Νέες σκιές σκανδάλου στην Κύπρο: Μεγάλες δωρεές στο Ταμείο Πρώτης Κυρίας από εταιρείες που παίρνουν δουλειές από το Δημόσιο

Μετά το βίντεο που άναψε φωτιές στον Νίκο Χριστοδουλίδη και το οποίο δείχνει ότι στην προεκλογική του εκστρατεία είχε στηθεί ένας μηχανισμός για να χρηματοδοτείται με ποσά πάνω από αυτά που επιτρέπει ο νόμος, μία ακόμα υπόθεση με οσμή σκανδάλου έρχεται στη δημοσιότητα.

Αυτή τη φορά η εφημερίδα Πολίτης αποκαλύπτει την προσφορά μεγάλων δωρεών στο Ταμείο της Πρώτης Κυρίας που προέρχονται από εταιρείες που παίρνουν δουλειές από το κυπριακό δημόσιο με μεγαλύτερα ποσά από αυτά που «δωρίζουν».

►Μείζον πολιτικό σκάνδαλο στην Κύπρο: Βίντεο με συνομιλίες για μίζες στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη

Φουντώνουν οι φωνές για κατάργηση του Ταμείου

Πληθαίνουν οι φωνές διαμαρτυρίας που ζητούν την κατάργηση του Ταμείου της Πρώτης Κυρίας, το οποίο παρέχει υποτροφίες σε φοιτητές βάσει κοινωνικών και άλλων κριτηρίων. Ο σάλος που προκλήθηκε από το επίμαχο βίντεο και διακινείται ευρέως στο διαδίκτυο, έδωσε αφορμή σε πολιτικά κόμματα, οργανώσεις και άλλους φορείς να απαιτήσουν περισσότερες εξηγήσεις και μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τις εισφορές στο εν λόγω ταμείο, το οποίο, όπως καταγγέλλεται, έχει μετατραπεί σε βιτρίνα σοβαρής διαπλοκής. Η έλλειψη διαφάνειας σε ένα φιλανθρωπικό ταμείο με θεσμική σύνδεση με το Προεδρικό προκαλεί προβλήματα εμπιστοσύνης και ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων.

Η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στις αρχές Νοεμβρίου και όπως παρουσιάστηκε σε ρεπορτάζ στον Πολίτη, αποκάλυπτε περιπτώσεις εταιρειών που προχωρούσαν σε σημαντικές εισφορές στον Φορέα, ενώ ταυτόχρονα συνέχιζαν οικονομικές συναλλαγές με το κράτος.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Πολίτη, τα ευρήματα δεν παρουσιάστηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου όπως συνήθως γίνεται, καθώς το θέμα σταμάτησε στη σύσκεψη των Αρχηγών ή των κοινοβουλευτικών εκπροσώπων.

Οι συνθήκες δημόσιας αμφισβήτησης, για τις οποίες προειδοποιούσε η Ελεγκτική Υπηρεσία σε περίπτωση εφαρμογής δικών του κανόνων λειτουργίας του Φορέα, προκύπτουν με τον πιο έντονο τρόπο. Εκείνοι που αντιδρούν διαπιστώνουν ότι δεν εξυπηρετείται πλέον ο αρχικός σκοπός του Ταμείου, το οποίο κατά την περίοδο της κρίσης, μετά το κούρεμα καταθέσεων και τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, χρησιμοποιούνταν για να στηρίξει φοιτητές των οποίων οι γονείς έχασαν τις δουλειές τους και δεν είχαν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους.

Μεγάλα έργα και θεσμικές διευκολύνσεις

Την ώρα που ο Διευθυντής του Γραφείου Τύπου του προέδρου, Βίκτωρας Παπαδόπουλος, διαβεβαίωνε μέσω του Πολίτη ότι δεν υπάρχει καμία αδιαφάνεια ή σκοτεινή συναλλαγή, η Ελεγκτική Υπηρεσία, όπως πληροφορούμαστε, εστιάζει στη νομιμότητα μεγάλων έργων, τα οποία πιθανώς συνδέονται με σημαντικές εισφορές στο Ταμείο της Πρώτης Κυρίας, αλλά και με θεσμικές διευκολύνσεις για την ολοκλήρωσή τους.

