Νομική κριτική στην αρχειοθέτηση των υποκλοπών από τον Εισαγγελέα του ΑΠ κ. Μπακέλα

Ο Πλάτων στην Πολιτεία έλεγε, ότι η Δικαιοσύνη είναι «τα οφειλόμενα εκάστω αποδιδόναι», δηλαδή το να αποδίδεται στον καθένα αυτό που του οφείλεται.

Πιστεύω όμως, ότι στην υπόθεση των υποκλοπών και της κατάλυσης του θεμελιώδους συνταγματικού δικαιώματος του απορρήτου των τηλεφωνικών επικοινωνιών τα θύματα αυτών των παρακολουθήσεων μέχρις στιγμής δεν έχουν δικαιωθεί ουδόλως και ούτε έχουν μάθει την αλήθεια.

Και υπό το πρίσμα αυτό θα διενεργήσω ορισμένες κριτικές νομικές παρατηρήσεις στη Διάταξη του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Μπακέλα, που έθεσε και πάλι στο αρχείο αυτή την υπόθεση των εκτεταμένων παρακολουθήσεων των κινητών τηλεφώνων πολιτικών αρχηγών, ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων, δημοσιογράφων και πολλών άλλων.

Έτσι :

Η εσφαλμένη απόρριψη από τον Εισαγγελέα του ΑΠ του αιτήματος για εξέταση ως μάρτυρα του πρωτοδίκως καταδικασθέντος από το Μονομελές Πλημ/κείο Αθηνών Tal Dilian.

Υπενθυμίζω, ότι ο ανωτέρω Dilian είχε καταδικαστεί από το Μονομελές Πλημ/κείο Αθηνών με άλλους τρεις ιδιώτες σε υψηλή ποινή για τα πλημμελήματα της παραβίασης του απορρήτου των επικοινωνιών κλπ.

Ωστόσο, μετά την έκδοση της ανωτέρω καταδικαστικής απόφασης ο Dilian με αναφορά του στη δημόσια σφαίρα (και πιο ειδικά σε δημοσιογράφο του τηλεοπτικού καναλιού ΜΕΓΑ) είχε δηλώσει τα εξής:

Δηλαδή, ότι η εταιρεία του Intellexa είχε πουλήσει την τεχνολογία της – με τα κατασκοπευτικά λογισμικά – και στις κυβερνήσεις (άρα ενδεχόμενα και στη σημερινή κυβέρνηση του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη), αλλά και στις αρχές επιβολής του νόμου (άρα ενδεχόμενα και στις Ελληνικές Μυστικές Υπηρεσίες). ( «ΤΑ ΝΕΑ», 13/3).

Και είχα υποστηρίξει εδώ και πολύ καιρό, ότι ο Tal Dilian θα έπρεπε να εξεταστεί ως μάρτυρας και από τον προηγούμενο Εισαγγελέα του ΑΠ και από τον νέο Εισαγγελέα του ΑΠ. Γιατί;

Γιατί το άρθρο 37 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προσδιορίζει ότι «πηγή πληροφόρησης» ενός εισαγγελικού λειτουργού για την τέλεση ενός εγκλήματος το οποίο διώκεται αυτεπαγγέλτως είναι δυνατό να είναι και οποιαδήποτε άλλη «πληροφορία» (εκτός από τη μήνυση ή την αναφορά).

Και όπως είναι γνωστό είχε γίνει δεκτό από τη Νομολογία, ότι τέτοια πληροφορία για τη διάπραξη ενός εγκλήματος είναι δυνατό να είναι και ένα δημοσίευμα του έντυπου ή ηλεκτρονικού τύπου ή μια ραδιοφωνική η τηλεοπτική εκπομπή ( Μαργαρίτη Λ., Ο νέος ΚΠΔ, ι, 131).

Γιατί λοιπόν δεν εξετάστηκε από τον Εισαγγελέα του ΑΠ κ. Μπακέλα ο ανωτέρω Dilian για να ανιχνευθεί, εάν όντως είχαν εμπλοκή στην υπόθεση των εκτεταμένων παρακολουθήσεων (των κινητών τηλεφώνων) και οι Ελληνικές Μυστικές Υπηρεσίες (οι οποίες δραστηριοποιούνται υπό την πολιτική εποπτεία του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη);

Ο Εισαγγελέας του ΑΠ χρησιμοποίησε ως δικονομική βάση για την άρνηση εξέτασης ως μάρτυρα του Dilian το άρθρο 244 παρ. 3 του ΚΠΔ (το οποίο αφορά την παραβίαση των δικαιωμάτων του υπόπτου, όταν καλείται για να παράσχει εξηγήσεις κατά τη διάρκεια μιας προκαταρκτικής εξέτασης).

