Άμυνα SOS: Τα ευτράπελα του «επανεξοπλισμού» της χώρας

• Τσουνάμι παραιτήσεων από το πλήρωμα της νέας φρεγάτας Κίμων.
• Αφού ξόδεψαν εκατομμύρια για το υποβρύχιο ΠΟΣΕΙΔΩΝ διέταξαν τον παροπλισμό του.
• Αμυντική βιομηχανία: Με άνωθεν εντολή το κλείσιμο των γραμμών παραγωγής πυρομαχικών.

Του Πάρι Καρβουνόπουλου

Οι Data Journalists αποκαλύπτουν τα ευτράπελα του «επανεξοπλισμού των Ενόπλων Δυνάμεων» που έχουν δραματικές επιπτώσεις στην κρατική αμυντική βιομηχανία και κοστίζουν πολύ ακριβά στη τσέπη μας, αλλά και στο στράτευμα. 

Ταυτόχρονα, νέα στοιχεία έρχονται στο φώς για τη συνεχιζόμενη απαξίωση της κρατικής αμυντικής βιομηχανίας, την ίδια ώρα που γίνεται «μακάβριο πάρτι» σε όλες τις βιομηχανίες αυτού του πεδίου στην Ευρώπη, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Αποτυπώνεται με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο η πραγματική κατάσταση αυτού που η κυβέρνηση ονομάζει «επανεξοπλισμό» της χώρας. 

Η πρώτη φρεγάτα Belharra έρχεται, το πλήρωμα φεύγει

Αν και η Ελλάδα έχει πάθει πολλά, πολλές φορές, με τους εξοπλισμούς, φαίνεται ότι δεν έμαθε τίποτα και συνεχίζει στο δρόμο των εξοπλισμών που αποφασίζονται «στο πόδι», αποσπασματικά και χωρίς σχέδιο. Κάπως έτσι ξεκίνησε και συνεχίζει το πρόγραμμα «επανεξοπλισμού» της σημερινής κυβέρνησης.

Το 2020 ο πρωθυπουργός δήλωσε στον Γάλλο πρόεδρο ότι η Ελλάδα δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει τις γαλλικές φρεγάτες. Για να εξευμενιστεί ο Μακρόν, αποφασίστηκε η αγορά των μαχητικών αεροσκαφών Rafale. Η επιλογή σωστή αλλά η αγορά έγινε χωρίς καμία πρόβλεψη για την ελληνική αμυντική βιομηχανία αλλά και την μακροπρόθεσμη τεχνική τους υποστήριξη.

Λίγους μήνες αργότερα, όταν προέκυψε η στρατηγική συμφωνία ΗΠΑ-Βρετανίας-Αυστραλίας και «ναυάγησε» η παραγγελία γαλλικών υποβρυχίων για την Αυστραλία, δόθηκε από τους Αμερικανούς το «πράσινο φως» για να πουληθούν γαλλικές φρεγάτες στην Ελλάδα. Έτσι αγοράσαμε τις φρεγάτες FDI, η πρώτη από τις οποίες φθάνει στην Ελλάδα στις 15 Ιανουαρίου.

Εγείρονται όμως κάποια σοβαρά ζητήματα τα οποία δεν αφορούν άμεσα στα οπλικά συστήματα που το Πολεμικό Ναυτικό ήθελε -και για τα οποία εισηγήθηκε την αγορά τους- αλλά η κυβέρνηση δεν τα συμπεριέλαβε στην αγορά.

Σχετίζονται με το τσουνάμι των αποχωρήσεων ,καθώς τουλάχιστον 13 μέλη του πρώτου πληρώματος της φρεγάτας ΚΙΜΩΝ έχουν εκφράσει την επιθυμία να παραιτηθούν από το Πολεμικό Ναυτικό, αμέσως μετά τον κατάπλου του πλοίου στην Ελλάδα.

