Νέα «λυπητερή» στην Ελλάδα για την Ουκρανία

Οι επικεφαλής των κυβερνήσεων των κρατών – μελών της ΕΕ ενέκριναν άτοκο δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026 – 2027. Πρόκειται για δάνειο – γέφυρα, όπως χαρακτηρίζεται, με την προοπτική να φτάσουν τα 210 δις., όπως αρχικά ζητούσε η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν.

Βέβαια, άγνωστο είναι εάν θα είναι «δάνειο» ή δανεικά και αγύριστα, όπως γίνεται έως τώρα με τα χρήματα προς την Ουκρανία. Πόσο μάλλον, αφού προβλέπεται ότι η αποπληρωμή θα ξεκινήσει μόνο μετά την καταβολή αποζημιώσεων από τη Ρωσία. Οποτε και εάν γίνει. Εξίσου άγνωστο είναι εάν η ΕΕ θα καταφέρει να βρει τα υπόλοιπα 120 δις. για να δώσει. Να σημειωθεί πως η Ουκρανία εκτιμάτο ότι, χωρίς άμεσο και μεγάλο χρηματοδοτικό πακέτο, δεν θα έχει να πληρώσει για μισθούς και συντάξεις πέραν του Απριλίου του 2026.

Το «δάνειο», πάντως, ακόμα κι’ αν είναι θεαματικά μικρότερο το ποσόν, όπως σχολιάζει η ελβετική εφημερίδα, Neue Zürcher Zeitung, «στέλνει διπλό μήνυμα. Το σχέδιο του Τραμπ για μια γρήγορη ειρήνη δεν είναι τίποτα περισσότερο από ευσεβής πόθος, ενώ οι προετοιμασίες της Ευρώπης για μια παρατεταμένη αντιπαράθεση με τη Ρωσία εξακολουθούν να είναι στην ημερήσια διάταξη».

«Λυπητερή» -και- για την Ελλάδα – Εξαιρέσεις για τους διαφωνούντες

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όπως ήταν αναμενόμενο, υπερψήφισε το «δάνειο». Πρακτικά, για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καταβάλλει ίσως άνω των δύο δις. ευρώ. Το Neostrategy.gr σημείωνε πρόσφατα ότι η Κομισιόν σκόπευε να επιβάλλει φέσι σε όλες τις χώρες της ΕΕ, προκειμένου να ενισχυθεί η Ουκρανία στρατιωτικά και οικονομικά. Ειδικότερα, για το πακέτο των 210 δισ. ευρώ, που είχε προτείνει αρχικά η Κομισιόν, στην Ελλάδα αντιστοιχούσε, βάσει του ΑΕΠ της, το 1,3%, δηλαδή 2,8 δις..

Τώρα, το ποσόν αυτό θα μειωθεί. Ωστόσο, όπως παρατηρούσε το Neostrategy.gr, τα συνολικά ποσά ανά χώρα μπορεί να αυξάνονταν, εάν ορισμένες χώρες, όπως π.χ. η Ουγγαρία, δεν θα συμμετείχαν. Την ίδια στιγμή, όμως, χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ, όπως π.χ. η Νορβηγία, θα μπορούσαν να συμβάλλουν, εάν το επιθυμούσαν. Πάντως, και στη Νορβηγία έχουν εκφραστεί διαφωνίες.

Η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Σλοβακία, λοιπόν, εξαιρέθηκαν από τη συμφωνία για το «δάνειο» των 90 δις. και δεν θα πληρώσουν. Η πτωχή πλην τίμια Ελλάς, όμως, την οποία γονάτισαν με τα – όχι άτοκα δάνεια – των μνημονίων και συνεχίζει να φτωχοποιείται εξαιτίας των πολιτικών του Κ. Μητσοτάκη, δεν επιθυμεί να εξαιρεθεί. Είμαστε γαλαντόμοι! Στις ελληνικές δαπάνες πρέπει να προστεθούν και ποσά για την αγορά αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία.

