Τα 4 συν και τα 4 πλην της φετινής αντιπυρικής περιόδου – Ξανά η Αττική «πρωταγωνίστρια» των καμένων στρεμμάτων

Η ολοκληρωμένη ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2026, την οποία επιμελήθηκε από κοινού το WWF Ελλάς, η Πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και το Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές- Firewatch εκδίδεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, απουσία μιας αντίστοιχης ολοκληρωμένης ανασκόπησης από τον καθ’ ύλην αρμόδιο για αυτή την δουλειά, δηλαδή την Πυροσβεστική και το υπουργείο Κλιματικής Αλλαγής και Πολιτικής Προστασίας.

Τα τελευταία χρόνια τη «βρώμικη δουλειά» έχει αναλάβει το WWF σε συνεργασία με την ομάδα FLAME (φέτος προστέθηκε και το νεοσύστατο Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές- Firewatch).

Να σημειωθεί πως η ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου, με όρους διαφάνειας και λογοδοσίας προς το κοινό είναι κάτι που προβλέπεται στον νόμο της «Ενεργής Μάχης», ο οποίος ψηφίστηκε την περασμένη άνοιξη αλλά σε μικρό ποσοστό εφαρμόστηκε κατά την αντιπυρική περίοδο του 2026 – δεδομένου πως δεν υπήρχε και αρκετός χρόνος για να εφαρμοστούν οι αλλαγές.

Η ανασκόπηση για αντιπυρική του 2026  (την πλήρη έκθεση μπορείτε να διαβάσετε εδώ) εστιάζει στις σημαντικότερες πυρκαγιές του 2026, παρουσιάζοντας τη γενική εικόνα της αντιπυρικής περιόδου, στις πυρομετεωρολογικές συνθήκες πριν και κατά τη διάρκειά της, καθώς και στο κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα των φετινών δασικών πυρκαγιών.

4 συν και 4 πλην

Σύμφωνα με τον Νίκο Γεωργιάδη, υπεύθυνο χερσαίο προγράμματος WWF Ελλάς, o οποίος μίλησε στο in, η φετινή αντιπυρική περίοδος δεν ήταν μια μαύρη σελίδα στην ιστορία του Πυροσβεστικού Σώματος. Δεν ήταν 2007, δεν ήταν Εύβοια, δεν ήταν Έβρος ή Μάτι. Χαρακτηρίζεται τόσο από θετικά βήματα όσο και από αρνητικά γεγονότα.

Όσον αφορά τη συνολική καμένη έκταση, εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 400.000 στρέμματα. Σε σύγκριση με την εικοσαετή περίοδο 2006-2025, η φετινή αντιπυρική περίοδος κατατάσσεται ως η 8η χειρότερη.

Τα 4 συν της φετινής αντιπυρικής περιόδου είναι τα εξής:

• Λιγότερες καμένες εκτάσεις.
• Επιτυχίες και ολοένα καλύτερα αποτελέσματα από την ΔΑΑΕ (Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού) στο θέμα της εξιχνίασης των ενάρξεων των πυρκαγιών.
• Ακόμα καλύτερα αποτελέσματα από την Πυροσβεστική στην πρώτη προσβολή μιας πυρκαγιάς.
• Ακόμα καλύτερα αποτελέσματα στην προσβολή των πυρκαγιών κατά τις νυχτερινές ώρες, χάρις στο έργο των ομάδων ΕΜΟΔΕ (δασοκομάντος), μια «αχίλλειος πτέρνα» της δασοπυρόσβεσης ως τώρα.

Τα 4 πλην της φετινής αντιπυρικής περιόδου είναι τα εξής:

• Οι καμένες εκτάσεις μπορεί να ήταν λιγότερες όμως η απώλεια σε ανθρώπινες ζωές ήταν μεγάλη:11 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
• Λίγα περιστατικά οδήγησαν σε πολλά στρέμματα καμένων εκτάσεων
• Η Αττική ήταν και αυτή τη χρονιά η… πρωταγωνίστρια στις καμένες εκτάσεις
• Η έλλειψη συντονισμού εκ μέρους της Πυροσβεστικής είναι βασικός παράγοντας που ορισμένες πυρκαγιές γίνονται ανεξέλεγκτες ενώ αυτή η έλλειψη συντονισμού ευθύνεται και για το βαρύ γεγονός της σύγκρουσης δύο ελικοπτέρων Bell, πάνω από την χειρότερη πυρκαγιά της φετινής αντιπυρικής περιόδου, αυτή στο Πόρτο Γερμενό.

