Γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης δείχνει μόνο το ΠΑΣΟΚ ως πιθανό συνομιλητή για κυβέρνηση συνεργασίας

Η επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη να αφήσει στη συζήτηση για τις μετεκλογικές συνεργασίες ουσιαστικά μόνο το ΠΑΣΟΚ έχει διπλή πολιτική στόχευση. Αφορά τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης, εφόσον δεν επιτευχθεί αυτοδυναμία, αλλά κυρίως την προσπάθεια διεύρυνσης της εκλογικής επιρροής της Νέας Δημοκρατίας προς το Κέντρο και την Κεντροαριστερά.

Το μήνυμα απευθύνεται στον Νίκο Ανδρουλάκη, όμως ο βασικός αποδέκτης του βρίσκεται στην κοινωνική και εκλογική βάση του.

Στη συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη, ο πρωθυπουργός απέφυγε να καταθέσει επίσημη πρόταση συγκυβέρνησης. Υπερασπίστηκε την αυτοδυναμία, αλλά υποστήριξε ότι η απουσία προοπτικής συνεργασίας δεν οφείλεται στη ΝΔ, παραπέμποντας στα κόμματα που την έχουν αποκλείσει ακόμη και με συνεδριακές αποφάσεις. Η αναφορά φωτογράφιζε ευθέως το ΠΑΣΟΚ. Αντιθέτως, για τον Αντώνη Σαμαρά έκλεισε το ενδεχόμενο συνεννόησης, επικαλούμενος τις διαφωνίες στην εξωτερική και αμυντική πολιτική.

Αυτή η διαφοροποίηση επιτρέπει μια σαφή πολιτική ανάγνωση: Ο κ. Μητσοτάκης θέλει να εμφανίζεται ως εγγυητής μιας προβλέψιμης, ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, με πολιτικό ορίζοντα που περιλαμβάνει τη μετριοπαθή Κεντροαριστερά. Η ονομαστική αντιπαράθεση με τον Ανδρουλάκη δεν αναιρεί αυτή την επιδίωξη. Αντιθέτως, υπηρετεί την προσπάθεια να διαχωριστούν οι επιλογές της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ από τις προσδοκίες ψηφοφόρων που ζητούν συνεννόηση, αποτελεσματικότητα και αποφυγή παρατεταμένης πολιτικής αβεβαιότητας.

Πρόκειται για ένα κοινό που δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με τη ΝΔ. Μπορεί να διαφωνεί με κυβερνητικούς χειρισμούς, να έχει ισχυρές ενστάσεις για τους θεσμούς ή να πιέζεται από την ακρίβεια. Ταυτόχρονα, όμως, δεν επιθυμεί αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις και κυβερνητικά σχήματα χωρίς στοιχειώδη προγραμματική συνοχή. Σε αυτούς τους πολίτες ο πρωθυπουργός επιχειρεί να παρουσιάσει την ψήφο προς τη ΝΔ ως επιλογή ασφάλειας, χωρίς να απαιτεί πλήρη ιδεολογική ταύτιση.

Οι απώλειες προς τα δεξιά και η στροφή στο Κέντρο

Το άνοιγμα αυτό συνδέεται με τις απώλειες στα δεξιά της κυβερνητικής παράταξης. Η Νέα Δημοκρατία έχει ξεκινήσει μία ισχυρή προσπάθεια επαναπροσέγγισης δεξιών ψηφοφόρων που αυτή τη στιγμή βρίσκονται στη γκρίζα ζώνη των αναποφάσιστων ή έχουν μετακινηθεί σε επιλογές δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας. Γαλάζια στελέχη κατανοούν, μετά και την περιοδεία στη βόρεια Ελλάδα την τελευταία εβδομάδα, ότι η επιστροφή όσων απομακρύνθηκαν για βαθύτερους ιδεολογικούς λόγους θεωρείται δυσκολότερη. Δεν έχουν όλες οι διαρροές την ίδια αιτία ούτε αντιμετωπίζονται με την ίδια πολιτική συνταγή.

