Το δόγμα Τραμπ και η επίθεση στη Βενεζουέλα – Η Ευρώπη σε σοκ και μπροστά σε διλήμματα

Σοκ επικρατεί στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μετά τη επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και στρατιωτική απαγωγή του προέδρου της Νικολάς Μαδούρο. Το αποδεικνύουν οι αμήχανες αρχικές αντιδράσεις και στη συνέχεια οι αναιμικές καταδίκες των ενεργειών του Αμερικανού προέδρου.

Όπως επισημαίνουν οι Ασλί Αϊντινταμπάς και Κρις Χέρμαν, αναλυτές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων (ecfr.eu), μιας δεξαμενής σκέψης που μελετά, μεταξύ άλλων τη διεθνή θέση της Ευρώπης, η επέμβαση στη Βενεζουέλα έχει εκτεταμένες επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, το μέλλον της Γροιλανδίας και της Αρκτικής και τη σταθερότητα του Πορθμού της Ταϊβάν.

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς προσπαθούν να «χωνέψουν» την επιδρομή στη Βενεζουέλα, συνειδητοποιούν ότι υπάρχει μια βαθύτερη ανησυχία.

Επανεμφανίστηκε μια εξαιρετικά παρεμβατική και απρόβλεπτη εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον νιώθει όλο και πιο άνετα με τη χρήση βίας και με σφαίρες επιρροής μεγάλων δυνάμεων.

Το δόγμα Ντονρό

Δεν είναι τυχαίο, επισημαίνουν οι αναλυτές ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, θριαμβολογώντας για την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, επικαλέστηκε ανοιχτά αυτό που ονόμασε «Δόγμα Ντόνρο». Δηλαδή το όραμα κυριαρχίας των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο, υποστηριζόμενης από στρατιωτική ισχύ.

Αυτό για την Ευρώπη σηματοδοτεί ρήξη των κανόνων σχετικά με την κρατική κυριαρχία. Επιπλέον, όμως, είναι ένα προειδοποιητικό σημάδι για το πώς η Αμερική μπορεί να συμπεριφερθεί σε πολλαπλά θέατρα.

Άλλωστε, οι ΗΠΑ καθιστούν σαφές ότι αυτό θα είναι το μέλλον της εξωτερικής πολιτικής τους. Παράδειγμα, η ανάρτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, με τη δήλωση «Αυτό είναι το δικό μας ημισφαίριο».

Γροιλανδία και Αρκτική

Η πρώτη καμπάνα (ή πρώτο δίλημμα) που χτύπησε μετά το πλήγμα στη Βενεζουέλα αφορά την Αρκτική και την ασφάλεια της Γροιλανδίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται έτοιμος να επιδιώξει πολιτικούς και οικονομικούς στόχους με τη χρήση της ισχύος. Και η Γροιλανδία, για την οποία έχει ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον, για οικονομικούς και στρατηγικούς λόγους, έχει κάθε λόγο να ανησυχεί.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, σημειώνουν οι Ασλί Αϊντινταμπάς και Κρις Χέρμαν, με επικεφαλής τη Δανία, αντιμετωπίζουν τώρα αυξανόμενη πίεση να προετοιμαστούν για μια πιο δυναμική αμερικανική στάση στην Αρκτική. Μια στρατιωτικοποιημένη αμερικανική προσέγγιση, ελλείψει οποιασδήποτε διπλωματικής αντίστασης, δικαιολογείται από τις ΗΠΑ με την ανάγκη αντιμετώπισης της Ρωσίας και της Κίνας.

Οι Ευρωπαίοι έχουν μια επιλογή: ή να συμβιβαστούν ή να αντισταθούν στις φιλοδοξίες της Ουάσιγκτον. Κόστος θα έχουν και οι δύο επιλογές.

Αν συμβιβαστούν θα διατηρηθεί (βραχυπρόθεσμα) η διατλαντική αρμονία. Αλλά θα είναι μήνυμα ότι ο εξαναγκασμός ανταμείβεται και η άσκηση πίεσης έχει αποτέλεσμα στην Ευρώπη.

Από την άλλη, η αντίσταση, που απαιτεί φυσικά εσωτερική συνοχή, θα ήταν πολιτικά δαπανηρή και στρατηγικά απαιτητική. Αλλά αν η Ευρώπη δεν αντισταθεί ανοίγει ο δρόμος για μεγαλύτερες παραβιάσεις εντός της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, πιθανόν και διχόνοια. «Είναι η Ευρώπη πρόθυμη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, όταν η πρόκληση προέρχεται από τον ισχυρότερο σύμμαχό της;» ρωτούν οι Ασλί Αϊντινταμπάς και Κρις Χέρμαν.