Η «μη επίκληση» των βασικών διατάξεων των άρθρων 210 και 211 του ΚΠΔ.

Ωστόσο, μου προκαλεί εντύπωση ότι ο Εισαγγελέας του ΑΠ δεν ανίχνευσε καθόλου τις θεμελιώδεις διατάξεις των άρθρων 210 και 211 του ΚΠΔ, οι οποίες κατά την κρίση μου έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για να οριοθετηθεί, εάν ο πρωτοδίκως καταδικασθείς Dilian θα μπορούσε να εξεταστεί ΚΑΙ ως μάρτυρας.

Ώστε, να επαληθευτεί ή να διαψευστεί ενδεχόμενα και η δική του εκδοχή (δηλαδή ότι κατά πάσα πιθανότητα στις παράνομες παρακολουθήσεις των κινητών τηλεφώνων συμμετείχαν και οι Ελληνικές Μυστικές Υπηρεσίες, με άλλα λόγια η Ε.Υ.Π).

Έτσι:

Όπως είναι γνωστό, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 210 του ΚΠΔ (με ποινή σχετικής ακυρότητας) απαγορεύεται να εξεταστούν ως μάρτυρες ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΙΔΚΑΣΙΑ, όσοι συγκατηγορούμενοι παραπέμφθηκαν αμετακλήτως στο αρμόδιο δικαστήριο ή καταδικάστηκαν πάλι αμετακλήτως «για την ίδια πράξη» .

Και όταν μιλάμε για την «ίδια πράξη» εννοούμε στην προκείμενη περίσταση την πράξη για την οποία είχε καταδικαστεί και ο επίμαχος Dilian από το Μονομελές Πλημ/κείο Αθηνών.

Ωστόσο, στην υπόθεση τούτη δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί το άρθρο 210 ΚΠΔ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΝΕΝΑ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΜΠΟΔΙΟ κατά τη γνώμη μου, το οποίο θα εμπόδιζε την εξέταση του ανωτέρω Dilian ΩΣ ΜΑΡΤΥΡΑ. Για ποιο λόγο;

1 Γιατί η σχετική απαγόρευση εξέτασης ενός μάρτυρα κατά το άρθρο 210 του ΚΠΔ αφορά μόνο την ακροαματική διαδικασία. Δεν αφορά την προδικασία και κυρίως δεν αφορά το στάδιο της προτακτικής εξέτασης (όπου θα εξεταζόταν ως μάρτυρας ο Dilan από τον Εισαγγελέα του ΑΠ).

Και τούτο γιατί κατά την προδικαστική φάση προέχει η συλλογή των κρίσιμων αποδείξεων (και όχι το ζήτημα, εάν δηλαδή ένας μάρτυρας θα είναι αμερόληπτος ή όχι).

2 Το άρθρο 210 του ΚΠΔ δεν θα μπορούσε επίσης να εφαρμοστεί στην υπόθεση των υποκλοπών και για ένα άλλο λόγο (γεγονός το οποίο ενδυναμώνει την εκδοχή οτι ο Dilian θα μπορούσε να εξεταστεί ως μάρτυρας). Τι εννοώ;

Η διάταξη του άρθρου 210 του ΚΠΔ, όπως ανέφερα και παραπάνω, ενεργοποιείται , όταν υπάρχουν «ΣΥΓΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΝΗ ΠΡΑΞΗ».

Όμως στην υπόθεση των υποκλοπών ο μεν Dilian είχε καταδικαστεί για το έγκλημα της παραβίασης του απορρήτου των επικοινωνιών (το οποίο προσβάλλει το συγκεκριμένο έννομο αγαθό), η δε εξέταση του Dilian ως μάρτυρα θα αφορούσε την ενδεχόμενη διάπραξη του εγκλήματος της κατασκοπείας του άρθρου 148 του ΠΚ εκ μέρους των Μυστικών Υπηρεσιών ή εκ μέρους άλλων αυτουργών (μέσω των παρακολουθήσεων των κινητών τηλεφώνων των Υπουργών, των ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων κλπ).

