Αυτοδύναμη είναι σήμερα μόνο η ανάγκη πολιτικής αλλαγής

Στο πλαίσιο της συστηματικής προπαγάνδας στον τόνο «Μητσοτάκης ή χάος», που έχει ξεκινήσει πολύ πριν την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας, επανέρχεται και το επιχείρημα γύρω από την ανάγκη για αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Η σκοπιμότητα της επιχειρηματολογίας αυτής είναι δεδομένη. Αυτή τη στιγμή η ΝΔ απέχει πολύ από το να έχει ελπίδα να πάρει την αυτοδυναμία στις επόμενες εκλογές, αφού η μέγιστη πρόβλεψη που δίνουν οι δημοσκόποι είναι κάτω από το 30%. Παραμένει, όμως, το μόνο κόμμα που συγκεντρώνει ένα τέτοιο ποσοστό, την ώρα που τα κόμματα της αντιπολίτευσης δίνουν αγώνα για να περάσουν το 10%.

Επομένως, σύμφωνα με αυτή την επιχειρηματολογία υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Το ένα είναι να ψηφιστεί η Νέα Δημοκρατία και από όσους σήμερα ταλαντεύονται, έτσι ώστε να αποφευχθούν περιπέτειες και η χώρα να παραμείνει στην ίδια τροχιά. Το άλλο ενδεχόμενο είναι να πάρει την εξουσία το «χάος», δηλαδή ένα συνονθύλευμα δυνάμεων της αντιπολίτευσης, σε μια εκδοχή διακυβέρνησης που θα έχει όλα τα προβλήματα των συμμαχικών κυβερνήσεων, σε μια χώρα που δεν έχει παράδοση στις κυβερνήσεις συνεργασίας.

Δεν έχω καμιά αντίρρηση ότι αυτό που χρειάζεται η χώρα μας είναι αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Δηλαδή, κυβερνήσεις μίας παράταξης που παίρνει εντολή να εφαρμόσει ένα σαφές πρόγραμμα, υπό την ηγεσία ενός πρωθυπουργού που είναι και ο ηγέτης αυτής της παράταξης και άρα αυτός που παίρνει τις αποφάσεις στη βάση των επιλογών του και όχι στη βάση παζαριών με τους «κυβερνητικούς εταίρους». Ιστορικά, αυτό είναι το μοντέλο που έχουμε συνδέσει με τις περιόδους που η χώρα μας πραγματικά προόδευσε.

Όμως, αυτοδύναμη κυβέρνηση δεν σημαίνει απλώς μονοκομματική κυβέρνηση ή κυβέρνηση με έναν πρωθυπουργό που ελέγχει το κόμμα του. Αυτή είναι μόνο μία πλευρά και όχι απαραίτητα η πιο σημαντική.

Αυτοδύναμη κυβέρνηση σημαίνει ότι σε μια ορισμένη χρονικά στιγμή στη χώρα υπάρχει μία παράταξη αρκετά μεγάλη, ώστε να συσπειρώνει σημαντικό τμήμα της κοινωνίας και να εκπροσωπεί την κυρίαρχη μέσα στην κοινωνία επιθυμία για το προς τα που πρέπει να πάνε τα πράγματα. Ακόμη και εάν δεν έχει την απόλυτη πλειοψηφία στο εκλογικό σώμα, έχει εκείνο το ποσοστό που αποτυπώνει πραγματική πολιτική κυριαρχία. Μια αυτοδύναμη κυβέρνηση είναι, επομένως, μια κυβέρνηση που εκπροσωπεί πραγματικά τη λαϊκή εντολή. Αυτό της δίνει ουσιαστική νομιμοποίηση αλλά και πραγματική κοινωνική υποστήριξη.

