Η ανύπαρ­κτη πρόνοια θα φέρει και νέες φρίκες

Σε έναν καθρέφτη που απεικονίζει με τον πιο ωμό τρόπο τα κενά στο κράτος πρόνοιας εξελίσσεται το Κωσταλέξι της Κυψέλης. Τα ερωτήματα για το τι ακριβώς συνέβη είναι πολλά και ακόμη αναπάντητα. Το Documento επιχειρεί να εντοπίσει τα κενά σε ένα σύστημα στο οποίο, όπως φαίνεται, όλα πήγαν λάθος.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η πρόνοια δεν λειτούργησε, όπως δεν λειτουργεί και για πολλά ακόμη παιδιά που συνεχίζουν να διαβιώνουν με κακοποιητικές οικογένειες, παρά τις απανωτές εισαγγελικές εντολές. Για τα παιδιά αυτά, λένε οι ειδικοί, είναι ήδη «πολύ αργά». Το 2020 το Χαμόγελο του Παιδιού διαβίβασε στην Εισαγγελία Ανηλίκων καταγγελία για τα τρία παιδιά (την έγκυο σήμερα 15χρονη και τα δύο μικρότερα αγόρια), με αναφορές για παραμέληση, οικονομική εκμετάλλευση της κόρης και χρήση ναρκωτικών.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο ΔΣ του Χαμόγελου του Παιδιού Κώστα Γιαννόπουλο, η καταγγελία συνοδευόταν από δημοσίευμα για τον πατέρα (είναι ο πατέρας των δύο παιδιών και του νεκρού βρέφους), ο οποίος είχε προφυλακιστεί για αρπαγή και μαστροπεία για την υπόθεση της Γερμανίδας τότε δεύτερης συντρόφου του, την οποία κρατούσε έγκλειστη και κακοποιούσε. Πέντε χρόνια αργότερα, το καλοκαίρι του 2025, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες του Documento, τα παιδιά νοσηλεύτηκαν με εισαγγελικές εντολές τρεις φορές στο Νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία. Και τις τρεις ο 43χρονος τα πήρε πίσω κατά παράβαση των εντολών.

Το Documento απηύθυνε ερωτήματα προς τη διοίκηση του Νοσοκομείου Παίδων Αγία Σοφία (αν έστειλε σήμα προς την ΕΛΑΣ και έγγραφο προς την Εισαγγελία Ανηλίκων), προς την ΕΛΑΣ και προς την Εισαγγελία Ανηλίκων σχετικά με το τι έπραξαν στη συνέχεια. Μέχρι δημοσιεύσεως είχε απαντήσει μόνο η ΕΛΑΣ ότι «για να εξακριβωθεί εάν και με ποιον τρόπο υπήρξε ενημέρωση της Ελληνικής Αστυνομίας – είτε μέσω του Κέντρου Αμεσης Δράσης είτε απευθείας προς αστυνομική Υπηρεσία– απαιτούνται συγκεκριμένα στοιχεία, ιδίως η ακριβής ημερομηνία και ώρα κάθε περιστατικού». Διαβεβαίωσε ωστόσο ότι «όσες φορές η Ελληνική Αστυνομία έλαβε εισαγγελική εντολή για την απομάκρυνση ή την αναζήτηση ανήλικων παιδιών της συγκεκριμένης οικογένειας προέβη στις προβλεπόμενες ενέργειες και ενημέρωσε σχετικά τον αρμόδιο εισαγγελέα». Με άλλα λόγια, η συγκεκριμένη οικογένεια ήταν… γνωστή στην ΕΛΑΣ. Πάντως, η αστυνομία απάντησε ότι δεν υπήρξε εισαγγελική παραγγελία για αστυνομική φύλαξη των συγκεκριμένων ανηλίκων κατά τη νοσηλεία τους. Υπήρξε άραγε, έστω, εντολή εισαγγελέα να μην παρίσταται ο γονιός στο νοσοκομείο, εφόσον ήταν κακοποιητικός;

Και τελικά τι συνέβη και τα παιδιά πηγαινοέρχονταν στο νοσοκομείο κι όμως παρέμεναν τελικά στην ίδια βαριά προβληματική οικογένεια; Δεν θα έπρεπε άραγε να διερευνήσει την υπόθεση η αντεισαγγελέας του Αρειου Πάγου που έχει οριστεί ως εποπτεύουσα για τις υποθέσεις ανηλίκων και την προστασία τους;