Ωστόσο, το έγκλημα της κατασκοπείας προσβάλει το έννομο αγαθό της εξωτερικής υπόστασης του κράτους ( Χαραλαμπάκης , Ποινικός Κώδικας, 1, 1363) και επομένως και από αυτή την άποψη δεν υπήρχε κανένα κώλυμα για την εξέταση του Dilian ως μάρτυρα (γιατί δεν συνέτρεχε και ο παραπάνω βασικός όρος για την εφαρμογή του άρθρου 210 του ΚΠΔ).

Ούτε, τέλος, υπήρχαν «συγκατηγορούμενοι» στην υπόθεση τούτη !

Το άρθρο 211 του ΚΠΔ αγνοήθηκε

Σε τελευταία ανάλυση ο Εισαγγελέας του ΑΠ θα έπρεπε, κατά την κρίση μου, να εξετάσει τον πρωτοδίκως καταδικασθέντα Dilian ως μάρτυρα.

Και εάν η μαρτυρική του κατάθεση ( για την ενδεχόμενη εμπλοκή των Μυστικών Υπηρεσιών ή άλλων στις παρακολουθήσεις των κινητών τηλεφώνων) δεν επιβεβαιωνόταν και ΑΠΟ ΑΛΛΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ , τότε απλώς η μαρτυρική τούτη κατάθεση δεν θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη ή να αξιολογηθεί για την καταδίκη οποιαδήποτε άλλου κατηγορουμένου.

Έτσι, όπως ακριβώς ορίζει το άρθρο 211 του ΚΠΔ το οποίο επίσης αγνοήθηκε.

Σε ένα τελικό επίπεδο θα ήθελα να σημειώσω, ότι η αυτόνομη αναφορά την οποία έκανε ο κ. Μπακέλας στο άρθρο 244 παρ.3 του ΚΠΔ (ώστε να μη εξεταστεί ως μάρτυρας ο Dilian) ήταν εσφαλμένη κατά την κρίση μου ( αφού δεν διενεργήθηκε οποιαδήποτε συσχέτιση με τις κρίσιμες διατάξεις 210 και 211 του ΚΠΔ στις οποίες αναφέρθηκα παραπάνω).

Επιβεβλημένη η ανάσυρση της υπόθεσης των υποκλοπών από το αρχείο

Ενόψει όλων αυτών ήταν επιβεβλημένη κατά τη γνώμη μου η ανάσυρση της υπόθεσης των παρακολουθήσεων των κινητών τηλεφώνων από το αρχείο, αφού η ενδεχόμενη εμπλοκή των Ελληνικών Μυστικών Υπηρεσιών ή η ενδεχόμενη διάπραξη του εγκλήματος της κατασκοπείας ήταν ένα «νέο στοιχείο» , όπως ακριβώς απαιτεί το άρθρο 43 παρ. 6 του ΚΠΔ.

Η ανάσυρση τούτη μπορεί πάντως να γίνει και στο εγγύτερο μέλλον, αφού και η Διάταξη αρχειοθέτησης του κ. Μπακέλα παράγει ένα «οιονεί προσωρινό δεδικασμένο» ( Σταμάτης Κ. , Ποινικά Σύμμεικτα).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά;

Παρουσίασα διάφορα νομικά ζητήματα στα οποία, κατά τη γνώμη μου, η Διάταξη του Εισαγγελέα του ΑΠ κ. Μπακέλα η οποία αρχειοθέτησε την υπόθεση των υποκλοπών, «απαντά» με ένα εσφαλμένο τρόπο.

Και πιστεύω, ότι η υπόθεση τούτη που αφορά την παραβίαση του θεμελιώδους συνταγματικού δικαιώματος του απορρήτου των επικοινωνιών πολιτικών αρχηγών, ανώτατων στρατιωτικών, δημοσιογράφων και πολιτών, είναι απαραίτητο να διερευνηθεί ΑΠO ΤΗΝ ΑΡΧΗ.

Γιατί ακριβώς αφορά τη Δημοκρατία και το Σύνταγμα μας.

Καλφέλης Γρηγόρης,

Καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ [email protected]

tovima.gr