Μεταμορφώνεται ο χάρτης στα αμερικανικά ΜΜΕ από την κυριαρχία Τραμπ

Το 2016, ο Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε πόλεμο στον Τύπο. Απέκλεισε τους δημοσιογράφους από τις συγκεντρώσεις, τους χλεύαζε από το βήμα και έκανε δημοφιλή μια φράση: τις «ψεύτικες ειδήσεις».

Ο Τραμπ, ένας επιχειρηματίας του κλάδου των ακινήτων στη Νέα Υόρκη που από καιρό είχε εμμονή με την κάλυψή του από τα ΜΜΕ, είχε περάσει μεγάλο μέρος της καριέρας του καλλιεργώντας σχέσεις με δημοσιογράφους και συγκρουόμενος μαζί τους, στον ίδιο βαθμό. Οι επιχειρήσεις του, είχε πει κάποτε, ήταν «σκηνικά για το σόου», επειδή «το σόου είναι ο Τραμπ».

Ως πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Τραμπ έχει κατακτήσει την τέχνη του θεάματος. Ωστόσο, είναι πλέον πιο δύσκολο να θεωρήσουμε το αποτέλεσμα απλώς ως θέαμα. Μέσα σε μόλις μια δεκαετία, έχει πολώσει τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, τα έχει κυριαρχήσει και τώρα παρακολουθεί την μεταμόρφωσή τους γύρω του.

Μάλιστα, ως Πρόεδρος των ΗΠΑ θα έδινε, χθες (25/4), για πρώτη φορά το «παρών» στο ετήσιο Δείπνο Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, σκηνές χάους και πανικού εκτυλίχθηκαν στο ξενοδοχείο «Hilton» της Ουάσιγκτον, όταν πυροβολισμοί διέκοψαν απότομα την πιο λαμπερή βραδιά της αμερικανικής δημοσιογραφίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ απομακρύνθηκε εσπευσμένα από τη σκηνή υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, την ίδια στιγμή που ένοπλοι πράκτορες της Μυστικής Υπηρεσίας έσπευδαν να εξουδετερώσουν τον φερόμενο ως δράστη, έναν 31χρονο από την Καλιφόρνια, ο οποίος είχε αυτοπροσδιοριστεί στο μανιφέστο του ως «φιλικός ομοσπονδιακός δολοφόνος». Μέλη της αμερικανικής κυβέρνησης απομακρύνθηκαν ένα προς ένα από τη γιγαντιαία αίθουσα δεξιώσεων, ενώ εκατοντάδες δημοσιογράφοι, διπλωμάτες και αξιωματούχοι έπεσαν στο πάτωμα ντυμένοι με τουαλέτες και σμόκιν, σε μια εικόνα που έμοιαζε βγαλμένη από κινηματογραφικό θρίλερ. Ένας αξιωματικός τραυματίστηκε από σφαίρα στο γιλέκο του, ο δράστης συνελήφθη, αλλά οι ερωτήσεις γύρω από τα κίνητρα και τις παραλείψεις των Αρχών παραμένουν πολλές και καίριες.

Σήμερα, οι διαδικτυακές προσωπικότητες μπορούν να καυχηθούν για ακροατήρια που ξεπερνούν αυτά των τηλεοπτικών παρουσιαστών. Δισεκατομμυριούχοι που συμπαθούν τον Τραμπ κατέχουν πλέον μεγάλα ειδησεογραφικά μέσα. Οι μεγιστάνες της τεχνολογίας έχουν περάσει από το να απαγορεύουν τον Τραμπ στο να τον χαϊδεύουν.

Το αγαπημένο του κανάλι, το Fox News, κυριαρχεί στην αμερικανική τηλεόραση.

Φάμπρικα αγωγών

Ο Τραμπ δεν αρκέστηκε στη ρητορική. Έχει ασκήσει αγωγές εναντίον μέσων ενημέρωσης, πολλά από τα οποία επέλεξαν να καταλήξουν σε συμβιβασμό, αντί να αντιμετωπίσουν δικαστικές διαμάχες που, σύμφωνα με νομικούς εμπειρογνώμονες, στερούνται βάσης. Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC) που διευθύνει έχει μετατραπεί σε «μαντρόσκυλο», απειλώντας ανοιχτά τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και διακηρύσσοντας «νίκες» όταν η ιδιοκτησία τους περνά στα χέρια δωρητών του Τραμπ.

Καθώς οι ΗΠΑ εισέρχονταν στον πόλεμο με το Ιράν, ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του κατηγόρησαν τους δημοσιογράφους για «προδοσία», τους απείλησαν με φυλάκιση και επικαλέστηκαν τη Βίβλο, παρουσιάζοντας τους δημοσιογράφους ως Φαρισαίους, τις μορφές της Καινής Διαθήκης που αντιτάχθηκαν στον Ιησού.

