Νίκος Ανδρουλάκης: Γιατί προκάλεσε ικανοποίηση στο Μαξίμου, τι γίνεται με το «σενάριο Δένδια» και η αυτοεξαίρεση από κάθε σενάριο διακυβέρνησης

Ο Νίκος Ανδρουλάκης θέλησε να περιγράψει τους όρους της δικής του πρωθυπουργίας, αλλά πρόσφερε ένα χρήσιμο επιχείρημα στον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη διατήρηση της δικής του. Επιμένοντας ότι πρωθυπουργός σε μια κυβέρνηση συνεργασίας γίνεται ο αρχηγός του πρώτου κόμματος, περιόρισε προκαταβολικά τις επιλογές του ΠΑΣΟΚ και δυσκόλεψε ακόμη περισσότερο την απάντηση στο ερώτημα που ακολουθεί κάθε διακήρυξη περί πολιτικής αλλαγής: με ποιους και υπό ποιες προϋποθέσεις;

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ απέκλεισε τη συνεργασία με τη ΝΔ, συνέδεσε την αλλαγή κυβέρνησης με την πρωτιά του κόμματός του και κατέληξε: «Και πρωθυπουργός θα είναι ο πρόεδρος του πρώτου κόμματος». Η διατύπωση αφορούσε το δικό του επιθυμητό εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά η πολιτική της χρήση προφανώς δεν περιορίζεται σε αυτό.

Διότι, εάν αναγορεύεις αυτή τη θέση σε γενική αρχή, δίνεις στον σημερινό πρωθυπουργό τη δυνατότητα να την επικαλεστεί εναντίον σου την επομένη των εκλογών. Ο Ανδρουλάκης δεν δεσμεύτηκε να στηρίξει τον Μητσοτάκη, του παραχώρησε όμως ένα επιχείρημα για να απαιτήσει τη στήριξή του. Διότι όταν επιλέγεις να κάνεις αυτή τη δήλωση σε μία συγκυρία που ο Μητσοτάκης είναι άνετα – και δεν διαφαίνεται ανατροπή – πρώτος στις δημοσκοπήσεις και η νίκη του, με όποιο ποσοστό, στις ερχόμενες εκλογές, δεν αμφισβητείται ιδιαιτέρως, τότε είναι σαφές ποιοι συνειρμοί δημιουργούνται στις σκέψεις των ψηφοφόρων: Ότι ο Μητσοτάκης δικαιούται να είναι πρωθυπουργός την επόμενη ημέρα και μάλιστα με όποιο ποσοστό κι αν φέρει στις κάλπες, ακόμα και… λίγο πάνω ή και κάτω από το 25%! Αυτό μάλιστα δεν το είπε και δεν το ζήτησε ούτε ο… ίδιος ο Μητσοτάκης, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι εάν δεν πετύχει το 25% θα αποχωρήσει!

Λεκτικό ολίσθημα εν τη ρύμη του λόγου ή κάτι άλλο από τον Ανδρουλάκη; Αν του ξέφυγε, όπως πιστεύουν πολλοί, τότε θα παραμείνει απλώς ως μία μεμονωμένη δήλωση, την οποία απλώς θα επιχειρήσει να υποβαθμίσει στη συνέχεια. Ίσως πάλι να σημαίνει, όπως εκτιμούν κάποιοι, ότι επιδιώκει να προστατευτεί από την κριτική του Αλέξη Τσίπρα ότι φλερτάρει με τη δεξιά σε διάφορες εκδοχές. Είναι αβέβαιο όμως εάν πετυχαίνει το στόχο του, καθώς η διατύπωση για τον Μητσοτάκη θόλωσε το όποιο μήνυμα.

Το δώρο στον Μητσοτάκη και το «σενάριο Δένδια»

Η σύμπτωση με την επιχειρηματολογία του Μαξίμου είναι ευδιάκριτη. Στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε υποστηρίξει ότι κυβέρνηση σχηματίζει το πρώτο κόμμα, με πρωθυπουργό τον αρχηγό του, απορρίπτοντας πολιτικά τις εναλλακτικές συμπράξεις της αντιπολίτευσης. Πρόκειται για τη θέση με την οποία επιχειρεί να συνδέσει την πρωτιά της ΝΔ με την προσωπική του παραμονή στην εξουσία.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο η δήλωση Ανδρουλάκη λειτουργεί ενισχυτικά για τον Μητσοτάκη. Δυσκολεύει πολιτικά το σενάριο μιας συνεργασίας ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ενδεχόμενου κόμματος Σαμαρά, με διαφορετικό πρωθυπουργό, όπως ο Νίκος Δένδιας ή όποιος άλλος έχει την αποδοχή και τη σύμφωνη γνώμη των συνεργαζόμενων μερών.

