Το αντικοινωνικό πρόσωπο των τραπεζών: Μαζεύουν δισ. και κλείνουν σωρηδόν υποκαταστήματα και ΑΤΜ

Για νέο ρεκόρ κερδών οδεύουν και φέτος οι τέσσερις συστημικές τράπεζες (Εθνική, Alpha Bank, Eurobank, Πειραιώς), αφού ήδη από το πρώτο εξάμηνο του 2026 έγραψαν στους ισολογισμούς καθαρό αποτέλεσμα  που συνολικά ξεπερνά τα 2,5 δισ. ευρώ, τη στιγμή που το 2025 έκλεισε με 4,63 δισ. ευρώ.

Ένας από τους βασικούς πυλώνες της κερδοφορίας, (πέρα από τα σκανδαλωδώς χαμηλά επιτόκια καταθέσεων), είναι και τα πολύ χαμηλά λειτουργικά κόστη, που προκύπτουν από το κλείσιμο των καταστημάτων και τη μείωση των φυσικών συναλλαγών με τους πελάτες, οι οποίες μπορεί να είναι η βάση της εξυπηρέτηση για τον πελάτη, αλλά έχουν υψηλό κόστος. Γι’ αυτό και οι τράπεζες στην ουσία διώχνουν τους πελάτες από τα καταστήματα και τους σπρώχνουν στις ψηφιακές συναλλαγές.

Η εικόνα είναι γνωστή σε όποιον έχει αποπειραθεί να κάνει συναλλαγή στον γκισέ, όπου βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα προσεκτικά σχεδιασμένο «σύστημα απώθησης του πελάτη» το οποίο ξεκινά από συγκεκριμένα (και περιορισμένα) ωράρια συναλλαγών με μετρητά, τα οποία μάλιστα είναι διαφορετικά ανά τράπεζα, ούτως ώστε να μην βγαίνει άκρη), αλλά και από την παρότρυνση των τραπεζικών υπαλλήλων να κάνουν τη συναλλαγή στα μηχανήματα τα οποία αντικαθιστούν τους εργαζόμενους στα καταστήματα.

Κι αυτό συμβαίνει στα καταστήματα που παραμένουν σε λειτουργία, αφού τα τελευταία χρόνια οι τράπεζες κλείνουν διαρκώς καταστήματα σε όλη τη χώρα και κυρίως στην Επαρχία. Και δεν κλείνουν μόνο καταστήματα, αλλά και τα ΑΤΜ σε πολλές περιοχές, ακόμα και απομονωμένες, προκειμένου να μειώσουν τα κόστη τροφοδοσίας των μηχανημάτων με μετρητά.

Την περασμένη εβδομάδα μάλιστα έγινε γνωστό ότι προωθείται νομοθεσία η οποία θα επιτρέπει στα καταστήματα, όπως τα μπακάλικα και τα καφενεία στα χωριά, να δίνουν μετρητά με χρέωση στο POS, ώστε να αντισταθμιστεί η απουσία ΑΤΜ σε περιοχές όπου δεν υπάρχει η παραμικρή τραπεζική παρουσία. Χωρίς βέβαια να έχει διευκρινιστεί πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα τέτοιο μέτρο και κατά πόσον οι καφετζήδες και οι μπακάληδες θα μπορέσουν να γίνουν… τραπεζίτες.

Η απόσυρση των τραπεζών από την επαρχία έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις, από οργανώσεις καταναλωτών, οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και από τοπικούς βουλευτές, κυβερνητικούς και της αντιπολίτευσης, οι οποίοι εισπράττουν τα παράπονα των πολιτών.

Για τις τράπεζες, βέβαια, η εξήγηση είναι απλή: Η θεαματικά ανοδική πορεία των τραπεζικών κερδών τα τελευταία χρόνια, δεν οφείλεται μόνο στο μεγάλο «καπέλο» που βάζουν στα επιτόκια (η διαφορά ανάμεσα στα πολύ χαμηλά επιτόκια καταθέσεων και στα ψηλά επιτόκια δανεισμού, είναι από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη), αλλά και στη μείωση των λειτουργικών εξόδων, δηλαδή των δαπανών μισθοδοσίας και λειτουργίας του δικτύου.

