Ισπανία: Τα 17 κρίσιμα λεπτά πριν από τη σύγκρουση των τρένων και η λάθος εντολή της Adif

Η σύγκρουση ανάμεσα σε ένα τρένο AVE της Renfe και έναν συρμό της Iryo, που σημειώθηκε την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου στα όρια του δήμου Ούρδα, στην επαρχία του Τολέδο στην Ισπανία, είχε τραγικό απολογισμό, με τουλάχιστον 74 νεκρούς και περισσότερους από 180 τραυματίες, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής επίσημα στοιχεία. Πολλοί από τους τραυματίες εξακολουθούν να νοσηλεύονται.

Το δυστύχημα σημειώθηκε στις 8:53 το πρωί, στο 118ο χιλιόμετρο της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Σεβίλλης, όταν το AVE έπεσε με μεγάλη ταχύτητα στο πίσω μέρος του συρμού της Iryo, ο οποίος βρισκόταν ακινητοποιημένος στις ράγες. Πρόκειται για τη δεύτερη πολύνεκρη τραγωδία στο ισπανικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας μέσα σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους, μετά το δυστύχημα στο Άδαμουθ της Κόρδοβα, τον Ιανουάριο του 2026, που στοίχισε τη ζωή σε 46 ανθρώπους.

Αν και τα ακριβή αίτια δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται τόσο η βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης όσο και οι χειρισμοί του κέντρου ελέγχου της Adif στο Ατότσα. Κομβικής σημασίας θεωρείται η απόφαση να δοθεί άδεια στο AVE να συνεχίσει την πορεία του, παρά το πρόβλημα που είχε παρουσιαστεί στο σύστημα ασφαλείας.

Τι συνέβη με το σύστημα ασφαλείας των τρένων

Το πρώτο πρόβλημα εμφανίστηκε περίπου στις 8:30 το πρωί, όταν μια δυσλειτουργία λογισμικού στις επικοινωνίες οδήγησε στην κατάρρευση του συστήματος ασφαλείας LZB σε ένα τμήμα περίπου 63 χιλιομέτρων της γραμμής Μαδρίτης–Σεβίλλης.

Το συγκεκριμένο σύστημα επιτρέπει τη συνεχή ανταλλαγή πληροφοριών ανάμεσα στις σιδηροδρομικές υποδομές και τους συρμούς, ελέγχοντας την κυκλοφορία και διασφαλίζοντας ότι τηρούνται οι απαραίτητες αποστάσεις μεταξύ των τρένων.

Η βλάβη επηρέασε συνολικά έξι συρμούς, οι οποίοι υποχρεώθηκαν είτε να ακινητοποιηθούν είτε να προσαρμόσουν την κίνησή τους. Ανάμεσά τους βρίσκονταν το Iryo 6076, με 147 επιβάτες, μεταξύ των οποίων και ένα βρέφος, καθώς και το AVE 2080 της Renfe, που μετέφερε 397 ταξιδιώτες.

Το LZB χρησιμοποιείται στη συγκεκριμένη γραμμή από τότε που εγκαινιάστηκε, τη δεκαετία του 1990, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει την αντικατάστασή του από το νεότερο ευρωπαϊκό σύστημα ERTMS.

Ωστόσο, η τεχνική βλάβη δεν θεωρείται από μόνη της επαρκής εξήγηση για τη σύγκρουση. Σε περίπτωση που τεθεί εκτός λειτουργίας η βασική σηματοδότηση, προβλέπονται εναλλακτικές διαδικασίες διαχείρισης της κυκλοφορίας. Έτσι, το βασικό ζητούμενο για τους ερευνητές είναι να διαπιστώσουν γιατί οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί ασφαλείας δεν απέτρεψαν την παρουσία δύο τρένων στο ίδιο τμήμα της γραμμής.

Η εντολή του κέντρου ελέγχου στο Ατότσα που βρίσκεται στο μικροσκόπιο

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας αφορά την εντολή που έλαβε ο μηχανοδηγός του AVE από το κέντρο ελέγχου της Adif. Σύμφωνα με την ανασύνθεση των γεγονότων που παρουσίασε το υπουργείο Μεταφορών, αλλά και τις ηχογραφήσεις των επικοινωνιών που δημοσίευσε η εφημερίδα «El País», στις 8:36 το πρωί ελεγκτής έδωσε άδεια στο AVE να ξεκινήσει και πάλι την πορεία του, χρησιμοποιώντας το σύστημα αποκλεισμού με πλευρική σηματοδότηση (BSL).

Στις οδηγίες που μεταφέρθηκαν στον μηχανοδηγό περιλαμβανόταν η εντολή να κινηθεί με «κανονική πορεία», παρά το γεγονός ότι το βασικό σύστημα σηματοδότησης είχε παρουσιάσει βλάβη. Μάλιστα, ο μηχανοδηγός ζήτησε να επιβεβαιωθεί η οδηγία και ο ελεγκτής επανέλαβε την εντολή.

Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη της υπόθεσης. Εάν είχε δοθεί εντολή για κίνηση «με ορατότητα», ο μηχανοδηγός θα έπρεπε να προσαρμόσει την ταχύτητα έτσι ώστε να μπορεί να ακινητοποιήσει τον συρμό μπροστά σε οποιοδήποτε εμπόδιο. Σε αυτή την περίπτωση, το προβλεπόμενο όριο ταχύτητας είναι τα 40 χιλιόμετρα την ώρα.

Αντίθετα, η άδεια για κανονική πορεία επέτρεψε στο AVE να αναπτύξει πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα.

Ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε «ανεξήγητη» την απόφαση του κέντρου ελέγχου, υποστηρίζοντας ότι ο συρμός δεν θα έπρεπε να είχε λάβει άδεια επανεκκίνησης υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες.

Τα 17 λεπτά πριν από την τραγωδία – Η αλληλουχία των γεγονότων

Οι συνομιλίες μεταξύ των μηχανοδηγών και του κέντρου ελέγχου αποκαλύπτουν μια σειρά κρίσιμων επικοινωνιών μέσα σε διάστημα μόλις 17 λεπτών. Η ακριβής ανασύνθεσή τους αναμένεται να παίξει καθοριστικό ρόλο στη διερεύνηση των ευθυνών.

• 8:30: Εμφανίζεται η βλάβη στο λογισμικό και τίθεται εκτός λειτουργίας το σύστημα LZB. Αρκετοί συρμοί της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Σεβίλλης αναγκάζονται να σταματήσουν.
• 8:36: Το κέντρο ελέγχου της Adif στο Ατότσα δίνει άδεια στο AVE 2080 να συνεχίσει την πορεία του με το σύστημα BSL και υπό κανονικές συνθήκες κυκλοφορίας.
• 8:41: Η μηχανοδηγός του Iryo ενημερώνει το κέντρο ελέγχου ότι ο συρμός της παραμένει ακινητοποιημένος στην είσοδο της Ούρδα, λόγω απώλειας μετάδοσης. Ο ελεγκτής τής δίνει επίσης άδεια να επιχειρήσει επανεκκίνηση.
• 8:48: Η μηχανοδηγός του Iryo επικοινωνεί εκ νέου με το Ατότσα, ενημερώνοντας ότι δεν έχει καταφέρει να επαναφέρει σε λειτουργία το σύστημα LZB και ότι το τρένο εξακολουθεί να βρίσκεται σταματημένο. Σύμφωνα με τις ηχογραφήσεις που δημοσίευσε η «El País», δεν μεταφέρεται στο AVE κάποια εντολή για να ακινητοποιηθεί.
• 8:53: Το AVE προσκρούει στο πίσω μέρος του ακινητοποιημένου Iryo, έχοντας διανύσει περίπου 25 χιλιόμετρα από τη στιγμή που έλαβε την άδεια να συνεχίσει.

Τα ηχητικά ντοκουμέντα, τα δεδομένα της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας και κυρίως τα μαύρα κουτιά των δύο τρένων αναμένεται να δώσουν απαντήσεις για όσα συνέβησαν σε αυτά τα 17 κρίσιμα λεπτά.Θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί η σύγκρουση;Αυτό είναι το βασικό ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι δικαστικές και τεχνικές αρχές που έχουν αναλάβει τη διερεύνηση της τραγωδίας.

Η ισπανική κυβέρνηση εξετάζει αρχικά το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους στο κέντρο ελέγχου της Adif. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει οριστικό πόρισμα ούτε έχουν αποδοθεί ευθύνες σε συγκεκριμένα πρόσωπα.

Οι ερευνητές θα πρέπει να εξετάσουν εάν τηρήθηκαν όλα τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα σε περίπτωση βλάβης της σηματοδότησης, ποιες πληροφορίες είχαν στη διάθεσή τους οι ελεγκτές στο Ατότσα και για ποιον λόγο δεν ανακλήθηκε ή δεν τροποποιήθηκε η άδεια κίνησης του AVE, όταν έγινε γνωστό ότι το Iryo δεν είχε καταφέρει να επανεκκινήσει.

Παράλληλα, θα εξεταστεί εάν υπήρξαν πρόσθετες αστοχίες στα συστήματα προστασίας και παρακολούθησης της κυκλοφορίας. Συνεπώς, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνέβαλαν περισσότεροι από ένας παράγοντες στην πρόκληση του δυστυχήματος, ενώ η απόδοση ευθυνών θα πρέπει να περιμένει την ολοκλήρωση των ερευνών.

Η δικαστική έρευνα και τα μαύρα κουτιά των τρένων

Τη δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης έχει αναλάβει το Πρωτοδικείο και Ανακριτικό Δικαστήριο 2 του Οργκάθ, στην επαρχία του Τολέδο, με τη διαδικασία να βρίσκεται υπό καθεστώς μυστικότητας.

Μεταξύ των πρώτων μέτρων που αποφασίστηκαν ήταν ο αποκλεισμός της πρόσβασης σε ζώνη δύο χιλιομέτρων γύρω από το σημείο της σύγκρουσης, καθώς και η απαγόρευση απομάκρυνσης υλικών και συντριμμιών από την περιοχή χωρίς προηγούμενη δικαστική άδεια.

Παράλληλα, διατάχθηκε η δέσμευση και η φύλαξη των μαύρων κουτιών των δύο συρμών, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για την ανασύνθεση των τελευταίων στιγμών πριν από τη σύγκρουση.

Στο πλαίσιο της έρευνας, η Δικαστική Αστυνομία θα συλλέξει επίσης στοιχεία από το κέντρο ελέγχου της Adif στο Ατότσα, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις καταγεγραμμένες συνομιλίες και στα δεδομένα που αφορούν την κίνηση των τρένων.

Την ίδια ώρα, βρίσκεται σε εξέλιξη ανεξάρτητη τεχνική έρευνα, με στόχο να προσδιοριστούν τα ακριβή αίτια της τραγωδίας και να διατυπωθούν προτάσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας στο ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο.

newsbomb.gr