«Μοναχικοί λύκοι» και εν υπνώσει πυρήνες

Η τρομοκρατική απειλή στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια έχει μετατοπιστεί από τις μεγάλες οργανωμένες επιχειρήσεις σε επιθέσεις μικρής κλίμακας που πραγματοποιούνται από «μοναχικούς λύκους» («Lone Wolves») ή μικρούς πυρήνες που λειτουργούν αυτόνομα.

Η τάση αυτή ενισχύεται από την εύκολη πρόσβαση σε διαδικτυακή προπαγάνδα, την ιδεολογική ριζοσπαστικοποίηση μέσω κοινωνικών δικτύων και την απουσία άμεσης επιχειρησιακής σύνδεσης με τρομοκρατικές οργανώσεις.

Τα πρόσφατα περιστατικά ασφαλείας στην Ευρώπη –όπως το συμβάν έξω από την αμερικανική πρεσβεία στο Όσλο και η έκρηξη κοντά σε συναγωγή στο Βέλγιο– καταδεικνύουν ότι ακόμη και επιθέσεις περιορισμένης έντασης μπορούν να προκαλέσουν σημαντική πολιτική και ψυχολογική επίδραση.

Οι επιθέσεις αυτού του τύπου χαρακτηρίζονται από:

• Χαμηλό επιχειρησιακό κόστος.
• Χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών ή απλών μέσων.
• Επιλογή στόχων με υψηλό συμβολισμό.
• Περιορισμένο χρόνο προετοιμασίας.

Η φύση αυτών των επιθέσεων καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την έγκαιρη ανίχνευση από τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Η Ελλάδα δεν αποτελεί κύριο επιχειρησιακό πεδίο διεθνών τρομοκρατικών οργανώσεων, ωστόσο η παρουσία σημαντικών διπλωματικών, θρησκευτικών και τουριστικών εγκαταστάσεων δημιουργεί ένα σύνολο δυνητικών στόχων υψηλής συμβολικής αξίας.

Οι ελληνικές Αρχές ασφαλείας θεωρούν ότι δεκάδες εγκαταστάσεις σε Αθήνα και άλλες μεγάλες πόλεις εντάσσονται σε κατηγορία αυξημένης επιτήρησης.

Οι βασικές κατηγορίες στόχων περιλαμβάνουν:

Διπλωματικές εγκαταστάσεις. Πρεσβείες και προξενεία Δυτικών χωρών, αμερικανικές και ισραηλινές διπλωματικές αποστολές

Θρησκευτικούς και πολιτιστικούς χώρους. Συναγωγές, εβραϊκά πολιτιστικά κέντρα, χώροι λατρείας που συνδέονται με διεθνείς κοινότητες.

Κρίσιμες υποδομές. Διεθνή αεροδρόμια, λιμάνια και σταθμοί μεταφορών, ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Τουριστικές και οικονομικές εγκαταστάσεις. Μεγάλα ξενοδοχεία, συνεδριακά κέντρα, περιοχές υψηλής συγκέντρωσης τουριστών.

Η επιλογή τέτοιων στόχων επιδιώκει κυρίως τη δημιουργία συμβολικού και επικοινωνιακού αντίκτυπου. Οι ελληνικές Αρχές έχουν ενισχύσει σημαντικά το πλαίσιο αντιτρομοκρατικής προστασίας τα τελευταία χρόνια, με συνδυασμό επιχειρησιακών και πληροφοριακών μέσων και μέτρων.

1. Ενισχυμένη φυσική ασφάλεια. Αυξημένες περιπολίες και σταθερή αστυνομική παρουσία σε πρεσβείες, συναγωγές και κρίσιμες υποδομές, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης διεθνούς έντασης.
2. Ανάλυση πληροφοριών και συνεργασία υπηρεσιών. Συνεργασία μεταξύ της ΔΑΕΕΒ, της ΔΙΔΑΠ, της ΕΥΠ, και ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών, με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών απειλών.
3. Παρακολούθηση ριζοσπαστικοποίησης. Παρακολούθηση ψηφιακών δικτύων και διαδικτυακής προπαγάνδας που μπορεί να οδηγήσει σε ατομική ριζοσπαστικοποίηση.
4. Ταχεία επιχειρησιακή ανταπόκριση. Ειδικές μονάδες, όπως η ΕΚΑΜ και ΟΠΚΕ, παραμένουν σε επιχειρησιακή ετοιμότητα για την αντιμετώπιση περιστατικών υψηλού κινδύνου.
5. Ευρωπαϊκή συνεργασία. Η Ελλάδα συμμετέχει σε μηχανισμούς ανταλλαγής πληροφοριών της Europol και άλλων ευρωπαϊκών δομών, για την παρακολούθηση διασυνοριακών απειλών.

Η απειλή των «μοναχικών λύκων» αλλά και των «εν υπνώσει πυρήνων» αποτελεί σήμερα μία από τις πιο σύνθετες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, και ειδικότερα για την Ελλάδα.

Προς αυτή την κατεύθυνση –αποσόβησης απειλών– κινείται η ΕΛ.ΑΣ. με την επιτυχία της κατάσχεσης 13.000 κινητών τηλεφώνων –δίχως συσκευασίες– στη Χίο, το  Σεπτέμβριο του 2025.

Παρότι η χώρα μας δεν βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνών τρομοκρατικών δικτύων, η γεωπολιτική της θέση και η παρουσία διεθνών εγκαταστάσεων την καθιστούν πιθανό στόχο επιθέσεων χαμηλής έντασης, αλλά υψηλού συμβολισμού.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της απειλής απαιτεί συνδυασμό πληροφοριακής συνεργασίας, τεχνολογικής επιτήρησης και επιχειρησιακής ετοιμότητας, ώστε να διασφαλιστεί η έγκαιρη πρόληψη και η προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων.

Άγγελος Αγραφιώτης

*Ο Άγγελος Αγραφιώτης είναι σύμβουλος διαχείρισης κρίσεων – Γενικός διευθυντής A&K Risk Management Consulting

Vradini.gr