Σοβαρές καταγγελίες για την τραγωδία στη Ρόδο: 3 χρόνια «στο συρτάρι» το αντιπλημμυρικό έργο του Αρχάγγελου

Σοβαρές καταγγελίες για αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα στη Ρόδο, τα οποία θα έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί εδώ και τρία χρόνια, αλλά παρέμειναν «στο συρτάρι», με αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο του 62χρονου στην περιοχή Στεγνά του Αρχαγγέλου, φέρνει στο φως της δημοσιότητας ο ιστότοπος dimokratiki.gr.

Όπως αναφέρεται συγκεκριμένα στο ρεπορτάζ, μετά τα θανα­τη­φόρα καιρικά φαι­νό­μενα της 14ης Οκτω­βρίου 2026 στον Αρχάγ­γελο, το ερώτημα ποιος ευθύ­νε­ται για το γεγονός ότι ένα μελε­τη­μένο και χρη­μα­το­δο­τη­μένο αντι­πλημ­μυ­ρικό έργο δεν έχει ακόμη δημο­πρα­τη­θεί έχει πλέον συγκε­κρι­μένη απά­ντηση.

Ο κρίσιμος ρόλος του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού

Τα υπη­ρε­σιακά έγγραφα της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου και των αρχαιο­λο­γι­κών υπη­ρε­σιών του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, τα οποία απο­τυ­πώ­νουν βήμα προς βήμα την πορεία της περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, δεί­χνουν ότι το έργο δεν σκό­νταψε στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, που είναι ο φορέας του, ούτε στην Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση, που πίεζε επα­νει­λημ­μένα για την επι­τά­χυνσή του. Σκό­νταψε σε δύο Εφο­ρείες του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, η καθεμία από τις οποίες, με τον δικό της τρόπο, κράτησε όμηρο το έργο για ολό­κλη­ρους μήνες.

Ο φάκελος της Μελέτης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων του έργου «Αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία του Αρχαγ­γέ­λου Ρόδου» δια­βι­βά­στηκε από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου στις 4 Δεκεμ­βρίου 2024 προς τις συναρ­μό­διες υπη­ρε­σίες για γνω­μο­δό­τηση. Η Εφορεία Παλαιο­αν­θρω­πο­λο­γίας και Σπη­λαιο­λο­γίας του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού χρειά­στηκε σχεδόν 7 μήνες για να απα­ντή­σει. Στις 26 Ιουνίου 2025 γνω­μο­δό­τησε θετικά, με το προ­βλε­πό­μενο έντυπο αρχικής γνω­μο­δό­τη­σης.

Η θετική αυτή γνω­μο­δό­τηση έζησε 26 ημέρες. Στις 22 Ιουλίου 2025 η ίδια Εφορεία την ανα­κά­λεσε με νέο έγγραφό της, επι­κα­λού­μενη την ανάγκη διε­νέρ­γειας αυτο­ψίας. Από εκείνη τη στιγμή και για τους επό­με­νους 6 μήνες η Εφορεία δεν γνω­μο­δό­τησε. Η αυτοψία που η ίδια έκρινε ανα­γκαία δεν γινόταν, ενώ ο φάκελος παρέ­μενε ανοι­χτός χωρίς κανένα χρονικό ορί­ζο­ντα.

Το κόστος της σιωπής της Εφορείας Παλαιο­αν­θρω­πο­λο­γίας και Σπη­λαιο­λο­γίας

Το κόστος αυτής της σιωπής φάνηκε στις 16 Οκτω­βρίου 2025, όταν το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου γνω­μο­δό­τησε ομο­φώ­νως υπέρ της έγκρι­σης των περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων του έργου. Η ομόφωνη αυτή απόφαση, όμως, δεν μπο­ρούσε να ενερ­γο­ποι­η­θεί.

Το συμ­βού­λιο έθεσε ως όρο η Απόφαση Έγκρι­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Όρων να εκδοθεί μόνο μετά την ορι­στική γνω­μο­δό­τηση της Εφο­ρείας Παλαιο­αν­θρω­πο­λο­γίας και Σπη­λαιο­λο­γίας. Το έργο είχε περάσει το τελευ­ταίο θεσμικό σκα­λο­πάτι και παρέ­μενε ακι­νη­το­ποι­η­μένο, επειδή μια υπη­ρε­σία που είχε ήδη πει ναι και μετά το πήρε πίσω δεν έλεγε τίποτα.