Όλα αυτά θα πλανώνται πάνω από το δείπνο των ανταποκριτών του Λευκού Οίκου αυτό το Σάββατο, μια παράδοση ενός αιώνα που τώρα είναι γεμάτη ένταση. Για πρώτη φορά ως πρόεδρος, ο Τραμπ και οι κορυφαίοι αξιωματούχοι του θα συναναστραφούν με δημοσιογράφους σε ένα δείπνο που προορίζεται να γιορτάσει την Πρώτη Τροπολογία που εγγυάται την ελευθερία του λόγου, παρά τα χρόνια των επιθέσεών του εναντίον του Τύπου.

Στην σύναξη αυτή θα προστεθεί μια ομάδα influencers και προσωπικοτήτων των διαδικτυακών μέσων ενημέρωσης, προσφέροντας μια εικόνα του αμερικανικού τοπίου των μέσων ενημέρωσης, το οποίο είναι σχεδόν αγνώριστο σε σύγκριση με αυτό στο οποίο εισήλθε ο Τραμπ πριν από μια δεκαετία.

Η παλιά ιεραρχία των εφημερίδων και των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών έχει καταρρεύσει, μετατρέποντας το τοπίο σε ένα ασταθές οικοσύστημα που αποτελείται από κομματικά δίκτυα, influencers, μεγαλοδωρητές, ιστορικούς θεσμούς και νεότερες πλατφόρμες, οι οποίοι ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να διαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο οι Αμερικανοί ερμηνεύουν την πολιτική και τις πληροφορίες.

Για να κατανοήσει αυτές τις αλλαγές, οι Financial Times μίλησαν με προσωπικότητες από ολόκληρο τον κλάδο, από διακεκριμένους διαδικτυακούς δημιουργούς και podcasters έως ηγέτες παραδοσιακών ειδησεογραφικών γραφείων, διευθύνοντες συμβούλους και πρώην ρυθμιστικές αρχές, σχετικά με το πώς έχουν μεταβληθεί η εξουσία, η επιρροή και ο κίνδυνος.

Ένας εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η εμπιστοσύνη στα μέσα ενημέρωσης έχει μειωθεί επειδή «προωθούν με συνέπεια και αλαζονεία ψευδείς και παραπλανητικές αφηγήσεις».

Η χάραξη πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ καθοδηγείται από «το βέλτιστο συμφέρον του αμερικανικού λαού», πρόσθεσε.

Μέρος Ι: Το Fox και οι φίλοι του

Στις 6 το πρωί μιας μέρας του Μαρτίου, το Fox News άνοιξε με ειδήσεις για τον πόλεμο. «Ένας ακόμη κορυφαίος Ιρανός ηγέτης, ο οποίος φέρεται να βρίσκεται πίσω από παγκόσμιες τρομοκρατικές απειλές… πέθανε!», ανακοίνωσε ο παρουσιαστής Μπράιαν Κιλμίντ.

Αυτός και οι άλλοι παρουσιαστές κάθονταν σε έναν λευκό καναπέ, με μια αμερικανική σημαία και θέα στο πολυσύχναστο κέντρο του Μανχάταν πίσω τους. «Επιπλέον, ρίξτε μια ματιά σε αυτές τις μεγάλες ουρές της TSA στην Ατλάντα», είπε ο Λόρενς Τζόουνς, καθώς η οθόνη έδειχνε πλάνα με μεγάλες ουρές ταξιδιωτών που περίμεναν να περάσουν από τον έλεγχο ασφαλείας.

Αυτό είναι το Fox & Friends: πρωινή τηλεόραση που συνδυάζει αστεία, καιρό και πόλεμο.

Στο Fox, οι επιλογές σχετικά με το τι θα τονιστεί – και τι θα αφεθεί στην άκρη – είναι αποκαλυπτικές.

Όταν τον περασμένο Νοέμβριο ήρθαν στο φως ηλεκτρονικά μηνύματα που συνέδεαν τον Τραμπ με τον Τζέφρι Έπσταϊν, μια είδηση που κυριάρχησε σε μεγάλο μέρος του παγκόσμιου Τύπου, το Fox News δεν την ανέφερε στον αέρα για σχεδόν τρεις ώρες.

Όταν τελικά αναφέρθηκε, ήταν τύπου «μεταξύ άλλων».