Επισκευή εκατομμυρίων για υποβρύχιο που παροπλίστηκε

Τα ευτράπελα των εξοπλισμών δεν έχουν να κάνουν μόνο με τις αγορές νέων οπλικών συστημάτων. Υπάρχουν περιπτώσεις που προκαλούν εύλογο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον και έχουν να κάνουν με υπάρχοντα οπλικά συστήματα. Η πιο πρόσφατη και πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή του υποβρυχίου ΠΟΣΕΙΔΩΝ. Πρόκειται για ένα από τα παλιά υποβρύχια που διαθέτει το Πολεμικό Ναυτικό. Εδώ και ενάμιση χρόνο το υποβρύχιο βρισκόταν στην Κρήτη για γενική επισκευή. Δεν μας κόστισε μόνο σε χρόνο αλλά και σε χρήμα η επισκευή.Τελείως τυχαία και αιφνιδιαστικά το πλήρωμα του υποβρυχίου που ετοιμαζόταν να επανέλθει στην επιχειρησιακή δράση του Στόλου, ενημερώθηκε πως το ΠΟΣΕΙΔΩΝ παροπλίζεται. Αυτονόητο το ερώτημα: Τότε γιατί το επισκευάσαμε;

Το θέμα χαρακτηρίζεται σκάνδαλο όχι μόνο για τα χρήματα της επισκευής αλλά και για το γεγονός ότι δεν τηρήθηκε καμία απολύτως διαδικασία για τον παροπλισμό του υποβρυχίου.

Σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Προεδρικό Διάταγμα 210/1993 (ΦΕΚ Α’ 89 από 30-3-2003) γνωστό και ως Διατάξεις του Πολεμικού Ναυτικού και ειδικότερα στο άρθρο 1158 που αναφέρεται σε Πολεμικά Πλοία σε παροπλισμό, η απόφαση για τον παροπλισμό πλοίου λαμβάνεται από το Ανώτατο Ναυτικό Συμβούλιο και επικυρώνεται από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, ενώ τα τιθέμενα σε παροπλισμό πλοία παραδίδονται στον οριζόμενο από την διαταγή ΓΕΝ Ναύσταθμο.

Περαιτέρω ορίζει ότι Μόνιμη Διαταγή του ΓΕΝ θα ρυθμίζει τις λεπτομέρειες της διαδικασίας αυτής. Ως εκ τούτου η Πάγια Διαταγή ΠαΔ 6-32/2006 είναι αυτή που καθορίζει την Διαδικασία Παροπλισμού Πλοίων, Πλωτών και Ιπτάμενων Μέσων.

Για τον παροπλισμό του υποβρυχίου ΠΟΣΕΙΔΩΝ προκύπτουν εύλογα ερωτήματα:

1.   Γιατί ο παροπλισμός του αποφασίστηκε ύστερα από 18 μήνες επισκευής στο Ναύσταθμο Κρήτης;

2.   Γιατί σπαταλήθηκαν ανθρωποώρες, μέσα και αρκετοί οικονομικοί πόροι που δεν περισσεύουν στο ΠΝ και τελικά το υποβρύχιο παροπλίζεται μετά από τόσους μήνες;

3.   Πώς, αφού το υποβρύχιο παροπλίζεται, διατάχθηκε να πλεύσει ως αξιόπλοο προς τον Ναύσταθμο Σαλαμίνας;

4. Μήπως τελικά το υποβρύχιο παροπλίστηκε προκειμένου να διατεθεί, όπως άλλος στρατιωτικός εξοπλισμός της Ελλάδος, σε ξένη χώρα;