Σε σύγκριση με την περίοδο 2006 – 2025 (20 έτη), η αντιπυρική περίοδος του 2026 κατα τάσσεται ως η όγδοη χειρότερη σε ό,τι αφορά τις καμένες εκτάσεις και τον αριθμό των πυρκαγιών. Οι καμένες εκτάσεις της αντιπυρικής περιόδου του 2026 (353.960 στρ.) είναι χαμηλότερες κατά περίπου 29% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο της περιόδου 2006 – 2025 (496.430 στρ.), ενώ ο αριθμός των χαρτογραφημένων από το EFFIS πυρκαγιών (60) της αντιπυρικής περιόδου του 2026 εμφανίζεται αυξημένος κατά περίπου 8% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο της περιόδου 2006 – 2025 (55).

Λιγότερα καμένα στρέμματα και μεγάλη βελτίωση στις υπηρεσίες της Πυροσβεστικής

Μιλώντας για τα βασικά αποτελέσματα της φετινής αντιπυρικής περιόδου ο κ. Γεωργιάδης κάνει λόγο για «μια σημαντική  ικανότητα στην πρώτη προσβολή των πυρκαγιών από την Πυροσβεστική. Το κακό όμως είναι ότι συνεχίζονται τα περιστατικά που ξεφεύγουν από αυτό που λέμε μικρή φωτιά και γίνονται μεγάλη πυρκαγιά η οποία καίει ανεξέλεγκτα. Αυτά τα συμβάντα δίνουν το μεγαλύτερο ποσοστό των καμένων εκτάσεων».

Φέτος, 12 περιστατικά προκάλεσαν το 80% των καμένων εκτάσεων.  «Αυτό είναι πολύ ανησυχητικό και δείχνει ουσιαστικά ένα πρόβλημα που είναι χρόνιο και σχετίζεται με τον συντονισμό κατά τη διάρκεια της καταστολής» τονίζει ο κ. Γεωργιάδης.

Όσον αφορά τις θετικές εξελίξεις, ο συνεργάτης του WWF Ελλάς αναφέρει πως «φέτος περισσότερο από κάθε άλλη φορά οι επίγειες δυνάμεις της Πυροσβεστικής δούλεψαν πολύ καλά. Δούλεψαν καλά και κατά τις νυχτερινές ώρες. Τα μέλη των ΕΜΟΔΕ έχουν προσφέρει αισθητή βελτίωση στη δασοπυρόσβεση. Και βεβαίως, ένα πάρα πολύ σημαντικό κομμάτι της φετινής αντιπυρικής είναι η εξαιρετική δουλειά της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού. Αυτή η διαφορά έγινε ήδη αισθητή από την αντιπυρική του 2025, όμως φέτος, η ΔΑΕΕ εξιχνίασε πραγματικά πάρα πολλά περιστατικά».

Οι μεγάλες επιτυχίες της ΔΑΕΕ είναι ακόμα πιο «ηχηρές» σε περιστατικά όπου η εξιχνίαση τους έχει σημαντικό κοινωνικό αντίκτυπο- βλ. υποθέσεις Βιολάντας και Πλάκας. Κατά τον κ. Γεωργιάδη, αυτό που έχει σημασία βέβαια στις υποθέσεις των εξιχνιάσεων είναι να γίνουν δημόσια και διαθέσιμα στο κοινό τα στοιχεία που αφορούν αυτές τις υποθέσεις.

«Δεν μπορεί αυτά να μένουν μόνο στα συρτάρια και τα γραφεία του Υπουργείου. Πρέπει αυτές οι πληροφορίες να διαχέονται έτσι ώστε και αυτοί που σχεδιάζουν την πρόληψη, είτε είναι ο Δήμος είτε η Δασική υπηρεσία, είτε οι οργανώσεις, να καταλαβαίνουμε από τι κινδυνεύουμε και να λαμβάνονται τα σωστά μέτρα».

Η Αττική σταθερά στο κάδρο των καμένων εκτάσεων – Μεγάλες οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές

Ένα στοιχείο που αναδεικνύει η φετινή ανασκόπηση, είναι πως η Αττική παραμένει σταθερή… πρωταγωνίστρια των πυρκαγιών κάθε καλοκαιριού.

Ιδιαίτερα σοβαρές εκτιμάται ότι είναι οι οικολογικές επιπτώσεις στην περιοχή της Αττικοβοιωτίας, που δοκιμάστηκε και φέτος από τις πυρκαγιές.

Τουλάχιστον 1,1 εκατ. στρέμματα έχουν καεί στην Αττική τα τελευταία 20 χρόνια, με το 1/5 αυτών να έχουν καεί δύο ή παραπάνω φορές, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα φυσικής αναγέννησης και αυξάνοντας την ανάγκη περαιτέρω προστασίας αυτών των περιοχών.

