Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: Μύθοι και αλήθειες σε 8 + 1 καυτά ερωτήματα

• Στις πέντε, μέχρι στιγμής, υποθέσεις οι κατηγορούμενοι ανέρχονται σε 1.151 άτομα και η συνολική οικονομική ζημία  ξεπερνά τα 17 εκατ. ευρώ.
• Ποιες έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι ανοιχτές, ποιοι βρίσκονται στο στόχαστρο και γιατί.

του Βαγγέλη Τριάντη

Δεκάδες υποθέσεις έχουν παραπεμφθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης σχετικά με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ για παράνομες επιδοτήσεις που φέρεται να δόθηκαν σε παραγωγούς ή κτηνοτρόφους. Μόνο τους τελευταίους μήνες η ΕΛ.ΑΣ έχει εξαρθρώσει πέντε εγκληματικές οργανώσεις που δρούσαν από την Κρήτη έως τη Βόρεια Ελλάδα. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, μόνο σε αυτές τις πέντε υποθέσεις οι κατηγορούμενοι ανέρχονται σε 1.151 άτομα, με τη συνολική οικονομική ζημία να ξεπερνά τα 17 εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα, έχουν ήδη ανακοινωθεί οι πρωτόδικες καταδικαστικές αποφάσεις για απάτες με τις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συνεχίζονται. Οι Data Journalists παρουσιάζουν σήμερα 8 + 1 ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τις έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας τόσο για πολιτικά όσο και  μη πολιτικά πρόσωπα. Το μόνο βέβαια που είναι σίγουρο είναι πως το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ όχι μόνο δεν έχει κλείσει αλλά αναμένονται εξελίξεις στο μέλλον.

1) Τι είναι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ;

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αφορά σε επιδοτήσεις που δόθηκαν σε παραγωγούς μέσω του εθνικού αποθέματος για βοσκοτόπια χωρίς ζώα από το 2019 και μετά. Η υπόθεση έφτασε ενώπιον της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έπειτα από καταγγελίες ενώπιον των εθνικών αρχών που διαβιβάστηκαν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και οι οποίες αφορούσαν σε καταγγελλόμενες απάτες με τις κοινοτικές επιδοτήσεις. Σειρά καταγγελιών διαβίβασε στις εισαγγελικές αρχές και ο πρώην επικεφαλής του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθηγητής Γρηγόρης Βάρρας που μετά την αποχώρησή του από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι μετακλητός συνεργάτης του πρωθυπουργού. Οι αναφορές Βάρρα προς τη Δικαιοσύνη βασίστηκαν σε πορίσματα που συνέταξε η πρώην Διευθύντρια Εσωτερικών Ελέγχων του ΟΠΕΚΕΠΕ, Παρασκευη Τυχεροπούλου που έκτοτε στοχοποιήθηκε από διοικήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και σήμερα βρίσκεται εκτός του νέου φορέα στην ΑΑΔΕ.

2) Πώς προέκυψε η εμπλοκή Βορίδη και Αυγενάκη;

Τον Ιούνιο του 2025 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διαβίβασε στη Βουλή ογκώδη δικογραφία στο πλαίσιο της προκαταρκτικής έρευνας που διενεργείται για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς κατά την έρευνά τους «σκόνταψαν» πάνω στα ονόματα δύο πρώην υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης: Του Λευτέρη Αυγενάκη και του Μάκη Βορίδη. Επομένως με βάση το άρθρο 86 του Συντάγματος (νόμος περί ευθύνης υπουργών) ήταν υποχρεωμένοι να διαβιβάσουν τη δικογραφία αμελλητί στη Βουλή (μέσω της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου). Οι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς ανέφεραν στο διαβιβαστικό προς τη Βουλή, ότι οι δύο πρώην υπουργοί έπρεπε να ερευνηθούν για το αδίκημα της απιστίας.

