Θύμα παρακολούθησης από το παράνομο λογισμικό Pegasus ο πρώην ευρωβουλευτής Στέλιος Κούλογλου

Στο στόχαστρο παράνομου λογισμικού παρακολούθησης βρέθηκε ένα ακόμη πολιτικό πρόσωπο. Ο λόγος για τον πρώην ευρωβουλευτή Στέλιο Κούλογλου, ο οποίος χακαρίστηκε με το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus της ισραηλινής εταιρείας NSO.

Tο χακάρισμα του κινητού τηλεφώνου του πρώην ευρωβουλευτή Στέλιου Κούλογλου διαπιστώθηκε από τους ειδικούς του Citizen Lab, του εργαστηρίου του Πανεπιστημίου του Τορόντο, γνωστού διεθνώς για τον εντοπισμό ψηφιακών απειλών κατά μελών της κοινωνίας των πολιτών και την παρακολούθηση της βιομηχανίας λογισμικών κατασκοπείας.

Υπενθυμίζεται ότι το Citizen Lab ήταν αυτό που εντόπισε και τη μόλυνση του κινητού του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη με το spyware Predator.

Το εργαστήριο δεν εντόπισε τους δράστες, συνέδεσε όμως το χακάρισμα με προηγούμενες αποκαλύψεις για παρακολούθηση ρώσων και λευκορώσων δημοσιογράφουν και ακτιβιστών που ζουν εξόριστοι στην Ευρώπη. Το συμπέρασμα είναι ότι ο Κούλογλου στοχοθετήθηκε από «πελάτη του Pegasus με εξουσιοδότηση να κατασκοπεύει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Σύμφωνα με την έκθεση του εργαστηρίου, από τον Οκτώβριο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023 το κινητό του Κούλογλου παραβιάστηκε τουλάχιστον τρεις φορές από το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus της ισραηλινής NSO.

Οι επιθέσεις συνέβησαν μάλιστα ενώ ο τότε ευρωβουλευτής ήταν μέλος της επιτροπής PEGA του Ευρωκοινοβουλίου, η οποία συστάθηκε το 2022 ακριβώς για να διερευνήσει προηγούμενες επιχείρης παρακολούθησης στην ΕΕ.

Μιλώντας στο Reuters, ο Κούλογλου δήλωσε έκπληκτος με το θράσος των υπευθύνων.

«Δεν περίμενα ότι ένα μέλος της Επιτροπής PEGA θα γινόταν στόχος παρακολούθησης με το Pegasus», δήλωσε στο Reuters. «Δεν περίμενα ότι θα ήταν τόσο απερίσκεπτοι» είπε.

Το Citizen Lab πιστεύει ότι το κινητό του Κούλογλου παραβιάστηκε μέσω κενού ασφαλείας σε λογισμικό της Apple, το οποίο σύμφωνα με την εταιρεία έχει έκτοτε διορθωθεί.

Όπως ανέφερε το εργαστήριο, το 2023 και το 2024 ο τότε ευρωβουλευτής έλαβε επανειλημμένα προειδοποιήσεις από την Apple για κρατικές επιχειρήσεις παρακολούθησης.

Μέτρα είχαν ληφθεί και από το Ευρωκοινονούλιο, το οποίο ανέφερε στο Reuters ότι είχε διαθέσει από το 2023 σε όλους τους ευρωβουλευτές εργαλεία εντοπισμού spyware. Τον περασμένο μήνα μάλιστα το μέτρο επεκτάθηκε σε όλες τις συσκευές που χρησιμοποιούνται για εργασίες του Ευρωκοινοβουλίου.

Χρονική συγκυρία

Η έρευνα των ειδικών του εργαστηρίου ξεκίνησε μετά από αίτημα του ίδιου του πρώην ευρωβουλευτή, ο οποίος απευθύνθηκε σε αυτό τον Μάιο του 2026.

Το κινητό του Κούλογλου μολύνθηκε για πρώτη φορά στις 21 Οκτωβρίου 2022, όταν ο ευρωβουλευτής βρισκόταν στην Ελλάδα για προγραμματισμένο χειρουργείο.

Εκείνη την περίοδο η επιτροπή PEGA ετοιμαζόταν να δημοσιοποιήσερι το πρώτο σχέδιο της έκθεσής της, το οποίο εξέτασε περιπτώσεις παρακολουθήσεων σε Πολωνία, Ουγγαρία, Ισπανία και Ελλάδα. Αναφερόταν επίσης στην εξαγωγή εργαλείων κατασκοπείας από την Intellexa στην Κύπρο.

