Οργουελικός εφιάλτης: Κάμερες θα διαβάζουν συναισθήματα… για να εντοπίζουν υπόπτους

Το υπουργείο Εσωτερικών πραγματοποιεί δημόσια διαβούλευση για να επεκτείνει τη χρήση της τεχνολογίας αναγνώρισης προσώπου σε όλες τις αστυνομικές δυνάμεις της χώρας.

Σύμφωνα με σχετικά ρεπορτάζ, η αστυνομία θα είναι ελεύθερη να χρησιμοποιεί κάμερες στους δρόμους, που θα «διαβάζουν» πρόσωπα και θα είναι σε θέση «να αναλύουν κινήσεις και συναισθήματα, αναγνωρίζοντας τους εγκληματίες από τα μάτια, τη φωνή ή ακόμα και τον τρόπο που περπατούν».

Η τεχνολογία διαφημίζεται ότι θα χρησιμοποιείται όχι μόνο για συλλήψεις, αλλά και για την πρόληψη αυτοκτονιών ή την εύρεση αγνοουμένων.

Στην Ελλάδα έχουν εισαχθεί οι πρώτες  κάμερες ΑΙ στους σταθμούς του μετρό, για να εντοπίζουν τους «τζαμπατζήδες», ενώ αντίστοιχες κάμερες λειτουργούν σε οδικές αρτηρίες και λεωφορεία.   Στην Αθήνα, τουλάχιστον 1000 κάμερες της τροχαίας, χρησιμοποιούν την αμφιλεγόμενη τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου, παρά τις ανησυχίες για την παραβίαση των προσωπικών δεδομένων.

Μεγάλος Αδελφός

Οι κάμερες παρακολούθησης με συστήματα αναγνώρισης προσώπου δεν είναι νέο φαινόμενο, αλλά συνεχώς εξελίσσονται. Μια παραλλαγή τους, με τη χρήση συστημάτων ΑΙ, χρησιμοποιήθηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Παρίσι, ως μέτρο πρόληψης τρομοκρατικών επιθέσεων.

Τότε υπήρξαν σφοδρές αντιδράσεις, από οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία, με το σκεπτικό ότι οι κάμερες θα λειτουργούν παρεμβατικά, φακελώνοντας και στοχοποιώντας απλούς πολίτες.

Οι γαλλικές αρχές τους καθησύχασαν ότι οι κάμερες δεν θα αναγνωρίζουν πρόσωπα, αλλά μόνο κινήσεις που φαίνονται  περίεργες (π.χ. κάποιον που προχωράει αντίθετα με τη ροή του πλήθους). Οι δικαιολογίες δεν έπεισαν τις οργανώσεις, που επέμειναν ότι το ατομικό φακέλωμα, με αναγνώριση προσώπου, θα γίνεται ούτως ή άλλως.

Στην Αγγλία χρησιμοποιούνται κάμερες αναγνώρισης προσώπου σε δημόσιους χώρους, όχι μόνο από αστυνομικές δυνάμεις αλλά και από ιδιώτες, καθώς δεν υπάρχει σαφές νομικό πλαίσιο. Σύμφωνα με τη Big Brother Watch, δεκάδες εκατομμύρια πολίτες έχουν «σκαναριστεί» από τις κάμερες, που λειτουργούν σε καθεστώς ασυδοσίας.

Οργουελικός εφιάλτης

«Ζούμε έναν οργουελικό εφιάλτη», καταγγέλλει η οργάνωση Big Brother Watch, που αντιτάσσεται στη χρήση συστημάτων αναγνώρισης προσώπου. Υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα πάνω από 3.000 άτομα έχουν πέσει θύματα λάθος ταυτοποίησης, από τα συστήματα της αστυνομίας.

Έχει αποδειχθεί ότι η τεχνολογία FRS χρησιμοποιείται κακόβουλα και κάνει διακρίσεις εις βάρος των πιο ευάλωτων. Γυναίκες, νέοι, μειονότητες και γενικότερα όποιος έχει πιο σκούρο δέρμα, είναι πιο πιθανό να στοχοποιηθεί άδικα από τα δήθεν αμερόληπτα συστήματα.

Ρατσιστικές διακρίσεις

H ερευνητική δημοσιογραφική ομάδα Liberty Investigates σε συνεργασία με τον Guardian, αποκάλυψε σε αποκλειστικό ρεπορτάζ, ότι οι αστυνομικές δυνάμεις άσκησαν επιτυχώς πιέσεις, για να χρησιμοποιήσουν σύστημα αναγνώρισης προσώπου που είναι αποδεδειγμένα προκατειλημμένο εις βάρος συγκεκριμένων δημογραφικών ομάδων. Το σύστημα χρησιμοποιούσε τη βάση δεδομένων της αστυνομίας (με 19 εκατομμύρια φωτογραφίες), για να συγκρίνει και να ταυτοποιήσει εκ των υστέρων πρόσωπα που εντόπιζαν οι κάμερες ως «ύποπτα».

Έρευνα του μεγαλύτερου κρατικού εργαστηρίου εμπειρογνωμόνων (National Physical Laboratory), απέδειξε ότι οι μαύροι, οι Ασιάτες, οι γυναίκες και άτομα κάτω των 40 ετών, έπεφταν θύματα εσφαλμένων ταυτοποιήσεων, σε πολύ υψηλότερα ποσοστά από ό,τι οι λευκοί. Το υπουργείο Εσωτερικών αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι «σε κάποιες περιπτώσεις ο αλγόριθμος του συστήματος, ήταν πιο πιθανόν να συμπεριλάβει λανθασμένα κάποιες δημογραφικές ομάδες, στα αποτελέσματα αναζήτησης».

Ενώ γνώριζαν ότι το σύστημα κάνει αυτά τα διόλου αθώα «λάθη», συνέχισαν να το χρησιμοποιούν για πάνω από ένα χρόνο, μπλοκάροντας εσωτερικές αποφάσεις για να καταργηθεί.

Δεδομένα που συγκέντρωσε η Liberty Investigates αποκάλυψαν ότι οι αστυνομικές δυνάμεις είχαν πραγματοποιήσει περισσότερες από μισό εκατομμύριο αναζητήσεις αναγνώρισης προσώπου στη βάση δεδομένων της αστυνομίας μεταξύ 2018 και 2024, υποδηλώνοντας ότι χιλιάδες ύποπτοι θα μπορούσαν να έχουν ταυτοποιηθεί εσφαλμένα.

Τι ισχύει σήμερα

Η αναγνώριση προσώπου χρησιμοποιείται από οκτώ αστυνομικές δυνάμεις στην Αγγλία και την Ουαλία για τον εντοπισμό καταζητούμενων υπόπτων και ευάλωτων ατόμων, καθώς και για την παρακολούθηση ζωντανών εκδηλώσεων, από το 2017.

Οι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία είναι απαραίτητη για τη σύλληψη σοβαρών εγκληματιών. Ωστόσο, οι οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα ανησυχούν ότι η τεχνολογία αυτή είναι υπερβολικά επεμβατική και ενδέχεται να έχει φυλετικές προκαταλήψεις.

Οποιοσδήποτε νέος νόμος προκύψει από τη διαβούλευση θα χρειαστεί περίπου δύο χρόνια για να ψηφιστεί από το κοινοβούλιο, σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών.

Μία από τις προτάσεις για τις οποίες η κυβέρνηση ζητά τη γνώμη του κοινού είναι η δημιουργία μιας ρυθμιστικής αρχής που θα εποπτεύει τη χρήση των βιομετρικών εργαλείων και της αναγνώρισης προσώπου από την αστυνομία.

in.gr