3) Τελικά ερευνήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία οι υπουργοί;

Όχι δεν ερευνήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Στα τέλη Ιουλίου του 2025, η Βουλή αποφάσισε με 166 ψήφους υπέρ, τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής, προκειμένου να διερευνήσει όλες τις παθογένειες του ΟΠΕΚΕΠΕ από το 1998 μέχρι και σήμερα. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης είχαν ζητήσει τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής προκειμένου να διερευνήσει τυχόν ποινικές ευθύνες των δύο πρώην υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης. Ωστόσο η πρόταση των κομμάτων της αντιπολίτευσης δεν έγινε δεκτή προκαλώντας οργισμένες αντιδράσεις από αρχηγούς κομμάτων της αντιπολίτευσης. Η Εξεταστική Επιτροπή ξεκίνησε τις διεργασίες της τον Σεπτέμβριο του 2025. Η «αυλαία» έπεσε το Φεβρουάριο του 2026 με τα κόμματα να εκδίδουν ξεχωριστά πορίσματα. Στο πόρισμα της ΝΔ αναφέρεται ότι δεν στοιχειοθετούνται ποινικές ευθύνες για Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη στον χειρισμό της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ παράλληλα εντοπίζει ευθύνες του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ για το θεσμικό πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργούσε ο Οργανισμός.

4) Η υπόθεση έχει κλείσει για τα μη πολιτικά πρόσωπα;

Στην ογκώδη δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή τον Ιούνιο του 2025 περιλαμβάνονταν μια σειρά από μη πολιτικά πρόσωπα. Όπως για παράδειγμα πρόσωπα που συμμετείχαν στις διοικήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ από το 2019 και μετά, παραγωγοί, κτηνοτρόφοι, αξιωματούχοι του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, υπάλληλοι του τεχνικού συμβούλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, ιδιοκτήτες Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων κτλ. Για τα πρόσωπα αυτά η υπόθεση δεν έχει κλείσει αλλά διενεργείται έρευνα για πιθανή διάπραξη αδικημάτων, όπως απιστία σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνέργεια σε απιστία, ηθική αυτουργία σε απιστία και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Η έρευνα δεν περιορίζεται μόνο για την περίοδο 2019 – 2022 αλλά φέρεται να φτάνει μέχρι και το 2025. Στην ογκώδη δικογραφία περιλαμβάνονται μια σειρά από συνομιλίες που έχει καταγράψει ο κοριός της ΕΛ.ΑΣ μεταξύ των εμπλεκόμενων προσώπων. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο στοιχειοθετείται το αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης από το αποδεικτικό υλικό που βρίσκεται στην κατοχή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, όπως επίσης και ποια πρόσωπα συμμετείχαν.

5) Τι συμβαίνει με τα 11 + 2 πολιτικά πρόσωπα της ΝΔ;

Εκτός από τους πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης Βορίδη και Αυγενάκη, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διαβίβασε στις αρχές Απριλίου στη Βουλή, δικογραφία, για μια σειρά από πολιτικά πρόσωπα. Επρόκειτο για βουλευτές και πρώην υπουργούς της ΝΔ οι οποίοι φέρονταν να είχαν παρέμβει (είτε οι ίδιοι, είτε μέσω συνεργατών τους) στον ΟΠΕΚΕΠΕ το 2021, προκειμένου να δοθούν επιδοτήσεις σε παραγωγούς της εκλογικής τους περιφέρειας. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ζήτησε την άρση της ασυλίας των βουλευτών όπως και έγινε. Πιο αναλυτικά για κακουργηματική απάτη ερευνώνται ο πρώην υπουργός Μεταφορών και βουλευτής της ΝΔ, Κώστας Αχ. Καραμανλής και η βουλευτής ΝΔ Τρικάλων, Κατερίνα Παπακώστα. Για πλημμελήματα ερευνώνται οι βουλευτές της ΝΔ, Κώστας Τσιάρας, Νότης Μηταράκης, Κώστας Σκρέκας,  Δημήτρης Βαρτζόπουλος, Γιάννης Κεφαλογιάννης, Θεόφιλος Λεονταρίδης, Βασίλης Βασιλειάδης, Μάξιμος Σενετάκης και Χρήστος Μπουκώρος. Οι βουλευτές έχουν δώσει ήδη εξηγήσεις ενώπιον της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είτε αυτοπροσώπως, είτε μέσω υπομνημάτων που έχουν παραδώσει οι δικηγόροι τους, αρνούμενοι ότι έχουν προβεί σε οποιαδήποτε παράνομη πράξη.

