Γιατί απομακρύνονται για το ΠΑΣΟΚ το τρένο των επόμενων εκλογών και η δεύτερη θέση

Προλαβαίνει το ΠΑΣΟΚ να «κουνήσει τον δείκτη» μέχρι τις εκλογές; Τι πρέπει να κάνουν στη Χαριλάου Τρικούπη για να καταφέρουν όλα όσα δεν κατάφεραν τους προηγούμενους μήνες; Αυτές οι δύο δημοσιογραφικές ερωτήσεις τίθενται συνεχώς στα στελέχη του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, και μάλιστα με αυξανόμενη ένταση αφότου η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα εμφανίστηκε και αμέσως κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις περιορίζοντας το ΠΑΣΟΚ στην τρίτη.

Οι απαντήσεις είναι στερεότυπες: «Βεβαίως προλαβαίνουμε». «Πρέπει να επικοινωνήσουμε καλύτερα το πρόγραμμά μας, για να εκμεταλλευτούμε την υποχώρηση που φυσιολογικά θα εμφανίσει η ΕΛ.Α.Σ.». Στερεότυπες, αλλά πόσο ρεαλιστικές; Ακολουθούν μερικές βάσιμες ενστάσεις:

● Το ΠΑΣΟΚ έχει εμφανίσει το πρόγραμμά του από την προηγούμενη ΔΕΘ, αλλά αυτό δεν το βοήθησε να σπάσει το – ομολογουμένως χαμηλό – δημοσκοπικό ταβάνι του 15%, παρότι το παρουσίασε και συνολικά και τμηματικά και αναλυτικά.

● Το σημερινό δημοσκοπικό του ποσοστό (9,5% στην πρόθεση ψήφου και 11% μετά την κατανομή των αναποφάσιστων σύμφωνα με τη Marc Ιουλίου) κινείται ελαφρώς κάτω από το 11,84% του Ιουνίου 2023, παρότι το περιθώριο των τριών ετών ήταν πολύ μεγάλο και οι πολιτικές ευκαιρίες (βαθιά κρίση και απαξίωση του ΣΥΡΙΖΑ, μεγάλες απώλειες για τη Ν.Δ. στις ευρωεκλογές και χαμηλές δημοσκοπικές πτήσεις έκτοτε) περισσότερες απ’ όσες θα μπορούσαν να ονειρευτούν στη Χαριλάου Τρικούπη.

● Στον δρόμο προς τις εκλογές η ΕΛ.Α.Σ., η οποία ξεκίνησε με μια φτενή έως ανύπαρκτη προγραμματική βάση, μάλλον θα την εμπλουτίζει, επομένως το κενό με το ΠΑΣΟΚ θα καλύπτεται αντί να μεγαλώνει.

Με άλλα λόγια, η ηγεσία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι μάλλον υποχρεωμένη να ρίξει μια περισσότερο ενδελεχή ματιά στα αίτια της κακοδαιμονίας του κόμματος αντί να διαχέει μια αισιοδοξία που απ’ όλους τριγύρω κρίνεται επιεικώς αστήρικτη.

Ερωτήματα προς απάντηση

Είναι ζήτημα για διερεύνηση, παραδείγματος χάριν, η αδυναμία του να πλησιάσει και να εκφράσει τα υπαλληλικά στρώματα, αλά και εκείνα που μπορούν να χαρακτηριστούν διανοούμενα ή κινούνται στους χώρους των πάλαι ποτέ ευγενών επαγγελμάτων, τα οποία εξέφραζαν κατά κύριο λόγο ο ΣΥΡΙΖΑ μετά τη χρεοκοπία – τώρα ο Τσίπρας – και, σε σημαντικό βαθμό, άλλα κόμματα και σχήματα της Αριστεράς.

Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις αυτό δεν παρατηρείται μόνο στα χρόνια μετά τη χρεοκοπία, αλλά συνέβαινε ακόμη και στην εποχή της παντοδυναμίας του ΠΑΣΟΚ και αποτυπωνόταν στις εκλογές των συνδικαλιστικών σωματείων.