Όπως επιβεβαίωσε ο Στέλιος Κούλογλου στο Citizen Lab, η ημερομηνία του πρώτου χακαρίσματός του συμπίπτει με μία περίοδο συζητήσεων και ανταλλαγής πληροφοριών με γραπτά μηνύματα και email.

Επιπλέον, το διάστημα εκείνο η PEGA ετοιμαζόταν για επισκέψεις στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Η δεύτερη παραβίαση συνέβη στις 6-7 Μαρτίου 2023, όταν η PEGA προετοιμαζόταν για τη δημοσίευση της τελικής έκθεσής της δύο μήνες αργότερα.

«Μπορεί επίσης να είναι σημαντικό», γράφει το Citizen Lab, ότι εκείνη την περίοδο η εισηγήτρια της PEGA Σόφι ιν’τ Βελντ βρισκόταν στην Ελλάδα ως μέλος της μόνιμης επιτροπής LIBE, η οποία εξετάζει μεταξύ άλλων θέματα κράτους δικαίου και προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Το Citizen Labs συνέδεσε την περίπτωση του Κούλογλου με παρακολουθήσεις σε βάρος Ρώσων και Λευκορώσων που ζουν εξόριστοι στην Ευρώπη, στις οποίες δεν εντοπίστηκε ο οργανισμός-δράστης.

Ωστόσο σε προηγούμενη έκθεση που είχε συντάξει σε συνεργασία με την οργάνωση AccessNow, το Citizen Lab πιθανολογούσε για τις ύποπτες χώρες.

«Δεδομένου ότι η Πολωνία δεν έχει τεκμηριωθεί ότι στοχεύει θύματα εκτός της χώρας με το spyware Pegasus, και λαμβάνοντας υπόψη τις αναφορές ότι η κυβέρνηση της Πολωνίας σταμάτησε να χρησιμοποιεί το Pegasus το 2021, είναι απίθανο η Πολωνία να βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις που αναφέρονται σε αυτήν την έρευνα.

»Το Citizen Lab μάς λέει ότι δεν υπάρχουν επίσης στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι η Ρωσία, η Λευκορωσία ή η Λιθουανία είναι πελάτες του Pegasus. Η Λετονία φαίνεται να χρησιμοποιεί το Pegasus, αλλά η χώρα δεν είναι επίσης γνωστή για τη στόχευση θυμάτων εκτός των συνόρων της. Η Εσθονία είναι ένα άλλο κράτος της Βαλτικής που συνεργάζεται στενά με τη Λετονία και τη Λιθουανία σε θέματα ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Σύμφωνα με το Citizen Lab, η Εσθονία φαίνεται πως χρησιμοποιεί το Pegasus εκτενώς εκτός των συνόρων της, συμπεριλαμβανομένων και εντός πολλών ευρωπαϊκών χωρών».

Η Σόφι ιν’τ Βελντ, η πρώην ευρωβουλευτής που πρωτοστάτησε στη δημιουργία της επιτροπής PEGA, δήλωσε ότι η παραβίαση του τηλεφώνου του Κουλογλού καταδεικνύει πώς η εξάπλωση των εργαλείων κρατικής κατασκοπείας έχει δημιουργήσει ένα καθεστώς ανεξέλεγκτης παρακολούθησης.

«Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου ο καθένας θα μπορούσε να κατασκοπεύει τον οποιονδήποτε. Παρακολουθούν πολίτες, δημοσιογράφους, μη κυβερνητικές οργανώσεις, δικηγόρους, πολιτικούς, και κανείς δεν γνωρίζει ποιος βρίσκεται πίσω από όλα αυτά», δήλωσε.

Αξιζει να σημειωθεί ότι η NSO βρίσκεται σε μαύρη λίστα των Ηνωμένων Πολιτειών από το 2021, καθώς έχει δικαστικές διαμάχες με αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η META και η Apple, ενώ με τα προϊόντα της έχουν παγιδευτεί πάνω από 50.000 χρήστες κινητών τηλεφώνων.

Η επιτροπή PEGA του Ευρωκοινοβουλίου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κυβερνήσεις σε όλη την ΕΕ είναι πιθανό να χρησιμοποίησαν εργαλεία παρακολούθησης όπως το Pegasus, είτε με νόμιμους είτε με παράνομους τρόπους.

in.gr