Στην «κόψη του ξυραφιού» η Ελλάδα: Το παγκόσμιο σοκ στα τρόφιμα και η ανοχύρωτη εγχώρια παραγωγή

Η προειδοποίηση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες. Η ανθρωπότητα έχει μπροστά της ένα οριακό παράθυρο μόλις έξι μηνών για να ανακόψει μια καταστροφική τροχιά που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε μια νέα, πρωτοφανή επισιτιστική κρίση στα τέλη του έτους ή στις αρχές του 2027.

Με τη γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και το ενδεχόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να λειτουργούν ως η απόλυτη θρυαλλίδα, το παγκόσμιο σύστημα παραγωγής βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα ντόμινο σοκ: από την ενέργεια και τα λιπάσματα, στις χαμηλές αποδόσεις των καλλιεργειών και τελικά στον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό.

Μέσα σε αυτό το ζοφερό διεθνές σκηνικό, η Ελλάδα βρίσκεται για ακόμη μια φορά διπλά εκτεθειμένη. Η χώρα μας δεν αποτελεί έναν απλό θεατή της παγκόσμιας αποσταθεροποίησης, αλλά έναν από τους πιο αδύναμους κρίκους της ευρωπαϊκής αλυσίδας. Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για τον Απρίλιο αποτύπωσαν την ελληνική ιδιαιτερότητα με τον πιο σκληρό τρόπο: ενώ ο μέσος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κινήθηκε στο 3%, στην Ελλάδα εκτινάχθηκε στο 4,6%, με βασικό οδηγό τις διαρκείς ανατιμήσεις στα είδη πρώτης ανάγκης. Το «από το χωράφι στο ράφι» έχει μετατραπεί σε έναν καθημερινό γολγοθά για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ήδη αύξηση 8% στις τιμές εκροών της αγροτικής παραγωγής.

Οι οιωνοί για τη συνέχεια είναι δυσοίωνοι. Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις των αναλυτών για τον τρέχοντα μήνα, τον Μάιο, δείχνουν νέα πληθωριστική άνοδο στην Ελλάδα, η οποία αναμένεται να σπρώξει τον δείκτη ακόμα πιο ψηλά, προς το 4,8% με 5%. Αυτή η νέα επιδείνωση τροφοδοτείται άμεσα από τη μετακύλιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους της άνοιξης στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και από τις ανατιμήσεις στα καύσιμα, που πλήττουν καίρια τις μεταφορές. Η δυναμική αυτή αποδεικνύει ότι η εγχώρια αγορά έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο, όπου οι διεθνείς πιέσεις ενσωματώνονται ακαριαία στις τιμές των καταναλωτικών αγαθών, ενώ οι όποιες αποπληθωριστικές τάσεις μπλοκάρονται από τις δομικές στρεβλώσεις της ελληνικής αγοράς.

Το μεγάλο «αγκάθι» για την εγχώρια παραγωγή εντοπίζεται στο κόστος των εισροών και κυρίως στα λιπάσματα. Η ελληνική γεωργία εξαρτάται άμεσα από τις εισαγωγές αζωτούχων λιπασμάτων. Με τις τιμές των λιπασμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση να καταγράφουν ήδη άνοδο 8% σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, ο Έλληνας αγρότης καλείται να πληρώσει «χρυσάφι» για να σπείρει τη γη του. Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι η αναμενόμενη αύξηση κατά 24% στις διεθνείς τιμές ενέργειας μέχρι το τέλος του έτους θα συμπαρασύρει ακόμη περισσότερο το κόστος των πρώτων υλών.

Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες μοιάζουν να εθελοτυφλούν. Το πρόσφατο σχέδιο δράσης της Κομισιόν για τα λιπάσματα, το οποίο παρουσιάστηκε εν μέσω σφοδρών αγροτικών κινητοποιήσεων στην Ευρώπη, εστιάζει σε μακροπρόθεσμες, «πράσινες» λύσεις, όπως η ανακύκλωση κοπριάς. Όπως όμως καταγγέλλουν οι παραγωγικοί φορείς, το σχέδιο αυτό όχι μόνο δεν μειώνει το άμεσο κόστος, αλλά αναμένεται να επιβαρύνει την τιμή των λιπασμάτων κατά 30 έως 60 ευρώ ανά τόνο. Η άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να λάβει άμεσα ανακουφιστικά μέτρα, όπως η αναστολή των δασμών στις εισαγωγές ή το πάγωμα του φόρου άνθρακα στα σύνορα, αφήνει την ελληνική ύπαιθρο ουσιαστικά ανοχύρωτη.

Όταν ο παγκόσμιος Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO καταγράφει άνοδο 1,6% μέσα σε έναν μόλις μήνα, γίνεται σαφές ότι οι ανατιμήσεις στα φυτικά έλαια, το κρέας και τα δημητριακά θα φτάσουν σύντομα στα ελληνικά ράφια με τη μορφή νέου κύματος ακρίβειας. Χωρίς εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές και χωρίς γενναία κρατική στήριξη για την απορρόφηση του ενεργειακού κόστους των αγροτών, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί στην καρδιά μιας επισιτιστικής καταιγίδας. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται –ή αποφεύγονται– σήμερα, θα καθορίσουν αν το 2027 θα βρει τους Έλληνες καταναλωτές αντιμέτωπους με άδεια ράφια και απλησίαστες τιμές.

topontiki.gr