Υπάρχει η πεποίθηση ότι το Ταμείο της Πρώτης Κυρίας, πλέον το 2026 και με ελάχιστα ποσοστά ανεργίας, εργαλειοποιείται για προεκλογικούς λόγους ενόψει των Προεδρικών του 2028.

Πέραν του ΑΚΕΛ, που ζήτησε την κατάργηση του Φορέα στο πλαίσιο θεσμικών αλλαγών, παράπονα υποβλήθηκαν στον Πολίτη σχετικά με την κατάντια του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, το οποίο ουσιαστικά έμεινε χωρίς χρήματα και εισφορές, καθώς αυτά αντλούνται στον Φορέα και από εκεί γίνεται η διαχείριση των υποτροφιών. Ως αποτέλεσμα, εκατοντάδες φοιτητές φέτος έμειναν χωρίς την υποτροφία για την οποία ήταν δικαιούχοι, αφού στο παρελθόν είχε απορριφθεί το αίτημα για συμπληρωματικό προϋπολογισμό προς το ΙΚΥ.

Υπάρχουν διαμαρτυρίες και από άλλους συνδέσμους, των οποίων τα κονδύλια από το κράτος μειώθηκαν, ενώ ο Φορέας συνεχίζει να απολαμβάνει πλουσιοπάροχα ποσά.

Έλλειψη διαφάνειας

Ο έλεγχος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στο ταμείο του ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, ο οποίος προεδρεύεται από την Πρώτη Κυρία και δέχεται αποκλειστικά ιδιωτικές εισφορές για την οικονομική βοήθεια άπορων φοιτητών, αποκάλυψε περιπτώσεις εταιρειών που προέβησαν σε σημαντικές εισφορές στον Φορέα, ενώ είχαν ή συνέχιζαν να έχουν οικονομικές συναλλαγές με το κράτος.

Μετά από αυτή τη διαπίστωση, η Ελεγκτική Υπηρεσία συντάχθηκε με τα κοινοβουλευτικά κόμματα που ζητούν τη δημοσιοποίηση των ονομάτων φυσικών και νομικών προσώπων που εισφέρουν στο ταμείο. Σε έκθεση που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, εισηγείται τη δημοσιοποίηση των ονομάτων όσων εισφέρουν ποσά άνω των €20.000 ετησίως.

Σκιές που οδηγούν σε αμφισβήτηση

Η Ελεγκτική Υπηρεσία, αν και διευκρινίζει ότι από τις εισφορές που εντόπισε δεν τεκμηριώνεται οποιοδήποτε όφελος ή αντιπαροχή, παρατηρεί ότι δημιουργούνται συνθήκες που «θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δημόσια αμφισβήτηση». Επισημαίνει, επίσης, ότι το υφιστάμενο σύστημα λειτουργίας και διαχείρισης του Φορέα δεν επαρκεί για να διασφαλίσει τη θεσμική ακεραιότητα που απαιτείται όταν η φιλανθρωπία διασταυρώνεται με την πολιτειακή εξουσία, υποδεικνύοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια.

Προς αυτή την κατεύθυνση, προτείνει συγκεκριμένη τροποποίηση του τρόπου λειτουργίας του Φορέα, ώστε να δημοσιοποιούνται τα ονόματα όσων εισφέρουν ποσά πέραν των €20.000 ετησίως. Στόχος, όπως εξηγεί η Ελεγκτική Υπηρεσία, είναι «η ενίσχυση της διαφάνειας, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος τα οφέλη λειτουργίας του Φορέα να επισκιάζονται από δημόσια αμφισβήτηση».