Ο Κ. Μητσοτάκης, πάντως, θεωρεί ότι «η λύση η οποία προκρίθηκε, ένα δάνειο δηλαδή από το περιθώριο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που δεν έχει δημοσιονομικές συνέπειες για καμία ευρωπαϊκή χώρα, είναι η ενδεδειγμένη λύση».

Γερμανική ήττα

Αντίθετα, επισημαίνει η Neue Zürcher Zeitung, «η πολυσυζητημένη ιδέα της εξασφάλισης του δανείου με τα παγωμένα ρωσικά κρατικά κεφάλαια δεν κέρδισε την υποστήριξη της πλειοψηφίας». Μια ιδέα που προωθούσε η Γερμανία και η Γερμανίδα επικεφαλής της Κομισιόν. Ως όλα δείχνουν, το Βερολίνο θέλει και με ξάνα κόλλυβα να κάνει κηδεία, και να κόψει και να ράψει στα μέτρα των πολεμικών βιομηχανιών της το πρόγραμμα επανεξοπλισμού της Ευρώπης (ReArm Europe – 800 δις. συν το SAFE, 150 δις.).

Ωστόσο, «οι βιαστικές εκτιμήσεις του Γερμανού καγκελάριου, Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος είναι υποστηρικτής της χρήσης των ρωσικών κεφαλαίων, τον οδήγησαν σε ήττα. Από την άλλη, το μπλοκάρισμα αυτής της επιλογής, αποτελεί επιτυχία του Βελγίου». Ως γνωστόν, στο Βέλγιο είναι κατατεθειμένα τα μεγαλύτερα ρωσικά κεφάλαια. Ομως, την άρνησή τους για να χρησιμοποιηθούν τα ρωσικά κεφάλαια, εκδήλωσαν τόσο η «εκπρόσωπος του Τραμπ» στην ΕΕ, πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, όπως και οι γαλλικές Τράπεζες, οι οποίες αρνούνται ακόμα και να πουν πόσο ρωσικό χρήμα έχουν. Αρνηση επέδειξαν μέχρι και οι βρετανικές Τράπεζες.

Η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη, δεδομένου ότι από τη στιγμή που γινόταν κατάσχεση των ρωσικών κεφαλαίων, αφενός κινδύνευε με κατάρρευση το Βέλγιο, αφετέρου το τραπεζικό σύστημα της ΕΕ έμπαινε σε τροχιά διεθνούς ανυποληψίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την απόσυρση μεγάλων κεφαλαίων άλλων χωρών (αραβικών, Κίνας, κ.ο.κ.).

Το τραμπικό σχέδιο

Να σημειωθεί πως το σχέδιο Τραμπ για το Ουκρανικό προσεγγίζει το θέμα των ρωσικών κεφαλαίων με παντελώς διαφορετικό τρόπο. Καθαρά εμπορικό, πρωτίστως προς όφελος των ΗΠΑ. Ειδικότερα, στο σημείο 14 του σχεδίου του αναφέρεται:

«Τα δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν ως εξής: 100 δισ. δολάρια δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων θα επενδυθούν σε προσπάθειες ανοικοδόμησης και επενδύσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στην Ουκρανία. Οι ΗΠΑ θα λάβουν το 50% των κερδών από αυτήν την επιχείρηση. Η Ευρώπη θα συνεισφέρει 100 δισ. δολάρια για να αυξήσει το ποσό των επενδύσεων που διατίθενται για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας».

Η Ουκρανία είναι το κεντρικό πεδίο, αλλά όχι το κύριο ζήτημα

Μέσα στο σκηνικό των διαρκών διαφωνιών των Ευρωπαίων για μεγάλο χρονικό διάστημα σχετικά με την κατάσχεση των ρωσικών κεφαλαίων ή όχι, και τα 90 δις. όπως σημειώνει η Neue Zürcher Zeitung, καλά είναι προκειμένου «να καλύψει η Ουκρανία τις οικονομικές της ανάγκες το 2026 – 2027» και «να χρησιμοποιηθούν και για την αγορά όπλων».

