο την οριστικοποίηση της προσφοράς και την υποβολή του φακέλου στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Το χρονικό ορόσημο για την υπογραφή της σύμβασης είναι η 31η Μαρτίου 2026. Η πλήρης ενσωμάτωση υλικού και λογισμικού προβλέπεται έως την 1η Νοεμβρίου 2028.

Ποια είναι η κατάσταση στον πυλώνα εφαρμογής Πλοήγησης Βάσει Απόδοσης (PBN);

Έχει ολοκληρωθεί το επικαιροποιημένο PBN Transition Plan, το οποίο εγκρίθηκε από την ΑΠΑ και προβλέπει την ολοκλήρωση του σχεδιασμού, της πιστοποίησης και της δημοσίευσης των «2020 runways» έως το τέλος του 2026. Εργασίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σε κρίσιμα αεροδρόμια. Αναφορικά με τον διεθνή διαγωνισμό για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση διαδικασιών PBN σε 31 αεροδρόμια, με την Απόφαση 2681/2025 του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών (31.12.2025) ακυρώθηκε εν μέρει προγενέστερη απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ και η υπόθεση αναπέμφθηκε στην ΥΠΑ για επανέλεγχο των δικαιολογητικών κατακύρωσης.

Ποια είναι η πρόοδος στην ανάπτυξη ραντάρ Mode S;

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Pallas T1» έχουν ξεκινήσει οι προπαρασκευαστικές μελέτες για τη νέα εγκατάσταση στην Αίγινα, ενώ ενεργοποιούνται μεταβατικές αναβαθμίσεις (Pallas 3G) που επιτρέπουν την αξιοποίηση δεδομένων Mode S και ADS-B. Παράλληλα, προκηρύχθηκε ο Διαγωνισμός 62/2025 για την προμήθεια και εγκατάσταση οκτώ νέων συστημάτων ραντάρ Mode S σε αεροδρόμια και σταθμούς περιοχής, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών την 31η Ιανουαρίου 2026.

Ποια είναι η πρόοδος στον μετασχηματισμό της ΥΠΑ;

Η ΥΠΑ μετατράπηκε σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με τον Ν. 5240/2025 (ΦΕΚ 184/Α/24-10-2025). Με τον ορισμό του Διοικητικού Συμβουλίου (ΥΑ 182209, ΦΕΚ Υ.Ο.Δ.Δ. 1484/12-11-2025) διαθέτει πλέον πλήρη νομική εξουσιοδότηση. Παράλληλα, βρίσκεται στο τελικό στάδιο η πρόσληψη 43 επιστημόνων ATSEP και 28 υπαλλήλων AFISO, ενώ για το 2026 έχει εγκριθεί η πρόσληψη επιπλέον 100 υπαλλήλων μέσω ΑΣΕΠ, συμπεριλαμβανομένων 72 Ελεγκτών Εναερίου Κυκλοφορίας που θα αντληθούν κατευθείαν από τη δεξαμενή που δημιουργήθηκε από τον διαγωνισμό που ολοκληρώθηκε στις 4 Απριλίου 2025, επιλύοντας ένα χρόνιο ζήτημα στελέχωσης του εν λόγω κλάδου.

Χρίστος Δήμας: Θα πέσουν κεφάλια

Ο υπουργός Χρίστος Δήμας από την πλευρά του έκανε λόγο για ένα πολύ σοβαρό περιστατικό που επηρέασε τις μεταφορές. Υπενθυμίζεται πως υπήρξαν καθυστερήσεις, ακυρώσεις πτήσεων και αναδρομολογήσεις αεροσκαφών. Ο υπουργός μιλώντας στην ΕΡΤ είπε πως «Δεν υπήρξε κανένας κίνδυνος στην ασφάλεια των μετακινήσεων» και πρόσθεσε πως «Βγήκε ΝΟΤΑΜ κατευθείαν».

«Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας και με τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας υπήρχε ένας έντονος θόρυβος ο οποίος καθιστούσε αδύνατη την επικοινωνία μεταξύ των πιλότων και των ελεγκτών», είπε ο Χρίστος Δήμας.

Συμπλήρωσε πως «η ΥΠΑ σε συνεργασία και με τον ΟΤΕ και με την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών ξεκίνησε κατευθείαν να ελέγχει όλες τις υποδομές και με επιτόπιους ελέγχους αλλά και με το ειδικά διαμορφωμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ, ώστε να δει τι είδους παρεμβολές υπήρχαν και από ό,τι φαίνεται, αυτές δεν προκύπτουν από τις υποδομές της ΥΠΑ». Παράλληλα, ανέφερε ότι «δεν φαίνεται να είναι κυβερνοεπίθεση», ενώ υπογράμμισε ότι «δεν έχει διασαφηνιστεί η ακριβής αιτία».

Αμέσως μετά, ο Χρίστος Δήμας είπε ότι «Έχω διατάξει ΕΔΕ, ώστε να δούμε ποιος είναι ο υπεύθυνος και φυσικά να μην επαναληφθεί κάτι τέτοιο στο μέλλον».

Ερωτηθείς αν πρόκειται να «πέσουν κεφάλια», ο Χρίστος Δήμας απάντησε: «Σαφέστατα. Η ΕΔΕ διεξάγεται για να δούμε ποιος έχει την υπευθυνότητα. Το πρόβλημα ήταν στο σύνολο των συχνοτήτων, συμπεριλαμβανομένων και των εφεδρικών. Σε όλα υπήρχε αυτός ο θόρυβος».

Σωτήρης Σκουλούδης

newsbomb.gr