Το συγκεκριμένο σχήμα παραμένει σενάριο, χωρίς δημόσια συμφωνία των προσώπων που περιλαμβάνει. Ωστόσο, για όσους θα αναζητούσαν μια τέτοια διευθέτηση, η αποδοχή της αρχής «πρωθυπουργός ο αρχηγός του πρώτου κόμματος» αφαιρεί ένα βασικό διαπραγματευτικό εργαλείο: τη δυνατότητα να τεθεί θέμα άλλου προσώπου στην πρωθυπουργία, εφόσον η ΝΔ προηγηθεί.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να αποκλείει τη συγκυβέρνηση με τη ΝΔ χωρίς να προσφέρει γενική πολιτική νομιμοποίηση στην αξίωση Μητσοτάκη. Επέλεξε μια διατύπωση που μπορεί να επιστρέψει ως πίεση προς τον ίδιο.

Δύο πτέρυγες, διαφορετικά αδιέξοδα

Η επιλογή αυτή δημιουργεί πρόβλημα και συνολικά στο ΠΑΣΟΚ, αλλά και σε κάθε πτέρυγα στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, για διαφορετικούς λόγους.

Συνολικά διότι επαναφέρει στο ΠΑΣΟΚ μία εσωστρεφή συζήτηση που εν πολλοίς είχε ατονήσει εδώ και καιρό, επιτρέποντας στο Κίνημα να ρίξει βάρος στα προγραμματικά θέματα και στην αντιπολιτευτική του δράση. Η αναμόχλευση από την ίδια του την ηγεσία διαφόρων σεναρίων για την επόμενη ημέρα και μάλιστα με τον τρόπο που έκανε τη διατύπωση ο Ανδρουλάκης αναγκάζει τα στελέχη να απαντούν, να εξηγούν, να ερμηνεύουν προθέσεις και μελλοντικές δυνητικές κινήσεις. Δεν είναι ό,τι καλύτερο σε μία φάση αντεπίθεσης.

Όσο για τις εσωκομματικές πτέρυγες φαίνεται ότι οι πρώτες αναγνώσεις είναι οι εξής:

• Για την αριστερή του πτέρυγα, το κεντρικό ζήτημα παραμένει πώς θα συγκροτηθεί μια εναλλακτική κυβερνητική πλειοψηφία. Η επίκληση κομμάτων που θα σεβαστούν το πρόγραμμα και τις αξίες του ΠΑΣΟΚ δεν απαντά ποια είναι αυτά, σε ποια πεδία μπορούν να συγκλίνουν και πώς θα ξεπεραστούν οι διαφορές τους. Την ίδια ώρα, η οξύτατη αντιπαράθεση με τον Αλέξη Τσίπρα καθιστά δυσκολότερη ακόμη και τη συζήτηση για μια τέτοια προοπτική. Στην ίδια συνέντευξη, άλλωστε, ο Ανδρουλάκης απάντησε στις επιθέσεις από την πλευρά Τσίπρα επαναφέροντας τη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ.

• Για τη δεξιότερη πλευρά του κόμματος, στον βαθμό που θεωρεί μια συνεννόηση με τη ΝΔ υπό διαφορετική ηγεσία, ως εξαιρετικά ενδεδειγμένη λύση και ως ιδανικό ελιγμό, μετά τη συνεδριακή απόφαση για ΟΧΙ στη συνεργασία με την δεξιά, η δήλωση στενεύει επίσης τα περιθώρια. Μάλιστα, ο Ανδρουλάκης επανέλαβε κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχει θέμα συνεργασίας σε καμία περίπτωση, με τη ΝΔ. Ούτε με Μητσοτάκη, ούτε με άλλο πρόσωπο από το κυβερνών κόμμα.