Βενεζουέλα και Ουκρανία

Ακόμη και αν δεν μπορεί να γίνει άμεσα σαφές, σύμφωνα με του αναλυτές η σύλληψη του Μαδούρο αντηχεί επίσης άβολα στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία.

Η κυβέρνηση Τραμπ να χαρακτηρίζει την επέμβαση στη Βενεζουέλα «ενέργεια επιβολής του νόμου», που συνδέεται με κατηγορίες για ναρκωτικά και τρομοκρατία. Αλλά η προθυμία της να παραβιάσει την κυριαρχία ενός άλλου κράτους ενισχύει τους φόβους ότι η Ουάσιγκτον είναι ολοένα και πιο ανοιχτή στην αναδιάταξη του διεθνούς συστήματος κατά μήκος των γραμμών των μεγάλων δυνάμεων.

Για τους Ευρωπαίους παρατηρητές, τίθεται το ερώτημα τι είδος ειρηνευτικής συμφωνίας θα επιτύχει ο Ντόναλντ Τραμπ στην Ουκρανία. Και αν θα μπορούσε να γίνει εις βάρος του Κιέβου.

Οι Ασλί Αϊντινταμπάς και Κρις Χέρμαν εκτιμούν ότι μια στροφή των ΗΠΑ προς τον στρατιωτικό παρεμβατισμό στη Λατινική Αμερική μπορεί να αποσπάσει την πολιτική προσοχή και τους πόρους μακριά από την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Και να ενθαρρύνει τη Ρωσία να επιδιώξει συναλλακτικές ρυθμίσεις με την Ουάσιγκτον για το ουκρανικό έδαφος και τους πόρους.

Βενεζουέλα όπως Ταϊβάν – ή μήπως όχι

Το τρίτο δίλημμα που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ευρώπη είναι πώς θα αντιμετωπίσει την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ στην Ταϊβάν. Και τι συνεπάγεται αυτό για την ασφάλεια του Ινδο-Ειρηνικού.

Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα, λένε οι αναλυτές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, μπορεί επίσης να χρησιμεύσει ως δείκτης για το πού είναι πρόθυμες να φτάσουν οι ΗΠΑ για την υπεράσπιση της Ταϊβάν. Ή να μην φτάσουν, επίσης.

Εκτιμούν ότι η Κίνα είναι απίθανο να αναπαράγει μια παρόμοια στρατιωτική επιχείρηση. Ωστόσο, το Πεκίνο μπορεί να ερμηνεύσει τις ενέργειες της Ουάσιγκτον απόδειξη ενός παγκόσμιου περιβάλλοντος που επιτρέπει αυτές τις καταναγκαστικές τακτικές. Η κανονικοποίηση της μονομερούς βίας θα μπορούσε να μειώσει τις αναστολές στην πίεση που ασκεί στην Ταϊβάν (οικονομική και στρατιωτική). Και έτσι να αποσταθεροποιήσει μια ήδη εύθραυστη ισορροπία ασφαλείας.

Οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν μόνοι τους να αποτρέψουν μια κινεζική εισβολή ή αποκλεισμό της Ταϊβάν. Μπορούν ωστόσο να οικοδομήσουν οικονομική ανθεκτικότητα και αμυντικές ικανότητες για να θωρακιστούν από ένα τέτοιο σενάριο. Μπορούν επίσης να ενισχύσουν τις δικές τους αμυντικές και κατασκευαστικές ικανότητες για να μειώσουν τον κίνδυνο από τις εντάσεις Κίνας-ΗΠΑ στον Ινδο-Ειρηνικό.

Ένας ασταθής κόσμος γεννήθηκε

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η σύλληψη του Μαδούρο δεν αποτελεί περιφερειακή ανωμαλία. Υπογραμμίζει την αστάθεια της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ. Το ότι έχει άνεση με τις στρατιωτικές λύσεις και πως προσβλέπει σε έναν κόσμο που διέπεται από σφαίρες επιρροής και όχι από κανόνες.

Η επέμβαση στη Βενεζουέλα έχει σοβαρές συνέπειες για την Ευρώπη. Οι Ασλί Αϊντινταμπάς και Κρις Χέρμαν επισημαίνουν ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να προετοιμαστούν για ένα νέο στρατηγικό περιβάλλον. Σε αυτό, οι ενέργειες των ΗΠΑ είναι λιγότερο προβλέψιμες, περισσότερο μονομερείς και διαμορφώνονται ολοένα και περισσότερο από την εσωτερική πολιτική. Το ζήτημα είναι αν μπορούν να ανταποκριθούν στην επείγουσα ανάγκη για μεγαλύτερο ευρωπαϊκό συντονισμό, στρατηγική αυτονομία και αντιμετώπιση κρίσεων.

in.gr