Ακόμη μία δικογραφία είχε διαβιβαστεί στη Βουλή για τους βουλευτές της ΝΔ Χαράλαμπο Αθανασίου και Τάσο Χατζηβασιλείου, καθώς φέρονται να είχαν προκύψει ενδείξεις για ηθική αυτουργία σε παράβαση καθήκοντος, με φερόμενο ως φυσικό αυτουργό τον πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρη Μελά. Οι δύο βουλευτές έδωσαν εξηγήσεις με την ιδιότητα των υπόπτων μετά και την άρση της ασυλίας τους από το Κοινοβούλιο. Ωστόσο ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών που εξέτασε την υπόθεση έκρινε πως δεν προκύπτουν ενδείξεις τέλεσης αξιόποινων πράξεων των δύο βουλευτών και έθεσε τη δικογραφία που είχε σχηματιστεί στο αρχείο.

6)Έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας;

Όχι, οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν έχουν ολοκληρωθεί. Η Ευρωπαία Εισαγγελέας, Λάουρα Κοβέσι έχει πει ουκ ολίγες φορές ότι διερευνώνται και άλλες υποθέσεις φερόμενης απάτης σε σχέση με επιδοτήσεις που αφορούν γεωργικά ταμεία και τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ελλάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες, μια δικογραφία που βρίσκεται σε ώριμο στάδιο, αφορά σε επιδοτήσεις που δόθηκαν από τον ΟΠΕΚΕΠΕ το έτος 2022, όπου και πάλι φέρεται να προκύπτει εμπλοκή πολιτικών προσώπων. Πρόκειται για επιδοτήσεις που δόθηκαν μέσω του εθνικού αποθέματος για βοσκότοπους χωρίς ζώα και έχουν μπει στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ φτάνουν μέχρι και το έτος 2025. Οπότε δεν αποκλείεται να προκύψουν νέα δεδομένα για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ κατά τη διάρκεια των ερευνών.

7) Υπάρχει ανοιχτή έρευνα για τα Οικολογικά Σχήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ;

Ναι, όπως είχαν ανακαλύψει οι Data Journalists, υπάρχει ανοιχτή έρευνα για τα αποκαλούμενα οικολογικά σχήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Δηλαδή επιδοτήσεις που δόθηκαν σε παραγωγούς από το 2023 και μετά. Πρόκειται για επιδοτούμενα προγράμματα που εντάσσονται στην Κοινή Αγροτική Πολιτική της περιόδου 2023 –  2027, τα οποία παρέχουν κίνητρα και ενισχύσεις στους παραγωγούς, προκειμένου να εφαρμόσουν γεωργικές πρακτικές φιλικές στο περιβάλλον. Τους τελευταίους μήνες έχουν κληθεί προκειμένου να εξεταστούν ως μάρτυρες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεκάδες πρόσωπα. Μεταξύ αυτών παραγωγοί, εκπρόσωποι συνεταιριστικών οργανισμών, υπηρεσιακά στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, εκπρόσωποι φορέων πιστοποίησης κτλ. Αυτό που σύμφωνα με πληροφορίες ερευνούν οι εισαγγελείς, είναι κατά πόσο κοινοτικά κονδύλια που έπρεπε να δοθούν σε παραγωγούς που πράγματι εφάρμοζαν καλλιέργειες φιλικές προς το περιβάλλον, κατευθύνθηκαν παρανόμως σε παραγωγούς που δεν είχαν καμία σχέση με τα οικολογικά σχήματα. Μάλιστα τα οικολογικά σχήματα αξιολογούνται ως ένα από τα πλέον σοβαρά σκέλη του ΟΠΕΚΕΠΕ που βρίσκεται στο μικροσκόπιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων από τις δικογραφίες που είναι ανοικτές.