«Αναμένουμε ότι η διαμάχη γύρω από τον Τζέφρι Έπσταϊν θα επιστρέψει εδώ στο Καπιτώλιο», είπε ο ανταποκριτής Μαρκ Μέρεντιθ, απαριθμώντας μια λίστα με τίτλους ειδήσεων. «Μαρκ, ευχαριστώ», απάντησε η παρουσιάστρια Χάρις Φόλκνερ, πριν περάσει σε ένα ρεπορτάζ για το κλείσιμο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης: «μία από τις πιο ριζικές και κρίσιμες νίκες του Προέδρου Τραμπ».

Για τους αναγνώστες εκτός των ΗΠΑ, μπορεί να είναι δύσκολο να αντιληφθούν την εμβέλεια του εμβληματικού τηλεοπτικού δικτύου του Ρούπερτ Μέρντοχ. Για πολλούς συντηρητικούς Αμερικανούς – ιδίως τους ηλικιωμένους τηλεθεατές— το Fox αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής, την προεπιλεγμένη πηγή ειδήσεων στο σπίτι.

Ο Τραμπ αντιμετωπίζει το δίκτυο ως πηγή πληροφοριών και ως κανάλι μέσω του οποίου ενημερώνεται και αντιδρά στα γεγονότα. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, εγκατέστησε μια τηλεόραση στην τραπεζαρία δίπλα στο Οβάλ Γραφείο και περνούσε ώρες παρακολουθώντας ειδήσεις από καλωδιακά κανάλια, συχνά αντιδρώντας σε πραγματικό χρόνο στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με πρώην υπαλλήλους, στο Fox οι συντακτικές αποφάσεις συνδέονται στενά με την ανταπόκριση του κοινού. «Τα νούμερα τηλεθέασης ήταν πάντα στο επίκεντρο», δήλωσε ένας πρώην παραγωγός που εργάστηκε σε πολλές εκπομπές υψηλής τηλεθέασης. Το εσωτερικό σύνθημα ήταν απλό: «Αν κερδίσεις τη μέρα, κερδίζεις την εβδομάδα, αν κερδίσεις τον μήνα, κερδίζεις το τρίμηνο, αν κερδίσεις το τρίμηνο, κερδίζεις το έτος».

Πρώην υπάλληλοι αναφέρουν ότι ο τόνος του δικτύου σκλήρυνε κατά την άνοδο του Τραμπ και άλλαξε πιο απότομα μετά τις εκλογές του 2020. «Τότε συνέβη η πραγματική αλλαγή», δήλωσε ένας από αυτούς. «Δεν υπήρχαν διαφωνούντες. Όλα ήταν εναρμονισμένα».

Οι σχέσεις ψυχράνθηκαν για κάποιο διάστημα μετά την επίθεση των υποστηρικτών του Τραμπ στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021.

Εμφανιζόταν λιγότερο συχνά στο κανάλι, πριν γίνει εμφανής η διαρκής δημοτικότητά του στην εκλογική βάση των Ρεπουμπλικάνων.

«Η εποχή Τραμπ ενέτεινε την πόλωση στα καλωδιακά κανάλια ειδήσεων», λέει ο Τζεφ Ζάκερ, πρώην διευθύνων σύμβουλος της NBC Universal. «Τα Fox και MSNBC στράφηκαν ακόμη περισσότερο προς το αντίστοιχο κοινό τους, και αυτό είναι απίθανο να αντιστραφεί.».

Με την πάροδο του χρόνου, το Fox εξελίχθηκε σε πυρήνα ενός ευρύτερου δεξιού συστήματος μέσων ενημέρωσης, αναφέρει η Σάρα Λόνγκγουελ, εκδότρια του συντηρητικού μέσου ενημέρωσης «The Bulwark» που αντιτίθεται στον Τραμπ, η οποία περιγράφει ένα «πολυεπίπεδο οικοσύστημα»: αρχικά συντηρητικά μέσα, στη συνέχεια μέσα ενημέρωσης πιο ρητά υπέρ του Τραμπ, και πλέον έναν ευρύτερο κύκλο influencers και podcasts. «Όλα αυτά αλληλοτροφοδοτούνταν», λέει.

Το Fox δεν αρκέστηκε στο να ενισχύσει το μήνυμα του Τραμπ. «Για να επαναληφθούν και να θεσμοθετηθούν τα ψέματα… χρειαζόταν το Fox και το δεξιό οικοσύστημα», λέει η Ρουθ Μπεν-Γκιάτ, ιστορικός του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.

Η στάση αυτή αποδείχθηκε δαπανηρή. Το Fox κατέβαλε 787,5 εκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει την αγωγή για δυσφήμιση που είχε ασκήσει η Dominion Voting Systems, λόγω ψευδών ισχυρισμών που μετέδωσε το δίκτυο σχετικά με τις εκλογές του 2020. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους διακανονισμούς για δυσφήμιση στην ιστορία των ΗΠΑ.

