Το παράδοξο της Gen Z: Περισσότερα πτυχία, λιγότερη εργασιακή ασφάλεια

Όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 1997 και 2012 (η Γενιά Ζ ή gen Z) αποτελούν την πιο καταρτισμένη γενιά στην πρόσφατη ιστορία, σύμφωνα με τους τελευταίους δείκτες του ΟΟΣΑ.

Το 50,2% των νέων ηλικίας 25 έως 34 ετών διαθέτει τίτλους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή πανεπιστημιακά προσόντα (το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 56,7% στην περίπτωση των γυναικών).

Αυτό σχεδόν διπλασιάζει το ποσοστό του 26,5% που είχε ολοκληρώσει πανεπιστημιακές σπουδές στη γενιά των γονιών τους.

Σε αυτό προστίθεται το γεγονός ότι πάνω από το 18% κατέχει μεταπτυχιακά ή ειδικευμένα μεταπτυχιακά πτυχία πριν από τα 30 έτη, το ποσοστό ολοκλήρωσης της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης υπερβαίνει το 88% στην ΕΕ και πάνω από το 65% γνωρίζει άριστα τουλάχιστον μία δεύτερη γλώσσα, όλα αυτά υποστηριζόμενα από μια εγγενή ψηφιακή παιδεία και μια συνεχή κατάρτιση που δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία της αγοράς εργασίας.

Οι νέοι της Gen Z, που έχουν συσσωρεύσει πτυχία, μεταπτυχιακά, γλώσσες και πιστοποιήσεις, μεγάλωσαν με την πεποίθηση ότι το να σπουδάσουν, να εξασφαλίσουν μια θέση σε μια σημαντική εταιρεία και να ανελιχθούν στην εταιρική ιεραρχία θα τους οδηγούσε στην επίτευξη της επιτυχίας και της οικονομικής ασφάλειας.

Ωστόσο, σήμερα, πρόκειται για μια γενιά με αβέβαιο μέλλον, η οποία ανακάλυψε ότι η παλιά συνταγή της επιτυχίας είχε «ψιλά γράμματα»: εργασιακή επισφάλεια, χρόνια εξάντληση και αίσθημα κενού.

Έτοιμοι αλλά αβέβαιοι

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι το παραδοσιακό μοντέλο επιτυχίας έχει καταρρεύσει, με το ποσοστό ανεξαρτητοποίησης να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα (14,5%), τις δαπάνες για στέγαση να καταβροχθίζουν σχεδόν το 98% του μέσου μισθού των νέων και περίπου το 19% των εργαζομένων να βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας.

Λόγω του υψηλού επιπέδου εκπαίδευσής της, η Gen Z αντιμετωπίζει ποσοστά υπερ-εξειδίκευσης που φτάνουν έως και το 35%.

Oι νέοι αντιμετωπίζουν μια ασταθή αγορά εργασίας  με υψηλά επίπεδα εργασιακού άγχους.

Και η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται από τα εκτεταμένα ωράρια εργασίας, όπως υποστηρίζει με ένα άρθρο του στο The Conversation ο καθηγητής Επιστημών Εκπαίδευσης Γκιγιέρμο Χοσέ Ναβάρο ντελ Τόρο.

Πρόκειται για μια δυναμική χρόνιας εξάντλησης που καταλήγει να εκτοπίζει κάθε ζωτικό σκοπό, περιορίζοντας την ύπαρξη σε μια ρουτίνα απλής επιβίωσης και λειτουργικής απόδοσης, όπου παραγκωνίζονται η προσωπική ανάπτυξη, η αυτοπραγμάτωση και οι συναισθηματικοί δεσμοί.

Ο μύθος του ακούραστου εργαζομένου

Μπροστά στον φόβο που προκαλεί ένα αβέβαιο μέλλον, η ακραία θυσία έχει ρομαντικοποιηθεί: θαυμάζουμε αυτόν που μένει μέχρι αργά, αυτόν που απαντά σε μηνύματα την Κυριακή και αυτόν που καυχιέται ότι δεν έχει πάρει διακοπές εδώ και χρόνια, πιστεύοντας ότι αυτή η υπερπαραγωγικότητα θα του εξασφαλίσει τη θέση του στον κόσμο.