Στις 17 Νοεμ­βρίου 2025 η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου απευ­θύ­νει στην Εφορεία το πρώτο έγγραφο επί­σπευ­σης. Ζητεί «άμεσες ενέργειες» για να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η αυτοψία και να δοθεί η γνω­μο­δό­τηση, και υπο­γραμ­μί­ζει ότι το έργο «αφορά σε δημόσιο συμ­φέ­ρον με ύψιστη σημασία για την τοπική κοι­νω­νία» και ότι «ανα­γκαιεί η αδειο­δό­τηση και υλο­ποί­ησή του το γρη­γο­ρό­τερο δυνατό». Το έγγραφο κοι­νο­ποιεί­ται στη Γενική Διεύ­θυνση Υπο­δο­μών της Περι­φέ­ρειας και στον ανάδοχο της μελέτης.

Η Εφορεία απαντά στις 26 Νοεμ­βρίου 2025 ότι θα γνω­μο­δο­τή­σει. Σε νεότερη τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία, όμως, όπως κατα­γρά­φε­ται στο επόμενο έγγραφο της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης, διευ­κρι­νί­ζει ότι η γνω­μο­δό­τησή της «δύναται να γίνει στα πλαίσια προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων αυτο­ψιών κατά την εξέλιξη του έργου».

Η υπη­ρε­σία δηλαδή πρό­τεινε να γνω­μο­δο­τή­σει αφού ξεκι­νή­σουν οι εργα­σίες, όταν η γνω­μο­δό­τησή της ήταν ακριβώς το προ­α­παι­τού­μενο για να ξεκι­νή­σουν. Επρό­κειτο για πρόταση που ακύρωνε τον ίδιο τον λόγο ύπαρξης της δια­δι­κα­σίας στην οποία η Εφορεία συμ­με­τείχε.

Άσκοπη αλλη­λο­γρα­φία και περαι­τέρω καθυ­στέ­ρηση στο χρο­νο­διά­γραμμα

Στις 8 Ιανουα­ρίου 2026 η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση στέλνει δεύτερο έγγραφο, με θέμα «Υπεν­θύ­μιση παροχής γνω­μο­δό­τη­σης». Το Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος και Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδε­κα­νή­σου εξηγεί σε μια υπη­ρε­σία του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού ότι η γνω­μο­δό­τηση επί της ΜΠΕ «απο­τε­λεί βασική προ­ϋ­πό­θεση για την έκδοση της ΑΕΠΟ και σε κάθε περί­πτωση προη­γεί­ται της έναρξης του έργου».

Ζητεί, «προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί η άσκοπη αλλη­λο­γρα­φία και περαι­τέρω καθυ­στέ­ρηση στο χρο­νο­διά­γραμμα έναρξης του έργου», να διευ­κρι­νι­στεί αν η απά­ντηση της 26ης Νοεμ­βρίου 2025 απο­τε­λεί θετική εισή­γηση, προ­σφέ­ρο­ντας μάλιστα η ίδια τη λύση: να ενσω­μα­τω­θούν στην ΑΕΠΟ όροι για προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες αυτο­ψίες κατά την υλο­ποί­ηση. Η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση έκανε, δηλαδή, τη δουλειά που όφειλε να έχει κάνει η Εφορεία, για να της δώσει τρόπο να πει το ναι που είχε ήδη πει 7 μήνες νωρί­τερα.

Στις 16 Ιανουα­ρίου 2026, 8 ημέρες μετά τη δεύτερη όχληση και 13 μήνες μετά την απο­στολή του φακέλου, η Εφορεία Παλαιο­αν­θρω­πο­λο­γίας και Σπη­λαιο­λο­γίας έστειλε, τελικά, τη γνω­μο­δό­τησή της. Χρειά­στηκε η παρέμ­βαση άλλης κρα­τι­κής υπη­ρε­σίας, δύο γραπτές συστά­σεις και μια ενδιά­μεση τηλε­φω­νική πρόταση που αντέ­στρεφε τη λογική της αδειο­δό­τη­σης, για να παρα­χθεί ένα έγγραφο που είχε ήδη παρα­χθεί τον Ιούνιο του 2025 και ανα­κλη­θεί τον Ιούλιο.