Ωστόσο, η εμπορική επιτυχία του έχει προστατεύσει το μοντέλο, διευρύνοντας το προβάδισμα του Fox έναντι των ανταγωνιστών του. Τον Μάρτιο είχε κατά μέσο όρο περίπου 1,9 εκατομμύρια θεατές την ημέρα, σε σύγκριση με 641.000 για το CNN και 759.000 για το MS Now, παλαιότερα γνωστό ως MSNBC.

Μάρκες που κάποτε απέφευγαν το δίκτυο κατά τη διάρκεια των αντιπαραθέσεων στην πρώτη θητεία του Τραμπ έχουν πλέον επιστρέψει, εν μέρει για να προσεγγίσουν αυτό που ο διευθυντής διαφήμισης του Fox περιέγραψε στουσ Financial Times ως «κοινό ενός ατόμου»: τον ίδιο τον πρόεδρο.

«Η παρουσία στο Fox είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να γίνουν πράγματα», λέει η Brett Cooper, μια συντηρητική σχολιάστρια. Αφού εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με μια διάταξη που ήταν κρυμμένη σε ένα νομοσχέδιο για τις δαπάνες κατά τη διάρκεια μιας εμφάνισής της στο Fox, η διάταξη αποσύρθηκε λίγες μέρες αργότερα, λέει. «Οι βουλευτές παρακολουθούν».

Εκπρόσωπος του Fox δήλωσε ότι το δίκτυο «έχει καταστεί ο προορισμός που επιλέγουν όλο και περισσότεροι Δημοκρατικοί, ανεξάρτητοι και Ρεπουμπλικάνοι για την ενημέρωσή τους, ενώ οι ανταγωνιστές μας έχουν χάσει δραματικά μερίδια τηλεθέασης», επισημαίνοντας την επέκταση στις ψηφιακές πλατφόρμες και το streaming στο πλαίσιο μιας «πολυπλατφορμικής προσέγγισης».

Μέρος II: Η άνοδος των εναλλακτικών μέσων ενημέρωσης

Η Candace Owens, διαδικτυακή προκλητική προσωπικότητα και υποστηρίκτρια θεωριών συνωμοσίας, δεν χρειάζεται αίθουσα σύνταξης.

Καθισμένη σε ένα μικρό διαμορφωμένο γραφείο – βιβλία πίσω της, ένας σταυρός στον τοίχο, ένα μικρόφωνο στραμμένο προς τον φορητό υπολογιστή της – απευθύνεται απευθείας στην κάμερα. Μερικές φορές μια Βίβλος βρίσκεται δίπλα στο πληκτρολόγιο. Μόνο στο YouTube, η Όουενς έχει σχεδόν 6 εκατομμύρια συνδρομητές, περισσότερους από την εφημερίδα The New York Times. «Η αδελφή μου είπε: “Το να ακούω το podcast σου είναι σαν να μιλάω με έναν φίλο στο τηλέφωνο”», λέει η Όουενς .

Αφού έγινε γνωστή ως διευθύντρια επικοινωνίας της συντηρητικής ακτιβιστικής ομάδας Turning Point USA, η Όουενς έχτισε μια καριέρα ως podcaster επιτιθέμενη σε αυτό που αποκαλεί «εταιρικό Τύπο», αρχικά στον δεξιό ιστότοπο The Daily Wire και τώρα ως ανεξάρτητη.

Στο πρόγραμμά της, τα αρχεία Επστάϊν, συμβουλές για την ανατροφή των παιδιών ή ο αμφιλεγόμενος ισχυρισμός της ότι η πρώτη κυρία της Γαλλίας είναι άνδρας παρουσιάζονται την ίδια ώρα. «Είμαι απλά δημιουργική», λέει.

«Πιστεύω ότι οι καθιερωμένοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί μόλις απέδειξαν ότι είναι ψεύτες. Επομένως, επωφελούμαι από τα ψέματά τους.»

Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, η πολιτική επικοινωνία στις ΗΠΑ περνούσε από «φρουρούς»: εθνικές εφημερίδες, τηλεοπτικά δίκτυα και περιοδικά επιρροής.

Μετά το σκάνδαλο του Γουότεργκεϊτ, πάνω από το 70% των Αμερικανών δήλωναν ότι εμπιστεύονταν τα μέσα ενημέρωσης.

Αυτό το σύστημα έχει καταρρεύσει. Η εμπιστοσύνη στα μέσα ενημέρωσης έχει πέσει κάτω από το 30%. Πριν από μια δεκαετία, προσωπικότητες όπως η Όουενς ίσως να υπήρχαν στα περιθώρια των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Σήμερα βρίσκονται κοντά στο επίκεντρό τους.

ieidiseis.gr

SBS Australia