Αυτή τη στιγμή η Νέα Δημοκρατία δεν είναι μια πραγματικά αυτοδύναμη κυβέρνηση. Ναι, έχει μια ακλόνητη, προς το παρόν, κοινοβουλευτική πλειοψηφία και έναν εντυπωσιακό έλεγχο σε όλους τους αρμούς του κράτους. Όμως, την ίδια στιγμή δεν αντιπροσωπεύει τη λαϊκή βούληση. Αντιπροσωπεύει μια συγκεκριμένη μειοψηφία της κοινωνίας, συμπαγή αλλά μειοψηφία: αυτούς που αποτιμούν θετικά τις πολιτικές της και που θεωρούν ότι τα πράγματα πάνε στη σωστή κατεύθυνση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι εκπροσωπεί τα κοινωνικά στρώματα που σε μεγάλο βαθμό έχουν ευνοηθεί από τις πολιτικές που εφαρμόζει. Και αυτά θα συνεχίσει να εκπροσωπεί και μέχρι τις εκλογές, με ανοιχτό το ενδεχόμενο να δει και κάποια στρώματα να απομακρύνονται (αναλογιστείτε π.χ. το πώς αντιμετωπίζουν την κυβέρνηση οι αγρότες), χωρίς να μπορεί να διευρύνει την επιρροή της.

Ακόμη και η προσπάθειά της να προσεταιριστεί ένα πιο δεξιό ακροατήριο γίνεται στη βάση πρωτίστως της ακροδεξιάς ρητορικής και πολιτικής σε θέματα όπως το μεταναστευτικό και δεν είναι δεδομένο ότι θα ανακόψει τα κοινωνικά ρήγματα στην εκλογική της βάση. Και βέβαια όσο και να προσπαθήσουν να αυξήσουν την αποχή στις εκλογές, πάλι πολύ δύσκολα μπορεί να φτάσει – και ουσιαστικά και αριθμητικά – στην αυτοδυναμία.

Στην πραγματικότητα, εάν κάτι αυτή τη στιγμή έχει δυναμική αυτοδυναμίας είναι ένα ισχυρό αίτημα πολιτικής αλλαγής. Αυτό αποτυπώνεται όχι μόνο στην συντριπτική πλειονότητα των αρνητικών αξιολογήσεων και των ενδείξεων βαθιάς δυσαρέσκειας, αλλά πρωτίστως στον τρόπο που σήμερα ένας κορμός κοινωνικών στρωμάτων στέκεται αρνητικά απέναντι στην κυβέρνηση, στην πραγματικότητα τα πιο δυναμικά στρώματα της κοινωνίας, αυτά που θα μπορούσαν να πρωταγωνιστήσουν σε μια διαφορετική πορεία της χώρας.

Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο με όρους εκλογικούς αλλά και με όρους ουσιαστικής λαϊκής εντολής και νομιμοποίησης, η μόνη όντως αυτοδύναμη κυβέρνηση στη χώρα αυτή τη στιγμή, αλλά και όποτε γίνουν οι εκλογές, θα είναι μια κυβέρνηση που θα εκπροσωπεί αυτό το αίτημα αλλαγής, θα απαντά στις αγωνίες της κοινωνίας για την έκρηξη της ακρίβειας και την οικονομική ανασφάλεια, θα ανοίγει το δρόμο για μια ανάπτυξη με μέλλον και βάθος, θα αποκαθιστά τη λειτουργία των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος.

Οτιδήποτε άλλο, συμπεριλαμβανομένης τόσο της επένδυσης στην «αντιπολιτική» όσο και οποιασδήποτε προσπάθειας μέσω αλλεπάλληλων εκβιασμών ώστε να παραμείνει η ΝΔ στην εξουσία, με ή χωρίς τη στήριξη «προθύμων», απλώς θα παρατείνει τη σημερινή αναντιστοιχία διακυβέρνησης και λαϊκής βούλησης, ουσιαστικά θα αναδεικνύει ένα σοβαρό ζήτημα δημοκρατίας στη χώρα.

Βεβαίως, από την αναγκαιότητα μέχρι την πραγματικότητα υπάρχει μια απόσταση και όλες οι δυσκολίες της δημιουργίας εκείνων των σχημάτων που θα έχουν την αξιοπιστία που θα εμπνεύσει ξανά μια κοινωνία περισσότερο παρά ποτέ δύσπιστη απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Όμως, η αλλαγή ποτέ δεν είναι εύκολη.