Η εφημερίδα πιστεύει ότι «η Ευρώπη κινδυνεύει να συνθλιβεί ανάμεσα σε παγκόσμια κέντρα εξουσίας. Εάν όλα πάνε σύμφωνα με τις επιδιώξεις των ΗΠΑ και της Ρωσίας, η μελλοντική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας θα καθορίζεται απευθείας μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας. Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται έτοιμη να παραχωρήσει στη Ρωσία έναν νέο κυρίαρχο ρόλο στα ανατολικά της ηπείρου. Οι δύο πλευρές συμφωνούν και σε ένα ακόμα σημείο: για αυτές, η ΕΕ είναι ένα … άβολο κατασκεύασμα που θα πρέπει είτε να διαλυθεί είτε τουλάχιστον να αποδυναμωθεί ως ανεξάρτητο κέντρο εξουσίας. Μια Ευρώπη μεμονωμένων εθνών – κρατών, που καθένα σπεύδει ως ικέτης στον Λευκό Οίκο ή το Κρεμλίνο, είναι ένα ελκυστικό σενάριο τόσο για την Ουάσιγκτον όσο και για τη Μόσχα. Σε αυτό το γεωπολιτικό σκηνικό Ουκρανία είναι απλώς το κεντρικό πεδίο, αλλά όχι το κύριο ζήτημα».

Η «συμμαχία των … απρόθυμων»

Εάν, όμως, προσθέτει η Neue Zürcher Zeitung, για να εγκριθεί αυτό «το απλούστερο εργαλείο της ΕΕ (το άτοκο δάνειο από τον προϋπολογισμό της), υπήρξε τόση δυσκολία, μπορεί να διανοηθεί κανείς τι θα γίνει με τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης». Τονίζει, δε, ότι «σε πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες, πολιτικοί και πολίτες δείχνουν απροθυμία να θυσιάσουν τα δικά τους χρήματα για την Ουκρανία.

»Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση, το 46% των Γερμανών υποστηρίζουν τη μείωση της οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο. Παρόμοια είναι η εικόνα και στον τομέα της στρατιωτικής βοήθειας. Βασικές χώρες της ΕΕ, όπως η Ιταλία και η Ισπανία αποφεύγουν τις ευθύνες. Η, δε, Ελβετία, μάλιστα, αποτελεί μια ειδική περίπτωση. Αρνείται στην Ουκρανία ακόμη και την οικονομική βοήθεια. Κατατάσσεται, δε, στο τέλος της λίστας των Ευρωπαίων δωρητών».

Από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Οπως αναφέρει η ertnews.gr, το δάνειο θα χρηματοδοτηθεί μέσω δανεισμού της ΕΕ από τις κεφαλαιαγορές και θα υποστηριχθεί από το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. «Τεχνικά, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει ένα ανώτατο όριο (own resources ceiling), που είναι το μέγιστο ποσό που μπορεί να ζητήσει η ΕΕ από τα κράτη-μέλη ως συνεισφορές (βασισμένο κυρίως στο Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα κάθε χώρας). Από αυτό το όριο, ένα μέρος χρησιμοποιείται για τις πραγματικές δαπάνες του προϋπολογισμού (π.χ. επιδοτήσεις, προγράμματα). Το υπόλοιπο, η διαφορά μεταξύ του ανώτατου ορίου και των πραγματικών δαπανών, ονομάζεται headroom (αποθεματικό ή margin).

»Αυτό το headroom λειτουργεί ως εγγύηση. Επιτρέπει στην ΕΕ να εκδίδει ομόλογα (να δανείζεται) στις αγορές, με την εγγύηση ότι, σε περίπτωση που δεν μπορεί να αποπληρώσει (π.χ. λόγω κρίσης), θα καλυφθεί από μελλοντικές συνεισφορές των κρατών-μελών μέχρι το ανώτατο όριο. Έτσι, η ΕΕ παίρνει χαμηλά επιτόκια λόγω της υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης, και τα δανεισμένα χρήματα μπορούν να δοθούν ως δάνειο σε τρίτους, όπως στην Ουκρανία».

noestrategy.gr