Ένα άλλο θέμα άξιο έρευνας είναι το γιατί δεν μπορεί πια να αξιοποιεί – ή ακόμη και να παράγει – στελέχη από το παραδοσιακό φυτώριο της Αυτοδιοίκησης ή εκείνο του συνδικαλισμού. Και δεν συζητάμε καν για τις ευρείες εκείνες ομάδες του πληθυσμού που στηρίζουν την επιβίωσή τους στην ύπαρξη του μεταναστευτικού και στην παροχή υπηρεσιών που σχετίζονται με την υποδοχή, διαχείριση και εξυπηρέτηση της παράνομης κυρίως μετανάστευσης.

Γιατί άραγε το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να έχει πρόσβαση στις τοπικές κοινωνίες της περιφέρειας, αλλά αδυνατεί να προσεγγίσει εκείνες στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου κάποιες συγκυρίες του έδωσαν την ευκαιρία να εκλέξει δημάρχους (Αθήνα, Θεσσαλονίκη), αλλά οι εκλογικές και δημοσκοπικές του επιδόσεις είναι οι χειρότερες συγκριτικά με όλη την υπόλοιπη χώρα; Είναι μόνο τα αποτελέσματα, η φυσιογνωμία και η κοινωνική απήχηση των δημάρχων ή το πρόβλημα είναι βαθύτερο; Ρητορικό και μόνον το ερώτημα.

Δομικοί λόγοι αποτυχίας

Με βάση όλα τα παραπάνω, το ερώτημα εάν το ΠΑΣΟΚ είναι σε θέση να προλάβει το τρένο των επόμενων εκλογών και να κερδίσει τη δεύτερη θέση δεν μπορεί να έχει, επί της αρχής τουλάχιστον, θετική απάντηση. Και οι λόγοι δεν είναι μόνο αυτοί που προαναφέρθηκαν. Θα μπορούσε κάποιος να προσθέσει δύο ακόμη, οι οποίοι μπορούν να χαρακτηριστούν δομικοί:

1. Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι πλέον ελκυστικό, αφού έχει φορτωθεί το μεγαλύτερο βάρος της ευθύνης για τη χρεοκοπία του 2010. Ακόμη και το χιουμοριστικό «κύμα» με τον εύγλωττο τίτλο «ΠΑΣΟΚ ωραία χρόνια» λειτουργεί εναντίον του, καθώς αναπαράγει ακριβώς αυτήν την αντίληψη. Η μαζική φυγή του 2010 – 2015 δεν ήταν παροδικό φαινόμενο και βλέπουμε ότι συνεχίζεται, με συνέπεια οι αμφίπλευρες διαρροές να αντισταθμίζουν και ίσως να ξεπερνούν τις αμφίπλευρες εισόδους στελεχών και ψηφοφόρων.

2. Η επίκληση του πολιτικού προγράμματος δεν έχει σε καμιά περίπτωση το αποτέλεσμα που προσδοκούν στη Χαριλάου Τρικούπη, εκτός των άλλων, και διότι η εμπιστοσύνη των πολιτών στα κόμματα βρίσκεται στο ναδίρ σύμφωνα με όλες τις σχετικές έρευνες. Αυτό σημαίνει πως το ΠΑΣΟΚ πρέπει να ψάξει πολύ περισσότερο για να βρει τρόπους προσέγγισης των κρίσιμων για την προοπτική του πολιτικών ομάδων, αφού οι κλασικοί τρόποι δεν επαρκούν.

Αυτό που μάλλον απαιτείται είναι η προβολή ενός συνολικότερου οράματος και όχι διάφορα μέτρα σε επιμέρους τομείς πολιτικής, στα οποία πολλά κόμματα ενδέχεται να συμφωνούν. Σίγουρα πάντως ο διαθέσιμος καιρός δεν είναι πολύς και στο ΠΑΣΟΚ, αν δεν καταφέρουν να είναι δεύτεροι, πολλά δεινά τους περιμένουν. Επ’ αυτών όμως θα τα πούμε αναλυτικά προσεχώς…

topontiki.gr