Το δεύτερο και ουσια­στι­κό­τερο εμπόδιο από την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου

Το δεύτερο εμπόδιο ήταν ουσια­στι­κό­τερο και, σε αντί­θεση με το πρώτο, αιτιο­λο­γη­μένο. Στις 3 Αυγού­στου 2025 η Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου δια­βί­βασε προς τη Γενική Διεύ­θυνση Αρχαιο­τή­των του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, με τον χαρα­κτη­ρι­σμό «εξαι­ρε­τικά επείγον», τις απόψεις της επί της μελέτης.

Σύμφωνα με το έγγραφο, το έργο εμπί­πτει εξ ολο­κλή­ρου στον κηρυγ­μένο από το 2011 αρχαιο­λο­γικό χώρο του Αρχαγ­γέ­λου. Η μελέτη περι­λαμ­βά­νει την Τάφρο 1, μήκους 3.180 μέτρων, στις υπώ­ρειες των ορέων Κάραβος και Προ­φή­της Ηλίας, την Τάφρο 2, μήκους 2.158 μέτρων, και τη διευ­θέ­τηση των ρεμάτων Λει­βα­δίων Μάκρωνα και Αγίου Γεωρ­γίου. Ο συνο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός ανα­φέ­ρε­ται στα 14.500.000 ευρώ, ποσό που δεν συμπί­πτει με τα 5.160.000 ευρώ της χρη­μα­το­δό­τη­σης που ανα­κοί­νωσε η Περι­φέ­ρεια, χωρίς η σχέση των δύο ποσών να διευ­κρι­νί­ζε­ται στα δια­θέ­σιμα στοι­χεία.

Η Εφορεία ανα­φέ­ρει ότι χρειά­στη­καν τρεις ολο­ή­με­ρες αυτο­ψίες, από τις οποίες οι δύο έγιναν απο­κλει­στικά από δικά της στελέχη «καθώς υπήρξε δυσχέ­ρεια στον εν γένει συντο­νι­σμό», ενώ 500 μέτρα της χάραξης στους πρό­πο­δες του Κάραβου δεν ελέγ­χθη­καν καθόλου, επειδή βρί­σκο­νται σε περι­φραγ­μένα ιδιω­τικά ακίνητα. Κατά μήκος της Τάφρου 1, που προ­βλέ­πε­ται ως όρυγμα πλάτους 15 μέτρων με εκτε­τα­μέ­νους εκβρα­χι­σμούς, η Εφορεία κατα­γρά­φει αρχαίο λατο­μείο, μυκη­ναϊ­κούς τάφους, 15 αλλε­πάλ­λη­λους αρχαί­ους ανα­λημ­μα­τι­κούς τοίχους σε μία μόνο θέση, μυκη­ναϊκό νεκρο­τα­φείο δίπλα στο μεσαιω­νικό κάστρο και ταφικό συγκρό­τημα με πολύ­στιχη επι­γραφή, επάνω ακριβώς από το οποίο περνά η χάραξη.

Το συμπέ­ρα­σμά της είναι ότι η Τάφρος 1 «θα είναι ανε­πα­νόρ­θωτα κατα­στρο­φική για τις πολυά­ριθ­μες αρχαιο­λο­γι­κές θέσεις από τις οποίες διέρ­χε­ται» και ότι ως ανοι­χτός σκυ­ρο­δε­τη­μέ­νος αγωγός «θα απο­τε­λεί μια μόνιμη πληγή ορατή από παντού». Η Εφορεία προ­τεί­νει κατ’ αρχήν έγκριση μόνο για την Τάφρο 2 και τις διευ­θε­τή­σεις των ρεμάτων, και ζητεί για την Τάφρο 1 «άλλη, ηπιό­τερη τεχνική λύση» και τρο­πο­ποι­η­μένη μελέτη.