Χαρακτηριστικές περιπτώσεις

• Συγκεκριμένη εταιρεία, κατά τα έτη 2023–2024, κατέβαλε συνολικές εισφορές ύψους €695.750 στον Φορέα, ενώ την ίδια περίοδο είχε διαπραγματευτεί και υπογράψει σύμβαση μεγάλης διάρκειας και υψηλού ποσού με το κράτος.
• Έξι εταιρείες του ναυτιλιακού κλάδου κατέβαλαν συνολικές εισφορές €750.000 το 2024 (ποσοστό 34% των συνολικών εισφορών του έτους), ενώ το ίδιο διάστημα το Υπουργικό Συμβούλιο έλαβε αποφάσεις για τον φόρο χωρητικότητας, ένα ειδικό σύστημα φορολόγησης εταιρειών διεθνών θαλάσσιων μεταφορών.
• Πρόσωπα συνδεδεμένα με το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα – τα λεγόμενα «χρυσά» διαβατήρια – κατέβαλαν δωρεές προς τον Φορέα συνολικού ύψους €685.000 κατά τα έτη 2018–2024.

Δυσκολίες ελέγχων και εκτόξευση των εισφορών

Η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν παραλείπει στην έκθεσή της να σημειώσει τα εξής: «Οι κατάλογοι εισφορών/δωρεών που υποβλήθηκαν στην Υπηρεσία μας δεν περιλαμβάνουν στοιχεία ταυτοποίησης των δωρητών, όπως αριθμό ταυτότητας ή αριθμό εγγραφής εταιρείας, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται ο έλεγχος σχετικά με την προέλευση των δωρεών/εισφορών».

Όπως προκύπτει από τον πίνακα που δημοσίευσε το κυπριακό μέσο από την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, από τη στιγμή που η κ. Καρσερά ανέλαβε την προεδρία του Φορέα, οι ιδιωτικές εισφορές πολλαπλασιάστηκαν, φτάνοντας συνολικά για τα έτη 2023 και 2024 τα €4,3 εκατ.

Βολές από την αντιπολίτευση για ψηφοθηρία

Κατά τη συζήτηση της πρότασης νόμου των βουλευτών του ΔΗΣΥ, Νίκου Γεωργίου και Κυριάκου Χατζηγιάννη, για δημοσιοποίηση των ονομάτων των χορηγών του ταμείου που εισφέρουν άνω των €5.000, βουλευτές του ΑΚΕΛ και του ΔΗΣΥ κατήγγειλαν ότι η υφιστάμενη αδιαφάνεια δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για ψηφοθηρία και ρουσφετολογική μεταχείριση φοιτητών.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης, διερωτήθηκε γιατί το κράτος δεν καλύπτει, όπως οφείλει, τις ανάγκες των άπορων φοιτητών, «ώστε να μην εξαρτώνται από ιδιωτικές πρωτοβουλίες και ελεημοσύνες». Υπογράμμισε, επίσης, ότι τα ονόματα των χορηγών των κομμάτων που εισφέρουν άνω των €500 δημοσιοποιούνται και διερωτήθηκε γιατί να εξαιρείται το ταμείο της κ. Καρσερά. «Δεν γίνεται στο Προεδρικό να παίρνουν αβέρτα χρήματα και να μη γνωρίζει κανείς από πού προέρχονται», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Νίκος Γεωργίου, απαντώντας στις προειδοποιήσεις της Πρώτης Κυρίας, Φιλίππας Καρσερά, ότι η δημοσιοποίηση θα αποθαρρύνει δωρητές, διερωτήθηκε κατά πόσο τα υπόλοιπα φιλανθρωπικά ιδρύματα της Κύπρου είναι υποδεέστερα του Φορέα. Τόνισε ότι η πρόταση νόμου αποσκοπεί αποκλειστικά στη διαφάνεια, επισημαίνοντας πως «κάλλιο αργά παρά ποτέ».

ieidiseis.gr