Τουρκολιβυκό: Μούδιασμα στην κυβέρνηση από το αμερικανικό «βρείτε τα» – Στροφή στο Κάιρο μετά το μήνυμα της Ουάσιγκτον

Μουδιασμένη εμφανίζεται η ελληνική κυβέρνηση από το αμερικανικό «βρείτε τα με την άλλη πλευρά» για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς στο Μέγαρο Μαξίμου και στο υπουργείο Εξωτερικών δεν ανέμεναν μία τέτοια αντίδραση από την Ουάσιγκτον, λίγες μόλις ημέρες μετά την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα.

Μετά τον πρώτο αιφνιδιασμό, η κυβέρνηση επιχείρησε να δείξει ότι ελέγχει την κατάσταση και το υπουργείο Εξωτερικών αποφάσισε την επανέναρξη των διαβουλεύσεων με το Κάιρο για την επέκταση και ολοκλήρωση της οριοθέτησης της ΑΟΖ Ελλάδας και Αιγύπτου, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι, συμφώνησαν να προχωρήσουν στα επόμενα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών, πρέσβη Νάντερ Ζάκι, οι δύο υπουργοί απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του μνημονίου που υπεγράφη το 2019 μεταξύ της κυβέρνησης του Φάγεζ αλ Σάρατζ και της Τουρκίας για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο, υπογραμμίζοντας τη σημασία του σεβασμού των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και των διατάξεων της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS).

Η διμερής συμφωνία οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2020, αφορά τμήμα της περιοχής στην οποία επικαλύπτονται οι διεκδικήσεις που αποτυπώνονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι η Αίγυπτος παραδοσιακά αποφεύγει κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ευθεία αντιπαράθεση με την Τουρκία. Στο παρελθόν δεν θέλησε να εμπλακεί άμεσα στην ελληνοτουρκική διαμάχη για την επήρεια του συμπλέγματος του Καστελλόριζου και της Ρόδου, καθώς μία πλήρης οριοθέτηση ανατολικά του 28ου μεσημβρινού θα άγγιζε περιοχές τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας.

Οι ίσες αποστάσεις της Ουάσιγκτον και η αλλαγή σε σχέση με το 2020

Η τακτική των ίσων αποστάσεων που επέλεξε η αμερικανική πλευρά σε ένα ζήτημα που η Αθήνα συνδέει ευθέως με τα κυριαρχικά της δικαιώματα προκαλεί έντονο προβληματισμό τόσο στο υπουργείο Εξωτερικών όσο και στο Μέγαρο Μαξίμου, καθώς η ελληνική διπλωματία θεωρούσε ότι οι αμερικανικές θέσεις απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο ήταν σαφείς.

Η σημερινή στάση της Ουάσιγκτον διαφοροποιείται αισθητά από τη γλώσσα που είχε χρησιμοποιήσει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ μετά την υπογραφή του μνημονίου.

Κατά την πρώτη προεδρία Τραμπ, ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, σε γραπτή απάντησή του προς την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της αμερικανικής Γερουσίας είχε αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον είχε επανειλημμένα διαμηνύσει στην Άγκυρα πως η υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελούσε «προκλητική και μη εποικοδομητική ενέργεια».

Σήμερα, αντίθετα, η αμερικανική πλευρά αποφεύγει μια αντίστοιχη καταδίκη και παραπέμπει ουσιαστικά τις εμπλεκόμενες χώρες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, απαντώντας σε ερώτηση της «Καθημερινής» για το πώς αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της Λιβύης και κατά πόσον ανησυχεί ότι η εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο και να δημιουργήσει πρόσθετη αβεβαιότητα για τις αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις και τις ερευνητικές δραστηριότητες, δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύουν τις διαφορές τους σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες μέσω διαπραγματεύσεων με καλή πίστη».

Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα στην Αθήνα, καθώς έρχεται μόλις περίπου δύο εβδομάδες μετά την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο και τις πανηγυρικές αναφορές του Κυριάκου Μητσοτάκη, του Γιώργου Γεραπετρίτη και κυβερνητικών στελεχών στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, οι οποίες βρίσκονται, όπως επαναλαμβάνεται από την κυβέρνηση, «στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών».

Αυτό που προβληματίζει ακόμη περισσότερο την Αθήνα είναι ότι η Ουάσιγκτον δεν υιοθετεί τη σαφή γλώσσα που έχει χρησιμοποιήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά προκρίνει τον διάλογο και τη διαπραγμάτευση μεταξύ των εμπλεκομένων.

Το αμερικανικό μήνυμα για επενδύσεις, ενέργεια και διάλογο Αθήνας – Άγκυρας

Ο αμερικανικός παράγοντας συνέδεσε ευθέως την αποφυγή εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο με τη διαμόρφωση ενός σταθερού περιβάλλοντος για την προώθηση οικονομικών και ενεργειακών συμφερόντων στην περιοχή, σημειώνοντας ότι η επίλυση των διαφορών δημιουργεί ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για επενδύσεις και έρευνες.

Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «η επίλυση των ζητημάτων που αφορούν τις θαλάσσιες ζώνες εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων των πλευρών και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και ερευνητικές δραστηριότητες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου».

Καταλήγοντας, επανέλαβε την πάγια αμερικανική θέση υπέρ του διαλόγου μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας:

«Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να διεξαγάγουν διμερή διάλογο για την αντιμετώπιση οποιωνδήποτε σημείων διαφωνίας μεταξύ τους».

Η διατύπωση αυτή είναι που προκαλεί και τον μεγαλύτερο προβληματισμό στην Αθήνα, καθώς η ελληνική πλευρά δεν αντιμετωπίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως μία ακόμη διμερή ελληνοτουρκική διαφορά, αλλά ως συμφωνία που παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν παράγει, κατά την ελληνική θέση, νόμιμα αποτελέσματα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το κυβερνητικό επιτελείο επιχειρεί πλέον να διεθνοποιήσει ακόμη περισσότερο το ζήτημα, προβάλλοντας ως ιδιαίτερα σημαντική την ομόθυμη στάση των «27» της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και επαναφέροντας παράλληλα στο προσκήνιο τον άξονα Αθήνας – Καΐρου.

Η επανέναρξη των διαβουλεύσεων με την Αίγυπτο αποκτά έτσι πρόσθετη διπλωματική σημασία, καθώς η Αθήνα αναζητεί ένα σαφέστερο μέτωπο στήριξης των θέσεών της σε μία συγκυρία κατά την οποία το μήνυμα από την Ουάσιγκτον αποδείχθηκε πολύ πιο ψυχρό και ουδέτερο από εκείνο που ανέμενε η ελληνική κυβέρνηση μετά την επίσκεψη Ρούμπιο.

topontiki.gr