Θεσμική κρίση στην Πολωνία – Υπό αστυνομικό κλοιό το Συνταγματικό Δικαστήριο με κυβερνητική εντολή

Η αστυνομία ανέφερε ότι αστυνομικοί εισήλθαν στις εγκαταστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου, έπειτα από επεισόδια έξω από το δικαστήριο, στα οποία περιλαμβανόταν η ρίψη επικίνδυνων αντικειμένων κατά της αστυνομίας.

Έξω από το δικαστήριο βρίσκονται διαδηλωτές, υποστηρικτές της αντιπολίτευσης.

Η αστυνομία εξήγησε ότι ενήργησε κατόπιν λήψης δύο γραπτών δηλώσεων: μίας από τον Γενικό Εισαγγελέα και Υπουργό Δικαιοσύνης, Βαλντεμάρ Ζούρεκ, ο οποίος ζητούσε την επιτήρηση της ασφάλειας του δικαστηρίου λόγω των διαδηλώσεων, και μίας άλλης από την ίδια την Άννα Κορβίν-Πιοτρόφσκα, τη δικαστή που έχει διορίσει η κυβέρνηση επικεφαλης του δικαστηρίου, η οποία προειδοποιούσε για πιθανούς κινδύνους για τους δικαστές και τους εργαζομένους. Οι αστυνομικοί διαβεβαιώνουν ότι δεν εισήλθαν στο κτίριο και ότι περιορίζονται στην εξωτερική περίμετρο.

Για αποκατάσταση του κράτους δικαίου στην Πολωνία μιλάει ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ / REUTERS/Aleksandra Szmigiel

Ο Ντόναλντ Τουσκ, με ανάρτησή του στο Χ, δήλωσε:

«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί καθήκον μας. Έπειτα από χρόνια ανομίας υπό την ηγεσία του PiS, πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία —ενίοτε και επώδυνη— η οποία απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».

Νωρίτερα, το δικαστήριο ανέφερε στον ιστότοπό του ότι ο πρόεδρός του, Μπογκντάν Σβιετσκόφσκι, τέθηκε σε αναστολή καθηκόντων την Παρασκευή. Μια μακροχρόνια πολιτική διαμάχη σχετικά με το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει ουσιαστικά παραλύσει τον θεσμό.

Νωρίτερα φέτος, ο πρόεδρος της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι —σύμμαχος της εθνικιστικής πρώην κυβέρνησης της Πολωνίας— αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που προτάθηκαν από το κοινοβούλιο, ενώ ο Σβιετσκόφσκι αρνήθηκε να επιτρέψει σε δικαστές, οι οποίοι εξελέγησαν από την τρέχουσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία, να αναλάβουν τα καθήκοντά τους.

Επιστρέφει στην Πολωνία ο Ναβρότσκι

Ο εθνικιστής πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι έδωσε εντολή να επιστρέψει το αεροσκάφος του, το οποίο κατευθυνόταν στη Σενεγάλη.

«Σε μια τέτοια στιγμή, ο Πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω το ταξίδι μου προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», ανέφερε σε ανάρτησή του στο X.

«Αίρεται η ασυλία των δικαστών»

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Βάλντεμαρ Ζούρεκ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι ζήτησε την άρση της ασυλίας του Σβιετσκόφσκι και του αναπληρωτή του, Σοτσάνσκι, λόγω παράλειψης εκπλήρωσης των καθηκόντων τους, καθώς εμπόδισαν τους δικαστές να ασκήσουν το έργο τους.

Για πραξικόπημα μιλάει η αντιπολίτευση

Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, ηγέτης τους PiS, χαρακτήρισε την αστυνομική επιχείρηση ως «πραξικόπημα» κατά του Συνταγματικού Δικαστηρίου, στο οποίο ενεπλάκησαν υπηρεσίες που υπάγονται στην κυβέρνηση του φιλοευρωπαίου πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ.

Ο αντιπρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπαρτλομιέι Σοτσάνσκι, μιλώντας στην τηλεόραση, είπε ότι η αστυνομία εισέβαλε «αναίτια στο δικαστήριο. Πράγμα ανεξήγητο για δημοκρατική χώρα. Παρακαλώ, βοηθήστε μας αν μπορείτε. Είμαι εδώ για να υπερασπιστώ το δικαστήριο».

Σύγκρουση για τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου

Τα γεγονότα στη Βαρσοβία δεν είναι κεραυνός εν αιθρία.

Το 2015, το τότε κυβερνών κόμμα PiS διόρισε δικαστές στο Συνταγματικό Δικαστήριο μέσω μιας διαδικασίας την οποία το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε, το 2021, ως αντικανονική. Οι Βρυξέλλες προχώρησαν στο «πάγωμα» ευρωπαϊκών κονδυλίων, εξαιτίας της διολίσθησης του πολωνικού δικαστικού συστήματος.

Όταν ο Ντόναλντ Τουσκ επέστρεψε στην εξουσία, τον Δεκέμβριο του 2023, δήλωσε ότι η κυβέρνησή του δεν αναγνωρίζει τη νομιμότητα μεγάλου μέρους του εν λόγω Δικαστηρίου. Επίσης, αρνείται να δημοσιεύσει ορισμένες από τις αποφάσεις του.

Το αδιέξοδο επιδεινώθηκε το 2026. Η τρέχουσα σύνθεση του Κοινοβουλίου στην Πολωνία έχει ήδη εκλέξει οκτώ δικαστές. Και η εκλογή τους θα στερούσε τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου στους εθνικιστές. Ωστόσο ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι, που στηρίζεται από το PiS, δέχθηκε να ορκίσει μόνο τρεις εξ αυτών. Ένας από αυτούς, ο Μάτσιεϊ Μπέρεκ, ορκίστηκε εντός του Κοινοβουλίου, με μια κοινοβουλευτική διαδικασία, αφού ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να τον δεχθεί στο προεδρικό μέγαρο.

Από την πλευρά του, ο Σφιετσκόφσκι εμπόδισε τους δικαστές που εξελέγησαν από την τρέχουσα πλειοψηφία να αναλάβουν τα καθήκοντά τους.

Πολιτική κρίση στην Πολωνία

Τα γεγονότα αυτά έρχονται σε μια κρίσιμη στιγμή για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ στην Πολωνία. Ο κυβερνητικός συνασπισμός διαθέτει οριακή πλειοψηφία στη Βουλή), η υπουργός Καταζίνα Πελτσίνσκα-Ναλέντς αποχώρησε από την κυβέρνηση και την ηγεσία του κόμματος «Πολωνία 2050» στις 22 Οκτωβρίου.

Παράλληλα, ο Ναβρότσκι ασκεί βέτο ή εμποδίζει μεγάλο μέρος της ατζέντας του, από το ζήτημα των αμβλώσεων μέχρι τους διορισμούς.

Το αντιπολιτευόμενο εθνικιστικό PiS έχει επίσης προβλήματα. Είναι αντιμέτωπο με τη σοβαρότερη διάσπαση των τελευταίων δύο δεκαετιών. Επίσης, ο Κατσίνσκι προκάλεσε έντονες αντιδράσεις όταν άφησε να εννοηθεί ότι η Πολωνία θα μπορούσε να διαπραγματευτεί την αποχώρησή της από την ΕΕ, εάν η Ένωση δεν προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις.

in.gr