ΗΠΑ και Κίνα σε νέο γύρο έντασης μετά την απόφαση για τα λιμάνια στη Διώρυγα του Παναμά

Takeawaysby Protothema AI

• Οι παναμαϊκές αρχές ανέλαβαν τον έλεγχο δύο λιμανιών στη Διώρυγα του Παναμά μετά από απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου που έκρινε αντισυνταγματική τη σύμβαση παραχώρησης.
• Η σύμβαση αφορούσε την εκμετάλλευση των λιμανιών Κριστόμπαλ και Μπαλμπόα από την Panama Ports Company, θυγατρική της CK Hutchison.
• Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι η σύμβαση ευνοούσε δυσανάλογα την εταιρεία εις βάρος των δημοσίων ταμείων, τα οποία δεν εισέπραξαν οφειλές ύψους 1,2 δισ. δολαρίων.
• Η ναυτιλιακή αρχή του Παναμά ανακοίνωσε μεταβατική διαχείριση 18 μηνών για τα λιμάνια, προτού προκηρυχθεί νέος διαγωνισμός.
• Η εξέλιξη αποκτά γεωπολιτική διάσταση, με τις ΗΠΑ να χαιρετίζουν την απόφαση και την Κίνα να προειδοποιεί για προστασία των συμφερόντων της.

Οι παναμαϊκές αρχές ανέλαβαν χθες Δευτέρα τον έλεγχο δύο λιμανιών στα άκρα της Διώρυγας του Παναμά, μετά την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου που έκρινε αντισυνταγματική τη σύμβαση παραχώρησης στην εταιρεία CK Hutchison του Χονγκ Κονγκ. Η εξέλιξη αποκτά γεωπολιτική διάσταση, καθώς οι ΗΠΑ χαιρετίζουν την απόφαση και η Κίνα προειδοποιεί ότι θα προστατεύσει τα συμφέροντά της.

Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου

Στα τέλη Ιανουαρίου, το ανώτατο δικαστήριο του Παναμά έκρινε «αντισυνταγματική» τη σύμβαση που από το 1997 παραχωρούσε στην Panama Ports Company (PPC), θυγατρική της CK Hutchison, το δικαίωμα εκμετάλλευσης των λιμανιών Κριστόμπαλ στον Ατλαντικό και Μπαλμπόα στον Ειρηνικό.

Ο πρόεδρος του Παναμά Χοσέ Ραούλ Μουλίνο δήλωσε ότι «με πρόσχημα την εκμετάλλευση των δύο λιμανιών δημιουργήθηκε για χρόνια αυτόνομη περιοχή», καταγγέλλοντας πως η σύμβαση «υπέταξε» τη χώρα «χωρίς καμιά διαφάνεια». Σύμφωνα με το ελεγκτικό συνέδριο, που είχε προσφύγει στη Δικαιοσύνη, το δημόσιο δεν εισέπραξε οφειλές ύψους 1,2 δισ. δολαρίων από την PPC.

Η σύμβαση είχε ανανεωθεί το 2021 για άλλα 25 χρόνια, όμως το δικαστήριο έκρινε ότι ευνοούσε «δυσανάλογα» τον όμιλο του Χονγκ Κονγκ εις βάρος των δημοσίων ταμείων.

Μεταβατική διαχείριση 18 μηνών

Η ναυτιλιακή αρχή του Παναμά ανακοίνωσε ότι «πήρε στην κατοχή της τα λιμάνια και εγγυάται τη συνέχεια της εκμετάλλευσής τους», με το μέτρο να επισημοποιείται μέσω εκτελεστικού διατάγματος λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση της απόφασης στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης.

Το διάταγμα προβλέπει μεταβατική περίοδο 18 μηνών, κατά την οποία τα λιμάνια θα διαχειρίζονται δύο άλλες εταιρείες, προτού προκηρυχθεί νέος διεθνής διαγωνισμός για τη μακροπρόθεσμη εκμετάλλευσή τους.

Η APM Terminals, θυγατρική του δανέζικου ομίλου Maersk, θα αναλάβει το λιμάνι της Μπαλμπόα έναντι 26 εκατ. δολαρίων, ενώ η Terminal Investment Limited (TiL), θυγατρική του ομίλου MSC, θα διαχειρίζεται το λιμάνι της Κριστόμπαλ καταβάλλοντας περίπου 16 εκατ. δολάρια.

Το 2024, το 38% των εμπορευματοκιβωτίων που διακινήθηκαν μέσω του Παναμά πέρασαν από τα δύο αυτά λιμάνια, γεγονός που αναδεικνύει τη στρατηγική τους σημασία. Η Διώρυγα, μήκους 80 χιλιομέτρων, εξυπηρετεί περίπου το 5% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου.

Η αντίδραση της CK Hutchison

Η CK Hutchison αντέδρασε έντονα, καταγγέλλοντας «παράνομο έλεγχο» των λιμανιών «χωρίς διαφάνεια ούτε συντονισμό» και κάνοντας λόγο για «πολύ σοβαρή ζημία».

Η εταιρεία προειδοποίησε ότι «το κράτος είναι υπεύθυνο για κάθε βλάβη ή ζημία προκληθεί» και γνωστοποίησε ότι θα προσφύγει στο Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο στο Παρίσι, αμφισβητώντας την παναμαϊκή απόφαση.

Την περασμένη εβδομάδα είχε ζητήσει από την κυβέρνηση να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις ώστε να συνεχίσει να εκμεταλλεύεται τις εγκαταστάσεις και να «αποφευχθεί το χάος».

Εργαζόμενοι και κοινωνικές επιπτώσεις

Η υπουργός Εργασίας και Ανάπτυξης Γιακλίν Μουνιός διαβεβαίωσε ότι «δεν θα γίνουν απολύσεις» στα δύο λιμάνια, όπου απασχολούνται περίπου 1.200 εργαζόμενοι.

Ωστόσο, εργαζόμενος στο λιμάνι της Μπαλμπόα δήλωσε, υπό τον όρο να μην κατονομαστεί, ότι «όλα έχουν σταματήσει, δεν ξέρουμε τι θα γίνει με μας», εκφράζοντας την αβεβαιότητα που επικρατεί.

Γεωπολιτική διάσταση και ρόλος ΗΠΑ–Κίνας

Η εξέλιξη καταγράφεται σε περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ επιδιώκουν να περιορίσουν την κινεζική επιρροή στη Διώρυγα του Παναμά. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στον Παναμά Κέβιν Καμπρέρα δήλωσε ότι η εταιρεία που διαχειριζόταν τα λιμάνια «δεν έκανε καλή δουλειά», τονίζοντας ότι ο Παναμάς έχει κάθε δικαίωμα να εφαρμόζει τις αποφάσεις του δικαστικού του συστήματος.

Αντίθετα, το Πεκίνο ξεκαθάρισε πως θα λάβει μέτρα για να «προστατεύσει τα δικαιώματα και τα νόμιμα συμφέροντα των εταιρειών» της Κίνας, εντείνοντας τη γεωπολιτική αντιπαράθεση γύρω από έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους του πλανήτη.