Το λειτουργικό κόστος είναι ο άλλος κρίσιμος παράγοντας που απογειώνει τα τραπεζικά κέρδη, και στην Ελλάδα έχει πέσει στο 36,98% σε σχέση με τα έσοδα. Ο συγκεκριμένος δείκτης μάλιστα, είναι ο δεύτερος χαμηλότερος στην ευρωζώνη, μετά την Πορτογαλία όπου είναι στο 34,83%, τη στιγμή που ο μέσος όρος σε όλη την ευρωζώνη είναι 52,96%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA).

Την ίδια στιγμή, τα τραπεζικά καταστήματα στην Ελλάδα ήταν 1.352 το 2025, από 1.387 το 2024, μια μείωση 2,52%, που μπορεί να μοιάζει μικρή, αλλά έρχεται σε συνέχεια της δραματικής συρρίκνωσης των τραπεζικών καταστημάτων από την εποχή της κρίσης. Το 2008 υπήρχαν 4.097 καταστήματα, που σημαίνει μια μείωση 67% μέχρι τα 1.352 καταστήματα του 2025. Δηλαδή, η συρρίκνωση του τραπεζικού δικτύου δεν σταμάτησε μετά την κρίση χρέους, αλλά συνεχίζεται παρά την εκρηκτική κερδοφορία του κλάδου.

Σε αντίθεση με τα καταστήματα, ο αριθμός εργαζομένων στον ελληνικό τραπεζικό κλάδο αυξήθηκε ελαφρά το 2025, από 27.866 σε 28.379 (+1,84%), αλλά η εξέλιξη αυτή προφανώς οφείλεται στην ενίσχυση των ψηφιακών καναλιών και όχι των καταστημάτων. Επιπλέον, η μακροχρόνια εικόνα είναι θεαματικά αρνητική: το προσωπικό στον κλάδο έπεσε από 45.654 άτομα το 2014 σε 27.866 το 2024 , δηλαδή μειώθηκε σχεδόν 39% σε μία δεκαετία – πριν σημειωθεί η μικρή ανάκαμψη του 2025. Δηλαδή, η πρόσφατη αύξηση είναι οριακή σε σχέση με τη συνολική απώλεια θέσεων εργασίας που προηγήθηκε.

Και  βέβαια,  όλα αυτά συμβαίνουν  μέσα σε ένα από τα πιο συγκεντρωμένα τραπεζικά συστήματα ολόκληρης της Ευρώπης, αφού στην Ελλάδα οι πέντε μεγαλύτερες τράπεζες ελέγχουν το 95,2% του συνόλου του ενεργητικού. Το αντίστοιχο ποσοστό είναι πολύ χαμηλότερο, 69,3% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στοιχείο που δείχνει ότι οι συστημικές τράπεζες στη χώρα μας έχουν εικόνα «καρτέλ».

Λιγότερα καταστήματα με μηδενικό πραγματικό ανταγωνισμό, σημαίνει ότι ο πελάτης είναι εγκλωβισμένος.

Η δυσαρέσκεια των πελατών καταγράφεται συστηματικά.

Η Ένωση Καταναλωτών ΕΚΠΟΙΖΩ αναφέρει πάνω από 4.300 καταγγελίες μέσα στο 2025 για τράπεζες, servicers και επενδυτικά κεφάλαια, κυρίως για αδικαιολόγητες χρεώσεις

Το πρόβλημα είναι ότι στην Ελλάδα μόλις 50,96% του ελληνικού πληθυσμού 16-74 ετών διαθέτει έστω βασικές ψηφιακές δεξιότητες, έναντι μέσου όρου 60,4% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις ηλικίες 65-74 ετών, το ποσοστό  πέφτει γύρω στο 13%, λιγότερο από το μισό του μέσου ευρωπαϊκού όρου.

Με αυτά τα δεδομένα, όταν οι  τράπεζες μεταφέρουν όλο και περισσότερες συναλλαγές online ενώ ταυτόχρονα κλείνουν καταστήματα, ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, κυρίως ηλικιωμένοι και κάτοικοι της περιφέρειας, παύουν να έχουν πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

ieidiseis.gr