Fuel pass 2026 αντί για μείωση ΕΦΚ: Τι επιτρέπει πραγματικά η Ευρώπη και πού βρίσκεται η Ελλάδα

Με ένα πακέτο παρεμβάσεων ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου 2026 επιχειρεί η κυβέρνηση να περιορίσει τις επιπτώσεις από την εκτίναξη των τιμών καυσίμων που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή, επιλέγοντας επιδοτήσεις και στοχευμένες ενισχύσεις αντί για οριζόντια μείωση φόρων στα καύσιμα. Το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι τα μέτρα αυτά, και ειδικά το fuel pass, θα ωφελήσουν περισσότερο τα χαμηλότερα εισοδήματα σε σχέση με μια γενικευμένη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης ή του ΦΠΑ, καθώς η στήριξη κατευθύνεται κυρίως σε νοικοκυριά και επαγγελματίες που επηρεάζονται περισσότερο από την αύξηση του ενεργειακού κόστους.

Την ίδια ώρα, ωστόσο, έχει ανοίξει εκ νέου η συζήτηση για το αν η Ελλάδα θα μπορούσε να προχωρήσει σε μεγαλύτερη μείωση των φόρων στα καύσιμα, καθώς από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλές θέσεις ως προς τον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε βενζίνη και diesel σε σύγκριση με άλλα κράτη-μέλη.

Χθες, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης επιχείρησε να δείξει ότι οι επιδοτήσεις καυσίμων έχουν μεγαλύτερο όφελος από μια μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Όπως ανέφερε, στο diesel ο ειδικός φόρος είναι περίπου 41 λεπτά ανά λίτρο και θα μπορούσε να μειωθεί έως τα 33 λεπτά με βάση την ευρωπαϊκή οδηγία, δηλαδή κατά περίπου 8 λεπτά, ενώ τα μέτρα της κυβέρνησης αντιστοιχούν σε όφελος περίπου 20 λεπτών ανά λίτρο. Αντίστοιχα, για τη βενζίνη σημείωσε ότι ο ειδικός φόρος βρίσκεται περίπου στα 70 λεπτά ανά λίτρο και θα μπορούσε να μειωθεί έως τα 35,9 λεπτά, ενώ η επιδότηση που δίνεται φτάνει τα 36 λεπτά και σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στα νησιά, τα 43 λεπτά, υποστηρίζοντας ότι το όφελος είναι μεγαλύτερο από μια μείωση φόρου.

Ωστόσο, από το τελευταίο bulletin της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα προκύπτει ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη από αυτή που παρουσιάστηκε. Στον πίνακα της Κομισιόν καταγράφονται οι ειδικοί φόροι ανά χώρα και φαίνεται ότι για την Ελλάδα ο ειδικός φόρος είναι περίπου 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για τη βενζίνη και 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για το diesel, δηλαδή περίπου 70 και 41 λεπτά ανά λίτρο αντίστοιχα.

Το πρώτο βασικό ζήτημα αφορά τον ισχυρισμό ότι η Ευρωπαϊκή Οδηγία επιτρέπει μείωση του φόρου μόνο μέχρι περίπου τα 35,9 λεπτά στη βενζίνη και τα 33 λεπτά στο diesel, παρουσιάζοντάς τα ως ουσιαστικά απαραβίαστα κατώτατα όρια. Από τα ίδια στοιχεία της Κομισιόν προκύπτει όμως ότι στην πράξη υπάρχουν κράτη-μέλη με χαμηλότερους φόρους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πορτογαλία, όπου ο ειδικός φόρος στο diesel εμφανίζεται περίπου στα 31,16 λεπτά ανά λίτρο, κάτω από τα 33 λεπτά που παρουσιάστηκαν ως κατώτατο όριο. Αυτό δείχνει ότι το πνεύμα της κυβέρνησης «μέχρι εκεί μας αφήνει η Οδηγία» δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματική εικόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου υπάρχουν παρεκκλίσεις, μεταβατικά καθεστώτα ή διαφορετικές εφαρμογές της νομοθεσίας.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά στη σύγκριση που έγινε μεταξύ επιδότησης καυσίμων και μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης, καθώς πρόκειται για δύο διαφορετικά οικονομικά μεγέθη. Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης είναι μόνιμος φόρος που ενσωματώνεται στη φορολογική δομή της τιμής του καυσίμου, ενώ η επιδότηση είναι προσωρινό δημοσιονομικό μέτρο που καλύπτει μέρος της τιμής από τον κρατικό προϋπολογισμό χωρίς να αλλάζει τη φορολογία. Συνεπώς, η σύγκριση ότι «δίνουμε 20 λεπτά άρα κάνουμε περισσότερα από μια μείωση 8 λεπτών στον φόρο» δεν αφορά ίδια οικονομικά μεγέθη, αλλά διαφορετικά εργαλεία οικονομικής πολιτικής.

Το τρίτο στοιχείο που προκύπτει από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με υψηλότερο ειδικό φόρο κατανάλωσης τόσο στη βενζίνη όσο και στο diesel. Στη βενζίνη, χώρες όπως η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Σλοβενία και η Κροατία έχουν χαμηλότερο ειδικό φόρο, ενώ στο diesel η Ελλάδα βρίσκεται επίσης πάνω από χώρες όπως η Πορτογαλία, η Σλοβενία, η Σλοβακία, η Εσθονία και η Ισπανία.