Και τα ευτράπελα της αμυντικής βιομηχανίας

Τα ακατανόητα που συμβαίνουν στον χώρο της Εθνικής Άμυνας αποτυπώνονται με ακόμη πιο έντονο τρόπο στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και ειδικότερα της κρατικής. Τα όσα συμβαίνουν στα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα τα τελευταία χρόνια προκαλούν όχι απλώς ερωτήματα αλλά και οργή. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι θα έπρεπε να απασχολούν και τις εισαγγελικές αρχές διότι σειρά ζημιογόνων πράξεων και σκόπιμων παραλείψεων έχουν αντίκρισμα στο δημόσιο ταμείο. Ας σημειωθεί ότι τα ΕΑΣ, από το 2020 έως το 2025, ενισχύθηκαν από το δημόσιο ταμείο με 170 εκατ. ευρώ. Μέρος αυτών των χρημάτων, της τάξεως του 25%, διοχετεύθηκε σε διάφορες εταιρείες για ενοικίαση προσωπικού, εκπόνηση μελετών, εργασίες outsourcing, διάφορες εργασίες αυξημένου κόστους κ.ο.κ.

Η κατάσταση των ΕΑΣ στις αρχές του 2019 ήταν κακή. Τα βασικά χαρακτηριστικά της εταιρείας ήταν οι συσσωρευμένες ζημιές, η ελλειμματική λειτουργία και οι καθυστερήσεις στις συμβατικές της υποχρεώσεις. Τα προβλήματα προϋπήρχαν της κρατικοποίησης και εντάχθηκαν ως συνέπεια της αποεπένδυσης και του τρόπου λειτουργίας που επέβαλλε το δημόσιο. Αρκεί να σημειωθεί ότι η ΠΥΡΚΑΛ & ΕΒΟ στις συμβάσεις που υπέγραφαν με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αποδεχόντουσαν τιμές κάτω του κόστους ώστε να είναι εντός του προϋπολογισμού των Γενικών Επιτελείων. Το έλλειμμα που προέκυπτε το κάλυπταν οι δυο εταιρείες με τραπεζικό δανεισμό με την εγγύηση του δημοσίου. Η συγχώνευση το 2004 υποτίθεται ότι θα αντιμετώπιζε τις αιτίες των προβλημάτων. Όμως καμία από τις προτεινόμενες δράσεις του επιχειρηματικού σχεδίου δεν υλοποιήθηκαν, ενώ δεν ίσχυσαν και οι δεσμεύσεις του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για πακέτο αναθέσεων νέων παραγγελιών. Το ίδιο συνέβη και με το σχέδιο αναδιάρθρωσης το 2013-2014. Η κυβερνητική πολιτική μετά το 2019 χρησιμοποίησε τα ΕΑΣ ως μηχανισμό εξυπηρέτησης πολιτικών-κομματικών υποχρεώσεων με χρήματα από το δημόσιο ταμείο. Αυτό έγινε μέσω των αναθέσεων μελετών και συμβουλευτικών υπηρεσιών, αναθέσεων εργασιών outsourcing, υπηρεσιών νομικής υποστήριξης και προσφοράς εργασίας μέσω των εργολάβων. Η εξαγγελία τον Απρίλιο του 2021 για τη δημιουργία του πάρκου Λεντάκη ,τον ίδιο σκοπό εξυπηρετούσε: την αξιοποίηση των ΕΑΣ ως μέσο επιχειρηματικών επιδιώξεων μεγάλων εργοτεχνικών ομίλων. Ακόμα και μετά το 2022 η κυβερνητική αντιμετώπιση των ΕΑΣ παρέμεινε ίδια αν και διαμορφώθηκαν ευνοϊκές συγκυρίες στη διεθνή αγορά, αυξήθηκε ο Π/Υ του Υπ.Εθ.Α. και η Ε.Ε. αποφάσισε την αγορά 1.000.000 βλημάτων.