Δεν χρειάζεται να προεξοφλήσει κανείς οργανωμένη εσωκομματική αντίδραση για να διαπιστώσει την αντίφαση: η ηγεσία δυσκολεύει ταυτόχρονα και την προοδευτική συνεργασία και τη συντηρητικότερη διέξοδο που συζητείται στα μετεκλογικά σενάρια.

Ακόμη σοβαρότερη είναι η σύνδεση κάθε κυβερνητικής προοπτικής με την πρωτιά του ΠΑΣΟΚ. Εάν αυτός ο όρος ισχύσει απολύτως, τι θα συμβεί εφόσον προκύπτει δυνατότητα προοδευτικής πλειοψηφίας, αλλά το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται δεύτερο ή τρίτο; Η λογική της ηγεσίας οδηγεί σε εκ των προτέρων αποχώρηση από οποιαδήποτε συζήτηση. Έτσι, η πολιτική αλλαγή εξαρτάται από την εκλογική επικράτηση ενός συγκεκριμένου κόμματος και η προγραμματική διαπραγμάτευση υποχωρεί μπροστά στην προϋπόθεση της πρωτιάς. Το «ή πρώτοι ή στην αντιπολίτευση, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα», με περίπου ανύπαρκτες τις πιθανότητες να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, καθιστά το ΠΑΣΟΚ από δύναμη διακυβέρνησης σε φτωχό συγγενή των πολιτικών εξελίξεων. Απ’ όποια οπτική κι αν βλέπει κανείς το ρόλο του ΠΑΣΟΚ – είτε από αριστερά, είτε από δεξιά.

Το Μαξίμου προετοιμάζει ήδη το δίλημμα

Στο Μαξίμου είδαν τη δήλωση – ομολογία του Νίκου Ανδρουλάκη ως μάννα εξ ουρανού. Κυβερνητικές πηγές έλεγαν ότι εφόσον η ΝΔ κινηθεί στο 31%–32% και το ΠΑΣΟΚ καταταγεί τρίτο, ο Μητσοτάκης θα πιέσει τον Ανδρουλάκη είτε να συμμετάσχει σε κυβέρνηση είτε να επωμιστεί το πολιτικό κόστος νέων εκλογών. Μέσα σε αυτό το μετεκλογικό πλαίσιο αναμένουν ότι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ θα πιέσουν για συμφωνία, φοβούμενοι απώλεια εδρών σε δεύτερη αναμέτρηση – και είναι απολύτως λογική μία τέτοια πίεση και καταφανής ο κίνδυνος της συρρίκνωσης κάθε τρίτου κόμματος σε δεύτερες εκλογές.

Με άλλα λόγια, η αγωνία επιβίωσης του ΠΑΣΟΚ μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τη ΝΔ ως μοχλός για την παραμονή Μητσοτάκη.

Εδώ βρίσκεται και το βαθύτερο πρόβλημα της Χαριλάου Τρικούπη. Ο φόβος της τρίτης θέσης ωθεί το κόμμα σε μια αμυντική στρατηγική, στην οποία η σύγκρουση με τον Τσίπρα καταλαμβάνει όλο και περισσότερο χώρο, ενώ η κυβερνητική εναλλακτική παραμένει από αδιευκρίνιστη έως εντελώς ανύπαρκτη. Η παραδοξότητα στο σχήμα «θέλω την πρωτιά, αλλά το κύριο μέτωπό μου είναι για τη δεύτερη θέση» χτυπάει κόκκινο στην τακτική που έχει υιοθετήσει το ΠΑΣΟΚ, έστω παρασυρόμενο από τις αναίτιες και ίσως και ανόητες επιθέσεις που εξαπολύονται σε βάρος του από την ΕΛΑΣ.

Ο Ανδρουλάκης διεκδικεί την πρωτιά, αλλά οφείλει να εξηγήσει και τι θα κάνει εάν δεν την κατακτήσει. Διαφορετικά, αφήνει στον Μητσοτάκη τη δυνατότητα να ορίσει εκείνος το μετεκλογικό δίλημμα του ΠΑΣΟΚ, χρησιμοποιώντας μάλιστα ως αφετηρία τα λόγια του προέδρου του.

topontiki.gr