Το Λονδίνο «αδειάζει» τις ΗΠΑ: Δεν υπήρχε λόγος για πόλεμο – «Απρόσμενα καλή» η συμφωνία που πρότεινε η Τεχεράνη

Σε «στεγνό» άδειασμα του Τραμπ σε σχέση με τα προσχήματα που έχει κατά καιρούς επικαλεστεί για την απόφασή του να επιτεθεί στο Ιράν προχώρησε το Λονδίνο μέσω του συμβούλου εθνικής ασφάλειας της Βρετανίας, Τζόναθαν Πάουελ, ο οποίος παρευρέθηκε στις τελικές συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν και έκρινε ότι η προσφορά που έκανε η Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα ήταν αρκετά σημαντική για να αποτρέψει τον πόλεμο, αποκαλύπτει ο Guardian.

Η παραπάνω εξέλιξη λαμβάνει χώρα με φόντο την παραίτηση του Τζο Κεντ, την Τρίτη (17/3), από τη θέση του διευθυντή του Εθνικού Αντιτρομοκρατικού Κέντρου των ΗΠΑ.

Η απόφαση ελήφθη στην Ουάσινγκτον ως πράξη διαμαρτυρίας για τον συνεχιζόμενο πόλεμο στο Ιράν. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η σύγκρουση προκλήθηκε από εξωτερικές πιέσεις και παραπληροφόρηση, ενώ η Τεχεράνη δεν αποτελούσε πραγματικό κίνδυνο.

Ο Πάουελ πίστευε ότι είχε σημειωθεί πρόοδος στη Γενεύη και ότι η συμφωνία που πρότεινε το Ιράν ήταν «εκπληκτική», σύμφωνα με πηγές.

Δύο ημέρες μετά το τέλος των συνομιλιών και αφού είχε συμφωνηθεί ημερομηνία για έναν περαιτέρω γύρο τεχνικών συνομιλιών στη Βιέννη, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν την επίθεση στο Ιράν.

Η παρουσία του Πάουελ στις συνομιλίες και η στενή γνώση του για την πρόοδό τους επιβεβαιώθηκαν από τρεις πηγές. Μία πηγή ανέφερε ότι βρισκόταν στο κτίριο της πρεσβευτικής κατοικίας του Ομάν στην Κολόνια, ενεργώντας ως σύμβουλος, αντανακλώντας την ευρεία ανησυχία για την αμερικανική εμπειρογνωμοσύνη στις συνομιλίες, την οποία εκπροσώπησαν ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ , και ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ σε διάφορα θέματα.

Οι Κούσνερ και Γουίτκοφ είχαν προσκαλέσει τον Rafael Grossi, γενικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), στις συνομιλίες της Γενεύης, για να παράσχει τεχνική εμπειρογνωμοσύνη, αν και ο Κούσνερ αργότερα ισχυρίστηκε ότι αυτός και ο Γουίτκοφ είχαν «αρκετά βαθιά κατανόηση των ζητημάτων που έχουν σημασία σε αυτό».

Πυρηνικοί ειδικοί αργότερα δήλωσαν ότι οι δηλώσεις του Γουίτκοφ σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ήταν γεμάτες βασικά λάθη.

«Η βρετανική ομάδα εξεπλάγη από αυτά που έθεσαν στο τραπέζι οι Ιρανοί»

Ο Πάουελ έχει μακρά εμπειρία ως μεσολαβητής και μια πηγή ανέφερε ότι έφερε μαζί του έναν εμπειρογνώμονα από το Γραφείο του Υπουργικού Συμβουλίου του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ένας δυτικός διπλωμάτης δήλωσε: «Ο Τζόναθαν πίστευε ότι υπήρχε μια συμφωνία που έπρεπε να επιτευχθεί, αλλά το Ιράν δεν είχε φτάσει ακόμα στο επιθυμητό σημείο, ειδικά στο ζήτημα των επιθεωρήσεων των πυρηνικών εγκαταστάσεών του από τον ΟΗΕ».

Ένας πρώην αξιωματούχος που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες της Γενεύης από ορισμένους από τους συμμετέχοντες δήλωσε: «Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ δεν έφεραν μαζί τους αμερικανική τεχνική ομάδα. Χρησιμοποίησαν τον Γκρόσι ως τεχνικό εμπειρογνώμονά τους, αλλά αυτή δεν είναι η δουλειά του. Έτσι, ο Τζόναθαν Πάουελ πήρε τη δική του ομάδα».

«Η βρετανική ομάδα εξεπλάγη από αυτά που έθεσαν στο τραπέζι οι Ιρανοί», πρόσθεσε ο πρώην αξιωματούχος. «Δεν ήταν μια ολοκληρωμένη συμφωνία, αλλά ήταν πρόοδος και ήταν απίθανο να είναι η τελική προσφορά των Ιρανών. Η βρετανική ομάδα ανέμενε ότι ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων θα προχωρήσει με βάση την πρόοδο στη Γενεύη».

Αυτός ο επόμενος γύρος συνομιλιών επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στη Βιέννη τη Δευτέρα 2 Μαρτίου, αλλά δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν εξαπολύσει την ολομέτωπη επίθεσή τους δύο ημέρες νωρίτερα.

Η συμμετοχή του Πάουελ στις συνομιλίες της Γενεύης, καθώς και σε μια προηγούμενη σειρά συναντήσεων νωρίτερα αυτόν τον μήνα στην ελβετική πόλη, βοηθά εν μέρει να εξηγηθεί η απροθυμία της βρετανικής κυβέρνησης να υποστηρίξει την αμερικανική επίθεση στο Ιράν, μια απροθυμία που έχει θέσει τις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου-ΗΠΑ υπό πρωτοφανή πίεση.