8) Ερευνώνται υπηρεσιακά στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ;

Ναι. Στο μικροσκόπιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων βρίσκονται υπηρεσιακά στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ που υπηρετούν στη Γενική Διεύθυνση Ελέγχου, Ενισχύσεων και Πληρωμών της ΑΑΔΕ, δηλαδή στον «νέο ΟΠΕΚΕΠΕ». Συγκεκριμένα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη καλέσει σε ανωμοτί κατάθεση συγκεκριμένα υπηρεσιακά στελέχη ως «ύποπτα» για τη διάπραξη του αδικήματος της απιστίας σε βαθμό κακουργήματος. Ακόμη οκτώ υπηρεσιακά στελέχη περιλαμβάνονται στη δικογραφία που είχε διαβιβαστεί στη Βουλή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ τον Ιούνιο του 2025. Πρόκειται για στελέχη τα οποία είτε αναφέρονται στις νόμιμες επισυνδέσεις που περιέχονται στη δικογραφία είτε καταγράφονται να συνομιλούν απευθείας με εμπλεκόμενους και ερευνώνται επίσης από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τη διάπραξη αδικημάτων κακουργηματικού και πλημμεληματικού χαρακτήρα.

9) Έχουν υπάρξει καταδίκες για υποθέσεις απάτης που έχουν πάει στη Δικαιοσύνη;

Ναι, ήδη για υποθέσεις φερόμενης απάτης με επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν υπάρξει καταδίκες από τη Δικαιοσύνη. Μία από αυτές στις 29 Ιουλίου του 2025. Το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων καταδίκασε επτά κατηγορούμενους επιβάλλοντας ποινές φυλάκισης από 9 έως 15 μήνες για παράνομες ενισχύσεις που έλαβαν το 2019. Είναι η υπόθεση με τα βοσκοτόπια στο Γράμμο όπου οι αιτούντες για ενίσχυση ήταν στενοί συγγενείς ιδιοκτήτη Κέντρου Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ). Η υπόθεση αυτή εκδικάζεται σε δεύτερο βαθμό.

Μια δεύτερη περίπτωση καταδίκης ήταν αυτή στις 26 Νοεμβρίου 2025. Το Μονομελές Πλημμελειοδικείο της Αθήνας καταδίκασε 14 κατηγορούμενους επιβάλλοντας ποινές φυλάκισης από 10 έως 18 μήνες. Η υπόθεση αφορά σε παράνομες επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Κρήτη το 2020. Το δικαστήριο αποφάσισε την τριετή αναστολή όλων των επιβεβλημένων ποινών, με αποτέλεσμα όλοι οι καταδικασθέντες να παραμείνουν ελεύθεροι.

Μία ακόμη περίπτωση παράνομων επιδοτήσεων που υπήρξε καταδικαστική απόφαση ήταν και αυτή στα τέλη Μαΐου. Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων της Αθήνας καταδίκασε 13 εμπλεκόμενα πρόσωπα για υπόθεση παράνομων επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ με έδρα την περιοχή των Σερρών ύψους περίπου 250.000 ευρώ. Οι ποινές που επιβλήθηκαν στους κατηγορούμενους για τους οποίους αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό του σύννομου βίου ξεκινούν από 5 μήνες και φτάνουν τους 26 μήνες με τριετή αναστολή. Για την υπόθεση αυτή αρχικά είχαν παραπεμφθεί σε δίκη 32 άτομα, αλλά επτά εκ των κατηγορουμένων είχαν προχωρήσει σε ποινική διαπραγμάτευση επιστρέφοντας τα χρήματα που είχαν λάβει ως επιδότηση.

datajournalists.co.uk