Όσοι έχουν αποφασίσει, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, να στηρίξουν κόμματα δεξιότερα της ΝΔ ή περιμένουν έναν πιθανό σχηματισμό του κόμματος του Αντώνη Σαμαρά δύσκολα μετακινούνται μόνο με οικονομικές παροχές. Για ένα μέρος τους, η απόσταση αφορά την ίδια την πολιτική φυσιογνωμία της σημερινής ΝΔ. Η αντιστάθμιση αυτών των απωλειών με ψήφους από το Κέντρο αποτελεί, συνεπώς, εύλογη στρατηγική επιδίωξη. Δεν συνιστά, ωστόσο, δεδομένη αριθμητική αντικατάσταση. Οι διαθέσιμοι ψηφοφόροι δεν μεταφέρονται αυτόματα από τη μία δεξαμενή στην άλλη.

Υπό αυτό το πρίσμα, η μη αναφορά σε επιλογές συγκυβέρνησης με δεξιό πρόσημο λειτουργεί και ως διαβεβαίωση προς το μετριοπαθές ακροατήριο. Άλλωστε, σχεδόν όλα τα κυβερνητικά στελέχη δηλώνουν ότι δεν υπάρχει δυνατότητα συγκυβέρνησης με κόμματα που βρίσκονται στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας. Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ διατηρείται ως δυνητικός συνομιλητής, ακόμη και όταν δέχεται σφοδρές επιθέσεις.

Για τον Νίκο Ανδρουλάκη δημιουργείται έτσι μια δύσκολη εξίσωση. Εάν συζητήσει πρόωρα το ενδεχόμενο συνεργασίας, κινδυνεύει να αποδυναμώσει την προσπάθεια να παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ ως αυτοτελή κυβερνητική εναλλακτική. Εάν επιμένει στον απόλυτο αποκλεισμό, προσφέρει στον πρωθυπουργό την ευκαιρία να του καταλογίζει ευθύνη για ενδεχόμενο αδιέξοδο. Η πίεση γίνεται εντονότερη, καθώς το ΠΑΣΟΚ ανταγωνίζεται και τον Αλέξη Τσίπρα για την εκπροσώπηση του προοδευτικού χώρου.

Η πίεση προς το ΠΑΣΟΚ και τα όρια της στρατηγικής

Η ταυτόχρονη πίεση και διατήρηση μιας χαραμάδας συνεννόησης προσφέρει στη ΝΔ δύο δυνητικά οφέλη: είτε να προσελκύσει απευθείας μετριοπαθείς ψηφοφόρους είτε να ενισχύσει την απαίτηση προς την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ να επανεξετάσει τη στάση της μετά τις εκλογές. Πρόκειται για πολιτικό υπολογισμό, του οποίου η επιτυχία θα εξαρτηθεί από τους πραγματικούς συσχετισμούς και την αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη.

Υπάρχει, πάντως, ένα πραγματικό όριο στην πρωθυπουργική τακτική. Για τους κεντρώους και κεντροαριστερούς ψηφοφόρους, η σταθερότητα περιλαμβάνει την ποιότητα των θεσμών, τη λογοδοσία και την αξιοπιστία του κράτους. Η επίκλησή της δεν αρκεί για να παραμερίσει τη δυσαρέσκεια ούτε μετατρέπει αυτομάτως το ΠΑΣΟΚ σε διαθέσιμο εταίρο. Μια κυβερνητική συνεργασία θα απαιτούσε πολιτική συμφωνία, προγραμματικές συγκλίσεις και αποκατάσταση εμπιστοσύνης.

Η ουσία της κίνησης βρίσκεται, επομένως, πριν από την κάλπη. Δείχνοντας το ΠΑΣΟΚ ως πιθανό συνομιλητή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διεκδικεί ήδη ένα μέρος των ψηφοφόρων του. Επιχειρεί να συγκροτήσει εκ νέου μια πλειοψηφία που υπερβαίνει τα παραδοσιακά όρια της Δεξιάς, αξιοποιώντας την ανάγκη για σταθερή διακυβέρνηση. Το ερώτημα είναι αν αυτή η ανάγκη θα αποδειχθεί ισχυρότερη από τη φθορά της εξουσίας.

topontiki.gr