Στο ίδιο έγγραφο προει­δο­ποιεί, με αξιο­ση­μεί­ωτη ειλι­κρί­νεια, ότι η εμμονή στην προ­τει­νό­μενη χάραξη «θα προ­κα­λέ­σει μεγάλη καθυ­στέ­ρηση στο έργο». Η Περι­φέ­ρεια προ­σέ­φυγε στο Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο, το οποίο, σύμφωνα με την ανα­κοί­νωσή της, ενέ­κρινε τελικά τη μελέτη. Ο χρόνος που χρειά­στηκε η δια­δι­κα­σία ενώπιον του ΚΑΣ και οι όροι που ενδε­χο­μέ­νως τέθηκαν δεν προ­κύ­πτουν από τα δια­θέ­σιμα έγγραφα.

Η πρό­ταση να μη γίνει το έργο

Το ίδιο έγγραφο της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των περιέ­χει και ένα σημείο που, υπό το φως των γεγο­νό­των της 14ης Οκτω­βρίου 2026, δια­βά­ζε­ται δια­φο­ρε­τικά. Κατά τις αυτο­ψίες της στα υφι­στά­μενα ρέματα η Εφορεία δια­πί­στωσε ότι η κοίτη τους έχει κατα­πα­τη­θεί από ιδιώτες, ότι έχει γεμίσει με μπάζα και απορ­ρίμ­ματα και ότι δέχεται οικια­κές απο­χε­τεύ­σεις. Ποτάμια συνε­χούς ροής έως τη δεκα­ε­τία του 1970, σημειώ­νει, «έχουν πλέον μετα­τρα­πεί σε ανοι­χτούς βόθρους εντός του οικι­σμού». Απο­δί­δει δε τα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών στην υπο­γειο­ποί­ηση του ρέματος του Μαγκαφά στις αρχές της δεκα­ε­τίας του 1980, με σήραγγα ύψους περίπου 1 μέτρου.

Έχοντας κατα­γρά­ψει όλα αυτά, η Εφορεία κατέ­ληξε ότι «ευκταία, οικο­νο­μι­κό­τερη και περι­βαλ­λο­ντικά προ­τι­μη­τέα» θα ήταν η αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος με έργα καθα­ρι­σμού, δια­πλά­τυν­σης και εκβά­θυν­σης των υφι­στά­με­νων ρεμάτων αντί για το μελε­τη­μένο έργο. Μια υπη­ρε­σία χωρίς αρμο­διό­τητα σε υδραυ­λικά έργα πρό­τεινε δηλαδή τη δική της αντι­πλημ­μυ­ρική λύση, η οποία ουσια­στικά ταυ­τί­ζε­ται με τους καθα­ρι­σμούς που η Περι­φέ­ρεια δηλώνει ότι έκανε μέσα στο 2026 και που δεν απέ­τρε­ψαν την κατα­στροφή.

Από τον Δεκέμ­βριο του 2024 έως τον Ιανουά­ριο του 2026 το έργο είχε μελέτη, χρη­μα­το­δό­τηση από ευρω­παϊ­κούς πόρους, φορέα που ζητούσε να προ­χω­ρή­σει και επο­πτεύ­ουσα αρχή που έστελνε συστά­σεις. Το μόνο που δεν είχε ήταν δύο γνω­μο­δο­τή­σεις από δύο Εφο­ρείες του ίδιου Υπουρ­γείου. Η μία τις έδωσε, τις πήρε πίσω, σιώπησε και ξανα­γνω­μο­δό­τησε μόνο όταν της γρά­φτηκε ο νόμος. Η άλλη έκρινε το έργο κατα­στρο­φικό και πρό­τεινε να μη γίνει.

Η Γενική Διεύ­θυνση Υπο­δο­μών της Περι­φέ­ρειας ενσω­μα­τώ­νει σήμερα, τον Οκτώ­βριο του 2026, τις παρα­τη­ρή­σεις όλων των φορέων, χωρίς δημο­πρά­τηση και χωρίς χρο­νο­διά­γραμμα. Στο μεταξύ, τα ρέματα που περι­γρά­φο­νται στα ίδια έγγραφα ως κατα­πα­τη­μένα και στραγ­γα­λι­σμένα υπο­δέ­χθη­καν τη βροχή της 14ης Οκτω­βρίου 2026 και η βροχή κόστισε ανθρώ­πινη ζωή.

newsbreak.gr