Καμία πειστική απόδειξη για άμεση ιρανική απειλή

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είδε καμία πειστική απόδειξη για άμεση απειλή ιρανικής πυραυλικής επίθεσης στην Ευρώπη ή για την εξασφάλιση πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Αυτή είναι η πρώτη φορά που κατέστη σαφές ότι η Βρετανία συμμετείχε τόσο στενά στις συνομιλίες και, ως εκ τούτου, είχε βάσιμο λόγο να αποφασίσει εάν οι διπλωματικές επιλογές είχαν εξαντληθεί και εάν ήταν απαραίτητη μια αμερικανική επίθεση.

Αντ’ αυτού, το Ηνωμένο Βασίλειο θεώρησε την επίθεση παράνομη και πρόωρη, καθώς ο Πάουελ πίστευε ότι ο δρόμος παρέμενε ανοιχτός για μια διαπραγματευτική λύση στο μακροχρόνιο ζήτημα του πώς το Ιράν θα μπορούσε να καθησυχάσει τις ΗΠΑ ότι δεν επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Η Ντάουνινγκ Στριτ αρνήθηκε να σχολιάσει την παρουσία του Πάουελ στις συνομιλίες της Γενεύης ή την άποψή του για αυτές.

Ο Κιρ Στάρμερ έχει επανειλημμένα επικριθεί από τον Τραμπ επειδή δεν έκανε περισσότερα για να υποστηρίξει την επίθεση των ΗΠΑ, μεταξύ άλλων επειδή αρχικά αρνήθηκε να επιτρέψει στην Αμερική να χρησιμοποιήσει βρετανικές στρατιωτικές βάσεις και επέτρεψε τη χρήση τους αργότερα μόνο για αμυντικούς σκοπούς, αφού το Ιράν άρχισε να επιτίθεται σε συμμάχους του Ηνωμένου Βασιλείου στον Κόλπο. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να είναι κακό για το ΝΑΤΟ εάν τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του δεν απαντήσουν στην έκκλησή του να βοηθήσουν στο άνοιγμα του στενού του Ορμούζ, ένα αίτημα που έχει απορριφθεί.

Οι έμμεσες συνομιλίες στη Γενεύη μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ πραγματοποιήθηκαν με τη μεσολάβηση του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ μπιν Χαμάντ αλ Μπουσάιντι.

Οι διπλωμάτες του Κόλπου δεν διευκρίνισαν σε ποια βάση είχε δοθεί στον Πάουελ πρόσβαση στις συνομιλίες, αλλά αυτό μπορεί να αντικατοπτρίζει τη σχέση που κατάφερε να χτίσει με τις ΗΠΑ όλα αυτά τα χρόνια, συμπεριλαμβανομένης και της προηγούμενης θητείας του ως αρχηγού του προσωπικού του Τόνι Μπλερ.

Η πρόταση του Ιράν

Βρετανοί αξιωματούχοι εξήγησαν στη συνέχεια ότι εντυπωσιάστηκαν από το γεγονός ότι το Ιράν ήταν προετοιμασμένο για τη μόνιμη συμφωνία και, σε αντίθεση με την πυρηνική συμφωνία του 2015, δεν θα είχε ημερομηνίες λήξης ή ρήτρες λήξης που να τερματίζουν τους περιορισμούς στο πρόγραμμά του.

Το Ιράν είχε επίσης συμφωνήσει να αναμειχθεί το απόθεμα 400 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού υπό την επίβλεψη της ΔΟΑΕ εντός του Ιράν. Συμφώνησε ότι δεν θα συσσωρευτούν αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού στο μέλλον.

Στην τελική συνεδρία των συνομιλιών, το Ιράν συμφώνησε σε μια παύση τριών έως πέντε ετών στον εγχώριο εμπλουτισμό, αλλά οι ΗΠΑ στην απογευματινή συνεδρία, μετά από διαβουλεύσεις με τον Τραμπ, απαίτησαν μια δεκαετή παύση. Στην πράξη, το Ιράν δεν είχε κανένα μέσο για να εμπλουτίσει εγχώρια λόγω του βομβαρδισμού των εργοστασίων εμπλουτισμού του το 2015.

Το Ιράν είχε επίσης κάνει μια προσφορά για αυτό που οι μεσολαβητές περιέγραψαν ως οικονομικό μπόνους, με τις ΗΠΑ να έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε ένα μελλοντικό πυρηνικό πρόγραμμα για πολιτικούς σκοπούς.

Σε αντάλλαγμα, σχεδόν το 80% των οικονομικών κυρώσεων σε βάρος του Ιράν θα είχε αρθεί, συμπεριλαμβανομένων των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων στο Κατάρ, ένα αίτημα που είχε διατυπώσει το Ιράν στις συνομιλίες του 2025.

Ο μεσολαβητής του Ομάν πίστευε ότι η προσφορά για μηδενική αποθήκευση ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού ήταν μια σημαντική πρόοδος που σήμαινε ότι μια συμφωνία ήταν εφικτή.

Οι εκδοχές διίστανται ως προς το αν ο Κούσνερ έφυγε από τις συνομιλίες δίνοντας την εντύπωση ότι ο Τραμπ θα καλωσόριζε όσα είχαν συμφωνηθεί ή ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές γνώριζαν ότι θα χρειαζόταν κάτι τεράστιο για να πείσουν τον Τραμπ ότι ο πόλεμος δεν ήταν η καλύτερη επιλογή. Ένας διπλωμάτης με γνώση των συνομιλιών δήλωσε: «Θεωρούσαμε τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ ως ισραηλινά περιουσιακά στοιχεία που έσυραν έναν πρόεδρο σε έναν πόλεμο από τον οποίο θέλει να βγει».

ieidiseis.gr