Όπλα στις φυλακές, χειροβομβίδες στις γειτονιές — ποια μείωση εγκληματικότητας ;

Η κυβέρνηση επιμένει να προβάλλει τη «μείωση της εγκληματικότητας» ως απόδειξη επιτυχημένης πολιτικής ασφάλειας. Οι πίνακες και τα ποσοστά παρουσιάζονται με συνέπεια. Όμως η πολιτική αξιολόγηση δεν γίνεται μόνο με αριθμούς — γίνεται με γεγονότα. Και τα πρόσφατα γεγονότα είναι βαριά.

Δολοφονία κρατουμένου στις φυλακές Δομοκού με όπλο που πέρασε παράνομα εντός σωφρονιστικού καταστήματος.

Ρίψη χειροβομβίδας σε κατοικημένη γειτονιά του Πειραιά.

Απόδραση κρατουμένου από τα δικαστήρια της Ευελπίδων.

Αυτά δεν είναι απλώς «συμβάντα». Είναι πολιτικά εκθέσεις αποτυχίας. Διότι αφορούν τον πυρήνα της κρατικής λειτουργίας: τον έλεγχο, την επιτήρηση, τη φύλαξη.

Το πολιτικό ζήτημα δεν είναι ο αριθμός — είναι η ευθύνη.

Η μείωση ορισμένων μορφών παραβατικότητας μπορεί να είναι πραγματική. Όμως η βαριά εγκληματικότητα έχει διαφορετικό πολιτικό βάρος.

Όταν:

• Όπλα εισέρχονται σε φυλακές υψίστης ασφαλείας,
• Εκρηκτικά κυκλοφορούν σε αστικό ιστό,

• Κρατούμενοι αποδρούν μέσα από δικαστικά μέγαρα, τότε δεν τίθεται ζήτημα στατιστικής βελτίωσης, αλλά θεσμικής αξιοπιστίας.

Η ασφάλεια αποτελεί κεντρικό πυλώνα της κυβερνητικής ρητορικής τα τελευταία χρόνια. Όταν όμως η πραγματικότητα παράγει γεγονότα υψηλού συμβολισμού, το πολιτικό κόστος δεν μπορεί να απορροφάται μέσω επικοινωνιακής διαχείρισης.

Η επικοινωνιακή στρατηγική ως πολιτικό υποκατάστατο

Η καθημερινή τηλεοπτική παρουσία εκπροσώπων της αστυνομίας σε ενημερωτικές και ψυχαγωγικές εκπομπές δείχνει μια ξεκάθαρη επιλογή: έλεγχο του αφηγήματος. Η πολιτική στρατηγική φαίνεται να επενδύει:

• Στη συνεχή δημόσια εικόνα,
• Στην άμεση απάντηση σε κάθε περιστατικό,
• Στην προβολή επιμέρους επιτυχιών.

 Όμως η υπερπροβολή δεν υποκαθιστά την πολιτική λογοδοσία. Αντιθέτως, όταν τα σοβαρά περιστατικά πολλαπλασιάζονται, η υπερβολική επικοινωνιακή έκθεση ενισχύει την εντύπωση άμυνας. Η κοινωνία αντιλαμβάνεται τη διαφορά μεταξύ ενημέρωσης και ωραιοποίησης.

Από το «νόμος και τάξη» στη δοκιμασία αξιοπιστίας

Η ασφάλεια αποτέλεσε κεντρικό πολιτικό μήνυμα. Εάν όμως τα πλέον ελεγχόμενα περιβάλλοντα – φυλακές και δικαστήρια – εμφανίζουν ρήγματα, τότε η πολιτική αφήγηση δοκιμάζεται. Το ερώτημα δεν είναι αν συνολικά μειώθηκαν οι διαρρήξεις ή οι κλοπές. Το ερώτημα είναι αν το κράτος διατηρεί έλεγχο σε κρίσιμες δομές υψηλού κινδύνου. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο «διετάχθη ΕΔΕ».

Η πολιτική ευθύνη απαιτεί:

• Συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις,
• Διαφάνεια στα πορίσματα,
• Θεσμικές αλλαγές με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Διότι όταν η κυβερνητική στρατηγική έχει επενδύσει πολιτικά στο δόγμα της ασφάλειας, κάθε ρήγμα μετατρέπεται σε πολιτικό γεγονός. Και σε τέτοιες συνθήκες, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιο είναι το ποσοστό εγκληματικότητας. Είναι αν η πολιτεία μπορεί να εγγυηθεί ότι τα αυτονόητα — ο έλεγχος φυλακών, η ασφάλεια δικαστηρίων, η αποτροπή πολεμικού τύπου βίας — παραμένουν πράγματι αυτονόητα.

Άγγελος Αγραφιώτης

Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων

Γενικός  Διευθυντής A&K Risk Management Consulting