Αυτή η αφήγηση δεν ωφελεί μια υπερ-εξειδικευμένη γενιά, αλλά ένα σύστημα που βλέπει τον εργαζόμενο ως ένα ανταλλακτικό ενός μεγάλου μηχανισμού.

Πρέπει να αμφισβητηθεί η ιδέα ότι η αξία ενός ατόμου εξαρτάται από το ωριαίο ποσοστό παραγωγικότητάς του: ο εγκέφαλος δεν είναι μηχανή, και ένας ξεκούραστος εργαζόμενος θα λαμβάνει πάντα καλύτερες αποφάσεις από έναν που λειτουργεί κάτω από τη συνεχή ομίχλη της κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες).

Ηρεμία έναντι αγωνίας

Ο επαναπροσδιορισμός της επιτυχίας σε περιόδους αστάθειας δεν σημαίνει να σταματήσουμε να είμαστε φιλόδοξοι ή να γίνουμε «τεμπέληδες».

Παραδόξως, μερικά από τα πιο μεγάλα μυαλά χρησιμοποιούν την ανάπαυση ως στρατηγικό εργαλείο για να πλοηγηθούν στην απρόβλεπτη πορεία του μέλλοντος.

Λέγεται πως ο Αμερικανός Μπιλ Γκέιτς είναι διάσημος για τις think weeks («εβδομάδες σκέψης»): αποσύρεται σε μια καλύβα, μόνος και χωρίς περισπασμούς, για να διαβάσει και να σκεφτεί.

Δεν πρόκειται για διακοπές αναψυχής, όπως υποστηρίζει, αλλά για προληπτική συντήρηση, ώστε να διατηρεί το μυαλό του ευέλικτο απέναντι σε έναν κόσμο που αλλάζει.

Μια επανεξέταση της έννοιας της πληρότητας

Τι θα συνέβαινε αν αρχίζαμε να μετράμε την επιτυχία με βάση την ανθεκτικότητα, την ποιότητα της ανάπαυσης, το βάθος των δεσμών και το αίσθημα του σκοπού; Ο επαναπροσδιορισμός της επιτυχίας ενόψει της αβεβαιότητας συνεπάγεται:

• Την θέσπιση ορίων: να μάθουμε ότι το «όχι» είναι ένα ζωτικό εργαλείο επαγγελματικής αυτοφροντίδας.
• Να δίνουμε προτεραιότητα στην ψυχική υγεία: να κατανοήσουμε ότι το άγχος και η νευρική κατάρρευση δεν είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε για να επικυρώσουμε πτυχία πανεπιστημίου ή εταιρικές θέσεις.
• Να προστατεύουμε τον προσωπικό σκοπό: να καταφέρουμε η εργασία να είναι ένα εργαλείο για να χρηματοδοτούμε και να εμπλουτίζουμε τη ζωή που θέλουμε, και όχι να γίνει ολόκληρη η ζωή μας.

Ζωή, όχι επιβίωση

Η πραγματική επαγγελματική ολοκλήρωση έρχεται όταν αρχίζουμε να χτίζουμε την προσωπική μας καριέρα ευθυγραμμίζοντάς την με τις πραγματικές μας αξίες.

Η αναζήτηση μοντέλων όπως η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας ή το νόμιμο δικαίωμα στην ψηφιακή αποσύνδεση αποτελούν πράξεις αντίστασης για να ανακτήσουμε την ανθρωπιά μας μπροστά σε ένα μέλλον που δεν υπόσχεται εγγυήσεις.

Είναι καιρός να αξιοποιήσουμε όλη την εμπειρία που έχουμε συσσωρεύσει για να υλοποιήσουμε το πιο σημαντικό εγχείρημα: να επαναπροσδιορίσουμε τη δική μας επιτυχία.

Διότι, πολύ περισσότερο από το να επιβιώσουμε απλώς στην αβεβαιότητα, αξίζουμε να ζήσουμε πλήρως.

in.gr