Kυβερνητική εντολή να κλείσει η παραγωγή πυρομαχικών

Τον  Απρίλιο του 2021 ο πρωθυπουργός εξήγγειλε το πάρκο Λεντάκη με στόχο τα ΕΑΣ να έχουν αδειάσει το εργοστάσιο μέχρι το τέλος του 2022. Toν Ιούλιο του 2022 το υπουργείο Οικονομικών έστειλε επιστολή στα ΕΑΣ ζητώντας να παραμείνουν κλειστές ορισμένες γραμμές παραγωγής πυρομαχικών στον Υμηττό για τις οποίες υπήρχε μεγάλη ζήτηση και αύξηση τιμών. Να σημειωθεί ότι αυτές τις γραμμές παραγωγής είχε επιθεωρήσει ο επίτροπος Bretton εν όψει της απόφασης της Ε.Ε. να αγοράσει 1 εκατομμύριο βλήματα 155mm. Οι συνέπειες ήταν δραματικά ζημιογόνες. Τα ΕΑΣ έχασαν την ευκαιρία συμμετοχής στο πρόγραμμα του ενός εκατομμυρίου βλημάτων, υποχρεώθηκαν να ζητήσουν την ακύρωση τριών εξαγωγικών συμβάσεων και στερήθηκαν αναθέσεων 350 εκατ. ευρώ νέων παραγγελιών από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Όπως αποδείχθηκε τους επόμενους μήνες υπήρχε συνεννόηση των ΕΑΣ με τους Τσέχους για την ίδρυση της Joint Venture και οι κλειστές γραμμές εξυπηρετούσαν τους σχεδιασμούς των ξένων. Η συνεννόηση και οι δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί ακύρωσαν το ενδιαφέρον άλλων ξένων εταιρειών για συνεργασία με τα ΕΑΣ, με συνέπεια να εκλείψει μια ανταγωνιστική διαδικασία προς όφελος της ελληνικής εταιρείας.

Η απόφαση εκχώρησης για 25 χρόνια των γραμμών παραγωγής σε μια νέα εταιρεία που τον απόλυτο έλεγχο της διοίκησης-διαχείρισης την έχει ο μέτοχος του 49%, την ίδια περίοδο που υπάρχει αυξημένη ζήτηση για γομώσεις βλημάτων πυροβολικού, δεν μπορεί να αξιολογηθεί ως συμφέρουσα. Σε αυτή την συνεργασία η ελληνική πλευρά δίνει δυνατότητα αυξημένων κερδών στον όμιλο της Τσεχίας από την αύξηση του όγκου παραγωγής και πωλήσεων των βλημάτων παραγωγής σε συνθήκες ελεγχόμενου κόστους-κέρδους. Διότι αποκλειστικά η νέα εταιρεία θα αγοράζει και θα πουλάει από και προς τον τσέχικο όμιλο. Αντίστοιχα η ελληνική πλευρά, δηλαδή τα ΕΑΣ, προσδοκούν σε διανομή κερδών αν και όποτε υπάρξουν στην νέα εταιρεία (με ελεγχόμενες τιμές πώλησης και κόστους παραγωγής.)   

Τα επίσημα στοιχεία

Οι δημοσιευμένοι ισολογισμοί των ΕΑΣ για τις χρήσεις 2020-2024 αποκαλύπτουν την συστηματική κατάρρευση των εσόδων και την διαχειριστική εκτροπή. Ο τζίρος στην χρήση 2019 έκλεισε στα 30,5 εκατ. ευρώ, δηλαδή στο ύψος μιας μέτριας χρήσης της ΕΒΟ ή της ΠΥΡΚΑΛ. Έναντι των 30,5 εκατ. ευρώ ο μέσος όρος της περιόδου 2020-2024 ήταν 10,5 εκατ. ευρώ δηλαδή 65% μειωμένος από αυτό στην χρήση 2019. Την ίδια χρονική περίοδο ο μέσος όρος των εξόδων διοίκησης έφτασε τα 16,7 εκατ. Ευρώ, δηλαδή τα έξοδα διοίκησης ήταν 60% περίπου υψηλότερα των εσόδων. Την ίδια πάντα περίοδο 2020-2024 η διοίκηση των ΕΑΣ διαχειρίστηκε 170.000.000 ευρώ ζεστό χρήμα που διέθεσε το δημόσιο ταμείο.

datajournalists.co.uk