Ένα Amber Alert γι’ αυτά τα παιδιά;

Σύμφωνα με τον Κ. Γιαννόπουλο, «όταν τα παιδιά τα πήρε ο πατέρας και έφυγαν, εκεί αυτόματα θα έπρεπε να βγει Amber Alert. Δεν είναι η πρώτη φορά. Κι όμως δεν γίνεται». Σύμφωνα με τον ίδιο η υπόθεση της Κυψέλης «θα επαναληφθεί, σας το λέω υπεύθυνα». Μόνο το καλοκαίρι του 2026, αναφέρει, η Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056 δέχτηκε 49.818 κλήσεις. Από αυτές οι 432 αναφορές ήταν για σοβαρά περιστατικά κακοποίησης και παραμέλησης.

Τι συνέβη όμως μέχρι να φτάσουν τα παιδιά της οικογένειας στην Κυψέλη στις εισαγγελικές παρεμβάσεις; Δεν υπήρξε καταγραφή των παιδιών και της κατάστασης της –εθισμένης στα ναρκωτικά– μητέρας στο μαιευτήριο; Επίσης, όπως όλα δείχνουν, τα παιδιά δεν φοίτησαν ούτε στο σχολείο. Ωστόσο δεν φαίνεται να κινητοποιήθηκε κάποιος μηχανισμός. Σύμφωνα με τη Μαρία Στρατηγάκη, αντιδήμαρχο Παιδικής Προστασίας του Δήμου Αθηναίων, δεν υπάρχει κάποιος «φάκελος» για τη συγκεκριμένη οικογένεια στις κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου. «Η Ομάδα Προστασίας Ανηλίκων του Δήμου Αθηναίων λειτουργεί μόνο στη βάση εισαγγελικών εντολών» εξηγεί. «Το σύστημα ολόκληρο είναι πρόβλημα, γιατί εμπλέκονται πολλοί φορείς και δεν υπάρχει συνεργασία επί της ουσίας». Το 2025, όταν οι κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου έλαβαν εισαγγελική εντολή για το κορίτσι της οικογένειας, όσα έλαβαν δεν στοιχειοθέτησαν παρέμβαση των κοινωνικών υπηρεσιών του δήμου.

Πώς πάμε σε αποϊδρυματοποίηση;

Σε αυτό το αποδιοργανωμένο τοπίο το υπουργείο Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής έχει –στα χαρτιά από το 2022– ένα εθνικό σχέδιο δράσης για την προστασία του παιδιού από τη σεξουαλική βία και εκμετάλλευση. Ομως το ενιαίο εθνικό πρωτόκολλο, που έχει συνταχθεί από ειδικούς, για το τι πρέπει να κάνουν οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες όταν υπάρχει καταγγελία δεν έχει θεσμοθετηθεί ακόμη. Κι αυτό την ώρα που το υπουργείο εφαρμόζει σχέδιο «αποϊδρυματοποίησης» (κατ’ επιταγή της ΕΕ) με ορίζοντα το 2030. Μια αποϊδρυματοποίηση που προϋποθέτει ωστόσο έγκαιρη παρέμβαση και υψηλά καταρτισμένο προσωπικό, σύμφωνα με την αρμόδια Ευρωπαϊκή Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη μετάβαση από την ιδρυματική φροντίδα.

Η δικηγόρος Λένα Γεώργαρου, πρόεδρος ΔΣ στο Δίκτυο Αναδόχων Γονέων και Εθελοντών, εκτιμά ότι το υπουργείο «μόνο του μπλοκάρει το σύστημα και παραμένουν τα παιδιά στα νοσοκομεία», αφού με την ΚΥΑ 40494 της 11/5/2022 προτεραιοποιεί την αναδοχή και τις δημόσιες φροντίδες υγείας (που όμως είναι υπερφορτωμένες) σε βάρος των ιδιωτικών. Ομως, επισημαίνει, «η επαγγελματική αναδοχή δεν προβλέπεται για τα κακοποιημένα παιδιά. Αυτό που θα έπρεπε είναι να πήγαιναν εγκαίρως σε κάποια δομή και σε κανονική αναδοχή. Είναι θέμα έγκαιρης πρόληψης. Τώρα είναι αργά».

Μυρτώ Μπούτση

πηγή

EUROKINISSI