«Δυστυχώς, αυτό λειτουργεί σωρευτικά» σημειώνει ο κ. Γεωργιάδης και συνεχίζει: «Περίπου 59.443 στρέμματα κάηκαν εκ νέου μέσα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών, γεγονός που μειώνει τη δυνατότητα της φυσικής αναγέννησης και αυξάνει τον κίνδυνο της μακροχρόνιας υποβάθμισης των δασικών οικοσυστημάτων. Στην Αττική ζει ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας. Αυτή η περιοχή δεν έχει την πολυτέλεια να χάνει δάση».

Πριν από λίγο καιρό το in προδημοσίευσε την ανάλυση και τον διαδραστικό χάρτη που δημιουργήσαν το WWF, η ομάδα FLAME και το παρατηρητήριο για τις δασικές πυρκαγιές FireWatch, με επίκεντρο τη μεγάλη φωτιά του φετινού καλοκαιριού σε Δυτική Αττική και Βοιωτία. Μπορείτε να δείτε την εφαρμογή σε πλήρη οθόνη εδώ.

Σημαντικές ήταν οι απώλειες και στις περιοχές Natura. Έξι (6) προστατευόμενες περιοχές, συνολικής μικτής έκτασης 37.390 στρεμμάτων (3 περιοχές δικτύου Natura 2000, 1 Εθνικός Δρυμός και 2 Καταφύγια Άγριας Ζωής), επηρεάστηκαν συνολικά από τις φετινές πυρκαγιές.

Στην εικόνα, η πυρκαγιά του Βόρειου Έβρου (Ρούσσα) η οποία επηρέασε 6.000 στρέμματα της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 «Ορεινός Έβρος-Κοιλάδα Δερείου» (GR1110010)

Οι 11 απώλειες συνανθρώπων μας είναι η «κηλίδα» της αντιπυρικής περιόδου του 2026. Φυσικά, δεν ήταν οι περισσότερες που έχουν καταγραφεί, ήταν όμως πολλές.

«Το 2023, 19 μετανάστες απανθρακώθηκαν στον Έβρο. Το 2007, 84 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και φυσικά όλοι θυμόμαστε τους 104 νεκρούς στο Μάτι το 2018» υπενθυμίζει τους θλιβερούς αριθμούς ο κ. Γεωργιάδης.

«Σχεδόν σε κάθε αντιπυρική περίοδο θρηνούμε θύματα. Φέτος ήταν μια κακή αντιπυρική σε σχέση με τις ανθρώπινες ζωές που θρηνήσαμε. Αν αναλογιστεί κανείς και το μέγεθος των καμένων εκτάσεων, ότι δηλαδή είχαμε σχετικά λίγες καμένες εκτάσεις, χάσαμε αρκετές ζωές» σχολιάζει ο κ. Γεωργιάδης στεκόμενος ιδιαίτερα στις απώλειες ανθρώπινων ζωών στο Πυροσβεστικό Σώμα.

«Κάποιες από αυτές τις απώλειες σχετίζονται με την έλλειψη συντονισμού των υπεύθυνων στην Πυροσβεστική. Το είδαμε με τους πυροσβέστες που κάηκαν στην Κρήτη αλλά και με τους χειριστές των ελικοπτέρων στο Πόρτο Γερμενό».

Τα βασικά συμπεράσματα

Κατά τον κ. Γεωργιάδη, το βασικό δίδαγμα που δίνει η φετινή αντιπυρική περίοδος είναι πως η αποτελεσματική αντίδραση της Πυροσβεστικής στην πλειονότητα των πυρκαγιών δεν αρκεί, όταν ένας μικρός αριθμός περιστατικών εξακολουθεί να προκαλεί το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών σε καμένα στρέμματα.

«Πρέπει λοιπόν να μεταβούμε από τη διαχείριση των συνεπειών των πυρκαγιών στη συστηματική μείωση του κινδύνου. Και βέβαια στον σωστό συντονισμό όταν μια πυρκαγιά ξεφεύγει» επισημαίνει ο κ. Γεωργιάδης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο νόμος της «Ενεργής Μάχης» δίνει πολλά όπλα στη φαρέτρα της δασοπυρόσβεσης, τόσο στο κομμάτι της καταστολής, όσο και στο κομμάτι της πρόληψης. «Αν εφαρμοστεί σωστά, η βελτίωση θα είναι πολύ αισθητή» καταλήγει ο κ. Γεωργιάδης.

IN.GR